Düşünüş Biçimleri: İnsan Zihninin Çeşitliliği

İnsanın “düşünüyor olması” onu sıra dışı kılmaktadır. Kendi farkında olması, mantık yürütebilmesi, sorgulaması, evrene, gezegene, insana dair sorular sorabilmesi onu biricik kılmaktadır. İnsan zihni, evrenin en karmaşık ve etkileyici yapılarından biridir. Düşünme biçimleri, bireylerin olayları, durumları ve bilgileri algılama, değerlendirme ve çözümleme yollarını ifade eder. Bu bağlamda düşünüş biçimlerinin farklı türleri, bu biçimlerin bireylerin yaşamlarını ve kararlarını nasıl etkilediği ve bilişsel süreçlerin bu bağlamdaki rolü toplumsal gelişim ve düşünüş adına önem arz etmektedir.

KÜLTÜR SANAT 06.06.2024, 15:24
Düşünüş Biçimleri: İnsan Zihninin Çeşitliliği

Düşünmek; bir yargıya varmak ereğiyle bilgileri incelemek, karşılaştırmak ve aradaki bağlantılardan yararlanarak düşünce üretmek, zihinsel yetiler oluşturmak, anlamına gelir.

"Düşünmek insana özgüdür": İnsanı biricik kılan en temel şey, farkındalığın bilinçle olan bağını kurabilmesidir.

Düşünüş Biçimlerinin Türleri

Tarihsel seyir içinde insanın düşünüş biçimlerinin 4 kategoride toplandığı görülür. Her düşünüş biçiminin kendine özgü özellikleri ve zenginlikleri bulunmaktadır.

1. Analitik Düşünme:

Analitik düşünme, karmaşık problemleri bileşenlerine ayırarak inceleme ve bu bileşenler arasındaki ilişkileri anlama sürecidir. Analitik düşünmek, tümdengelim metodunu da içermektedir. Özellikle entelektüel zekâ, bu düşünüş biçimine daha yakındır ve üretkendir.

Özellikleri: Mantıklı, sistematik ve detay odaklıdır. Problemleri adım adım çözmeyi ve kesin sonuçlar elde etmeyi amaçlar. Bilimsel araştırma ve bilimsel yöntemlerin ağırlıkta kullanıldığı çalışmalarda Analitik Düşünüş bariz olarak görülebilir.

Kullanım Alanları: Bilimsel araştırmalar, mühendislik, matematik ve mantık gerektiren alanlarda sıkça kullanılır. Ayrıca toplumsal meselelerde de analitik yönteme başvurulabilir.

2. Yaratıcı Düşünme:

Yaratıcı düşünme, yeni ve orijinal fikirler üretme yeteneğidir. İnsanın, alışılagelen yöntem ve öğretilerden farklı olarak kendi iç dünyasındaki yolculukları ona yaratıcı düşünme konusunda olanak sağlayabilir. Orijinal fikirler çoğu zaman “ezber bozucu” bir işlev de görür. Meselelere bakış açısını değiştirmede etkilidir. Kalıplar çoğu zaman toplumlar için sorunlar üretir ve bireylerin kendilerini geliştirmeleri önünde set oluşturur. Yaratıcı düşünce; “kalıp kırıcı” olarak, düşünmek için yeni fırsat pencereleri sunar.

Özellikleri: Esneklik, hayal gücü ve yenilikçiliği içerir. Kalıpların dışına çıkmayı ve alışılmamış çözümler bulmayı hedefler. Buluşlar, yeni düşünceler, bağımsız fikirler daha çok mecrada üretilir ve serpilir.

Kullanım Alanları: Sanat, tasarım, reklamcılık ve yenilik gerektiren herhangi bir alanda önemli bir rol oynar.

3.Eleştirel Düşünme:

Eleştirel düşünme, bilgileri değerlendirme, analiz etme ve mantıksal sonuçlar çıkarma sürecidir. Eleştirel düşünce seyiri, diğer türlere göre daha kapsayıcı ve derinlikli araştırmalar, birikimler gerektirir. Aydılar, sıklıkla bu düşünüş biçimine başvururlar.

Özellikleri: Tarafsızlık, objektiflik ve derinlemesine analiz yeteneği öne çıkar. Kanıtları ve argümanları dikkatlice değerlendirir. Daha iyisini ve daha doğrusunu arama çabasını destekler ve tetikler.

Kullanım Alanları: Akademik çalışmalar, hukuki analizler, politika ve medya eleştirisi gibi alanlarda kullanılır. Eleştirel düşünce ön açıcıdır, bir “kötüleme” metodu değildir elbette. Eleştirel düşünceden çok hoşlandığımız söylenemez. Buna rağmen, eleştiri dilinin incelikle ele alınması ve üslubun kırıcı olmaması gibi özellikleri barındırmalıdır.

4.Pratik Düşünme:

Pratik düşünme, günlük sorunları çözmek ve etkin bir şekilde karar vermek için kullanılan düşünme biçimidir. “Pratik zekâ” olarak da algılanır. Çabukluk, pratiklik gibi özellikler öne çıkar. Gündelik yaşamda insana önemli olanaklar sunar, işlerin sarkmasını engeller.

Özellikleri: İşlevsellik, etkinlik ve zaman yönetimidir. Sorunları hızlı ve etkili bir şekilde çözmeye odaklanır. Bu odaklanma, insanın daha steril düşünmesi ile mümkündür. Sade, basit ve etkileyici bir yöntem olarak bilinir. Liderlik özelliklerinden biri olarak da görülebilir.

Kullanım Alanları: İş hayatı, yönetim, kişisel yaşam ve acil durumlar gibi pratik çözümler gerektiren alanlarda kullanılır.

Bilişsel Süreçler ve Düşünüş Biçimleri

Bilişsel süreçler, bilgi edinme, anlama, hatırlama ve problem çözme gibi zihinsel faaliyetleri içerir. Düşünüş biçimleri, bu süreçlerin farklı şekillerde kullanılmasına dayanır. Örneğin, analitik düşünme daha fazla mantıksal akıl yürütme ve bilgi işlemeyi gerektirirken, yaratıcı düşünme daha çok hayal gücüne ve sezgisel bağlantılara dayanır. İç içe geçen süreç ve biçimler, insanın kendi yeterliklerini kullanmasına fırsat verir.

Düşünüş Biçimlerinin Hayata Etkisi

Düşünüş biçimleri, bireylerin yaşamlarında ve kariyerlerinde önemli bir rol oynar. Örneğin, yaratıcı düşünen bir kişi, yenilikçi projeler geliştirebilir ve farklı bakış açıları sunabilir. Analitik düşünen biri ise, karmaşık problemlere net ve etkili çözümler bulabilir. Eleştirel düşünme yeteneğine sahip bireyler, bilgi kirliliği ve yanıltıcı argümanlar karşısında daha dirençli olabilir.

Bazı sorunlar karşısında birden çok düşünüş biçimi ve yönteme başvurulabilir. Dolayısıyla takım çalışmaları, ekip kurgusu insana daha çok yarayabilir.

Sonuç olarak; düşünüş biçimleri, insan zihninin çeşitliliğini ve potansiyelini gösteren önemli unsurlardır. Farklı düşünüş biçimlerinin tanınması ve geliştirilmesi, bireylerin hem kişisel hem de profesyonel yaşamlarında daha başarılı ve tatmin edici olmalarına katkıda bulunabilir. Bu nedenle, eğitim sistemleri ve kişisel gelişim programları, bireylerin çeşitli düşünüş biçimlerini tanımalarını ve bu yeteneklerini geliştirmelerini teşvik etmelidir. “Kendi farkındalığını” geliştirmek, hayatta özne olarak konumlanmak, bakış açısını genişletmek ve farklı deneyimler edinmek bu yelpazedeki çalışmalardan haberdar olmayı gerektirir.

Unutmadan, düşünüş biçimlerinin kültürel kodlarımızla da bir bağlantısı bulunmaktadır. Çabaladıkça, bilinç düzeyi gelişir, üretken bir kimlikle hareket etmek kolaylaşır.

Ferman SALMIŞ

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 14 Haziran 2024
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:45
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21