1991 yılında Birinci Körfez Savaşı’nın ardından Irak ordusunun Kürt bölgelerinden çekilmesiyle fiilen kendi yönetim mekanizmalarını oluşturan Kürtler, İkinci Körfez Savaşı sonrasında Irak ordusunun bölgeden tamamen çekilmesiyle bu yapılanmayı daha da güçlendirdi. Yaşanan iç savaşın ardından Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin kurulmasıyla kurumsallaşan yapı, 2017’deki bağımsızlık referandumu sonrasında Kerkük başta olmak üzere bazı tartışmalı bölgelerde yaşadığı kayıplara rağmen ekonomik ve kurumsal kapasitesini yeniden geliştirdi
Uzun yıllar savunma ve güvenlik alanında büyük ölçüde dışarıdan tedarike bağımlı olan Kürdistan Bölgesi’nde son dönemde yerli üretim girişimleri de dikkat çekmeye başladı. Bu alandaki en çarpıcı örnek ise Duhok’ta geliştirilen B70 tankı oldu.
“Hiçbir yabancı modeli taklit etmedik”
Duhok merkezli Anwar Atrushi Shield (SHIELD) şirketi tarafından geliştirilen B70, Kürdistan Bölgesi’nde tasarımı ve üretimi tamamen yerel imkanlarla gerçekleştirilen ilk tank olma özelliğini taşıyor. Şirket sahibi Enwer Said, tankın herhangi bir yabancı modelin kopyası olmadığını belirterek tasarımın şirket bünyesindeki mühendis ve teknisyenler tarafından gerçekleştirildiğini söyledi. Said, “Tasarım süreci tamamen kendi mühendis ve teknisyenlerimiz tarafından yürütüldü. Hiçbir yabancı modeli taklit etmedik; B70’i özgün bir tasarımla inşa ettik.” dedi.
Yaklaşık 25 ton ağırlığındaki B70, modern sensörler ve lazer sistemleriyle donatıldı. Tankın farklı arazi koşullarındaki performansı dağlık alanlar, düzlükler ve sulu bölgelerde gerçekleştirilen testlerle denendi.
Maliyeti muadillerinin dörtte biri
SHIELD’in K24’e verdiği bilgilere göre B70’in öne çıkan özelliklerinden biri de üretim maliyeti. Şirket sahibi Enwer Said, dünya piyasasında 2025 model tankların yaklaşık 2 milyon dolara satıldığını, B70’in ise bunun yaklaşık dörtte biri maliyetle, 500 bin dolar civarında üretilebildiğini ifade etti. Bu durumun Kürdistan Bölgesi açısından yalnızca yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesi değil, aynı zamanda savunma harcamalarının azaltılması bakımından da önemli bir avantaj sağlayabileceği belirtiliyor.
Hedef Peşmerge’ye yerli teknoloji sağlamak
2014 yılında zırhlı araçların bakım ve onarımıyla faaliyetlerine başlayan SHIELD, geçen süreçte askeri ve güvenlik araçları üretebilecek bir kapasiteye ulaştı. Şirketin öncelikli hedefinin Peşmerge güçlerinin ihtiyaçlarını yerli teknolojiyle karşılamak olduğu belirtilirken, Enwer Said daha ileri projelerin hayata geçirilebilmesi için Kürdistan Bölge Hükümeti ve Peşmerge Bakanlığı ile daha güçlü bir koordinasyon ve destek beklediklerini söyledi. Bu yönüyle B70 projesi, Peşmerge güçlerinin ihtiyaç duyduğu zırhlı araçların bir bölümünün bölge içerisinde üretilmesine yönelik ilk önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Barzani’den “eşsiz” nitelemesi
Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani de daha önce Zaho Uluslararası Fuarı’nda SHIELD’in standını ziyaret ederek şirketin çalışmalarını incelemişti. Barzani, şirketin çalışmalarını “eşsiz” olarak nitelendirirken, Kürdistan Bölgesi’nde yerli sanayinin ve üretim kapasitesinin geliştirilmesine destek verdiğini ifade etmişti.
B70’in ortaya çıkışı, uzun yıllar savunma araç ve ekipmanlarını büyük ölçüde dışarıdan temin eden Kürdistan Bölgesi’nde savunma sanayisinin yerelleştirilmesi açısından yeni bir dönemin işareti olarak görülüyor.
Yerli tank projesinin önümüzdeki dönemde geliştirilmesi halinde zırhlı araç ve güvenlik ekipmanı tedarik maliyetlerinin düşürülmesi, bölgedeki genç mühendis ve teknisyenlerin ileri teknoloji projelerine dahil edilmesi ve daha geniş bir savunma sanayisi ekosisteminin oluşturulması hedefleniyor.
