Bölgede çaya ismini veren kişi: Hüseyin Bozan

Halep çayının sahibi Hüseyin Bozan başarısını, “Ticarette samimi ve dürüst olursanız yapamayacağınız bir şey olmaz” sözleriyle açıklıyor.

HABERDE İNSAN 14.01.2023, 09:20 14.01.2023, 15:09
Bölgede çaya ismini veren kişi: Hüseyin Bozan

Gülistan Azak

Öyle bir şey düşünün ki, onsuz güne başlamak baş ağrısına dahi neden olabilsin. Doğru bildiniz çay...Bir bardak çay sunulmadan kahvaltıları, sosyal toplantıları, iş toplantılarını ve hatta Kapalı Çarşı’da halı pazarlığını hayal etmek imkânsızdır. Ülke kültürünün bir parçası olan çay sosyal bir deneyim, misafirperverlik ve arkadaşlık işaretidir. Ülkede çayı en çok içenler ise tabi ki, Kürtler Kürtler gün doğumundan gün batımına hatta gece geç saatlere kadar çay içmeyi sever. Öyle ki, bir oturuşta koca bir çaydanlığı bitirenler de vardır.

Çayın sarrafı olanlar bilir, her çay da damağa o güzelim tadı vermez. İşte tam da şuanda herkesin aklından geçirdiği o çay; HALEP.

Tadını bilmeyeni yoktur bölgede. Yıllardır bölgenin tek çayı. Hatta öyle ki burada çaya ismini HALEP verir desek abartmış olmayız.

Çayı bölgeye daha çok sevdiren HALEP Çayın sahibi Hüseyin Bozan ile yaptığımız söyleşimizi sizlere sunuyoruz.

Yaşam hikayenizden biraz bahseder misiniz?

82 doğumluyum. Mardin Kızıltepeliyim. 11 kardeşiz. Bölgenin temel geçim kaynağı orman ve hayvancılık olduğu için başka bir gelir kapısı yoktu. 12 Eylül Darbesi sonrası doğduğum köyde yaşayanların çoğu göç etmek zorunda kaldı. Babam ise köyde kalmak istedi. Köyün büyüğü babam idi. Babama büyük bir saygı gösterilirdi. Köyümüzde 1993 yıllarında yaşanan olaylar yüzünden sonra ise biz de göç etmeyi düşünmeye başladık. Hiç unutmam, babam köylüleri yanına çağırıp şehre taşınmaya isteyen ama gücü olmayanlara yardım edeceğini söylemişti. 77 hanelik bir köyde yaşıyorduk ve 5-6 hanenin maddi durumu düşüktü. Bu hanelere yardım ederek birlikte göç ettik. Köyümüzü boşalttıktan sonra en büyük kardeşim Kızıltepeye, aralarında benim de olduğum 8 kardeşim ise Diyarbakır’a göç ettik.77 kişilik büyük bir aile olarak Bağlar semtine taşındık. 77 kişi 3 dairelik bir evde yaşamaya başladık.

Ticarete nasıl başladınız?

Bağlar’da iş, güç yok. Ben,abim ve bir kardeşim birlikte Adapazar’ına fındık toplamaya gittik. Yaklaşık 1,5 ay fındık toplama işi yaptık.  Oradan da İzmir’e pamuk toplama ve çapa işine gittik. Burada da 4-5 ay boyunca çalıştım. Sonra baktım bu işler böyle çapa,fındık işiyle olmaz. Döndüm Diyarbakır’a. Abilerime, babama, ‘ben ticaret yapmak istiyorum’ dedim. Babam bana, ‘oğlum cebimde  param yok, bekle biraz ’ dedi. Ticaret yapak istiyorum istemesine de okul da okumadım. Yalnızca 1 ve 2’inci sınıfı okuyabildim. Öğretmenimizi o yıllarda siyasi sebeplerden işten çıkardılar. Biz de artık okula devam edemedik. Kafama koydum bir kere, ticaret yapacaktım. Ama ne yapacaktım? Düşündüm ve gaz satmaya karar verdim. O yıllarda Likit gaz vardı.  Diyarbakır’ın Bağlar semtinde bir dükkan açtım. Diyarbakır’daki bilinen gazlar karşısında iş yapamayınca bu işten vazgeçmem gerektiğini anladım. Çünkü kiramı dahi ödeyemiyordum.

Bir gün Kızıltepe’ye akrabalarıma giderken aile dostum olan yaşlı bir adam ile çarşıda karşılaştım. Göç sonrasında neler yaptığımızı sorunca, ‘gaz dükkanı açtım ama iş yapamıyorum. Büyük ihtimalle kapatacağım ve tekrar batıya gideceğim’ dedim.  Bana Hacı Osman isimli biriyle birlikte kaçak çay işini yapmayı teklif etti. Bölgede herkes ‘kaçak’ der. ‘İthal’ derseniz kimse bilmez. Düşündüm, ‘babamın dostu iyiliğimi ister’ dedim ve kabul ettim. Kabul ettim ama sermayem de yok. ‘Bir şey olmaz sana yardımcı olur. Suriye’den Nusaybin’e çayı getiriyor, sana da verir’ dedi. Ardından Hacı Osman ile görüşmeye Nusaybin’e gittik. Hacı Osman’dan var olan paramla yalnızca 50 kiloluk çay aldım. Çayları Diyarbakır’a getirdim ve ucuz diye herkes almaya başladı. 50 kilo ile başladığım çay işinde 100,150,200  kilolara çıktım. Sonra sepetli bir motosiklet aldım ve çay dağıtmaya başladım. 1999 yılında ilk arabamı aldım. Babamın en büyük hayali de arabaydı. Bize, ‘evimin önünde 4 lastikli bir arabam olsaydı başka bir şey istemezdim’ derdi. Babam 1997 yılında vefat ettiğinden arabamı göremedi. Keşke babam ölmeden arabamı görseydi. 2002’de bir araç daha aldım. Gittikçe daha yüklü çalışmaya başladım. Kardeşlerimin çalışmasını istemedim. En büyük abime ‘sen geç  otur, babamızın yokluğunu hissettirme yeter’ diyorum. Ticarete ilk bu şekilde başladım diyebilirim.

Peki, işinizde nasıl büyüdünüz?

Artık Doğubeyazıt, Nusaybin, Şırnak’tan çay buldum mu alıyordum. Çay ile bu kadar ilgilenince sarrafı oluyor insan. Çayı görünce iyi olup olmadığını anlıyordum hemen. Gıda Toptancılar Sitesi’nde dükkan aldım. Burada çay işi yapıyoruz. Geçen yıl da ek olarak Brezilya kahvesini ekledim. Antep’e götürüp kavurmasını yapıp, Diyarbakır’da satıyorum. 10-12 yıldır çayımızı ithal ediyoruz. Daha önce ithalat yoktu. Devlet bizden %145 vergi almasına rağmen bölgede bir numarayız. ‘Halep’ dediğin zaman herkes bilir. Halep’i bilmeyen, içmeyen yoktur herhalde. Ani açılmalardan uzak duruyorum. Gücüm ve istediği doğrultusunda bayi açıyorum. Örneğin İstanbul’dan Mersin’den bayilik isteniyor ama vermiyorum. Yalnızca Hakkari Yüksekova’da bir aileye bayilik açılmasına izin verdim. Bayilik karşılığında para ve teminat dahi almadım. Durumu düşük olan bu aile yıllardır çalışıyor. Fazla açılmak ve büyümek istemiyorum. Aksi halde gece uyuyamıyorum. Yalnızca bu bölgenin insanına faydam dokunduysa ne mutlu bana. 2012 yılında düğün salonu yapmaya başladım. 13 yıldır yakın bir arkadaşımla düğün salonu işletiyorum.

Bölge ve ülke için tavsiyeleriniz var mı?

 İnsan iyi niyetli olursa yapamayacağı bir şey olamaz. İnanın şuan Diyarbakır’da yoksul çocuğa denk gelince çok üzülüyorum. Allah buna sebep olanlarda hakkınızı bırakmasın, diyorum. Çünkü ben de aynı çocukluktan geliyorum. Ülkemiz isterse güllük gülistanlık olabilir. Irak Türkiye’den 100 yıl geride. Türkiye’nin Avrupa’dan bir farkı yok aslında. Ekonomi gibi kimi konular çözüme kavuşturulmalı. Türkiye’de tarımdan bol ne var ki. Bu sektörü iyileştirmeliyiz. Bana Diyarbakır’ı teslim etseler tek fakir kalmaz. Örneğin havaalanı kavşağı ortalama 30 dönüm bir büyüklükte. Yetkililerin yerinde ben olsaydım burada karpuz ekerdim. Hem tanıtımımızı yapardık hem de geçimimizi sağlardır. 30 dönüm ile 5 aile geçimini sağlardı. Diyarbakır’ın etrafı Dicle Nehriyle çevrili. Bu nehri geliştirip  turizme katardım. Bir başka sorun ise sulama… Yıllardır bölgede sulama projesi yapılacak! Hani sulama projesi? Maalesef…Sur ilçesinde sorunlu bir kentsel dönüşüm var. 10 arkadaşımın tapulu evleri alındı ama hakları verilmedi. Bana orada bir butik otel vermek istediler. Başkalarından alınan evleri ben nasıl gider alır, otururum? Organize sanayimiz nerede? Diyarbakır varken Antep yoktu. Ama şuan gerek alt yapısı gerek ise sanayisiyle iyi bir ilerleme sağladı. Şehrimizin, bereketli topraklarımızın kıymetini bilmiyoruz.

Son olarak gençlere tavsiyeniz var mı?

Ana dillerini öğrensinler ve ticaretle ilgilensinler.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Anketi Tümü
Yarın seçim olsa kime oy verirsiniz?
Yarın seçim olsa kime oy verirsiniz?
Namaz Vakti 27 Ocak 2023
İmsak 06:45
Güneş 08:13
Öğle 13:22
İkindi 15:57
Akşam 18:21
Yatsı 19:43
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Başakşehir 19 37
4. Beşiktaş 18 35
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 19 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 19 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Manisa FK 19 28
11. Göztepe 20 27
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Girona 18 21
12. Valencia 17 20
13. Espanyol 18 20
14. Almeria 18 19
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6