Uzman Psikolojik Danışman Süleyman Kahraman, sosyal beceri eğitimlerinin her yaşta alınabileceğini söyledi.

Uzman Psikolojik Danışman Süleyman Kahraman, sosyal beceri eğitimlerinin her yaşta alınabileceğini söyledi.

YEREL 07.05.2021, 10:36 07.05.2021, 10:49
Uzman Psikolojik Danışman Süleyman Kahraman, sosyal beceri eğitimlerinin her yaşta alınabileceğini söyledi.

Bu eğitimlerin çocuk ve ergenlerde neden başarısız olduğuna yönelik önemli ipuçları aktardı.

Beykent Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Süleyman Kahraman, sosyal beceri eğitimlerinin çocuk ve ergenlerde neden başarısız olabileceğine dair uyarılarda bulundu.

Sosyal becerilerin, sağlıklı bir bireyin sahip olması gereken bir takım önemli davranışları ve becerileri içerdiğini ifade eden Süleyman Kahraman, “Genel olarak bireylerin sosyal etkileşimleri sırasındaki gözlemlenebilen ve ilişkilerini yürütmesini sağlayan davranışlarından bahsetmekteyiz. Bunlara örnek olarak sosyal ilişki başlatma, dinleme, duyguları ifade edebilme, başarısız olunan bir durumla başa çıkma, yönergelere uyma, girişken olma, saldırgan davranışları kontrol etme, alay edilme gibi zor durumlarla başa çıkabilme karşı cinsle ilişkileri geliştirme, paylaşma, grupta sorumluluk alma gibi davranışları verebiliriz. Bu beceriler hakkında çeşitli sınıflandırmalar yapılsa da sıklıkla sözsüz iletişim, sosyal girişim, sosyal karşılıklılık ve sosyal biliş olarak gruplandırıldığını görürüz. Bu beceriler çocuklar ve ergenler başta olmak üzere her yaştan bireyin diğer insanlarla ilişkilerinde kritik öneme sahiptir” dedi.


 

''İfade ve iletişimde güçlük çekebilirler''

Sosyal beceri eksikliği olan bireylerin günlük hayatlarında çeşitli zorluklar yaşadıklarını söyleyen Kahraman, örnek olarak sözel olmayan iletişim sorunları olanların, başkalarının sözel olmayan ipuçlarını okumakta ve anlamakta veya yüz ifadeleri, jestler ve beden dilleriyle düşüncelerini, duygularını ve niyetlerini açıkça ifade etmekte güçlük çekebildiklerini belirtti.

Sosyal girişim güçlüğü çekenlerin, sosyal etkileşimlerle ilgili korku, endişe veya ilgisizlik nedeniyle başkalarıyla etkileşime girmekte zorlanabildiği konusunda uyaran Kahraman, “Sık sık etkileşim de başlatabilirler ancak başlangıçları genellikle yanlış zamanlıdır veya yanlış tasarlanmışlardır. Sosyal karşılıklılık güçlüğü çekenler, tek taraflı etkileşimlerde bulunabilirler; bu etkileşimlerde ya bütün konuşmayı yaparlar ya da başkalarının davranışlarına cevap veremezler ve başkalarıyla sohbetlere dayanamazlar. Son olarak, sosyal bilişsel güçlükleri olanlar, sosyal normları, gelenekleri ve değerleri bilme ve anlama, bakış açısı alma (empati) veya sosyal durumlarda öz farkındalık konusunda sorun yaşayabilir. Çocuk ve ergenlerin de bunlar gibi çeşitli sosyal beceri eksikliği yaşamalarının onların hayatlarını nasıl zorlaştırabileceğini tahmin etmek zor değil. Çocuk ve ergenlerin bu becerilere oldukça ihtiyacı vardır çünkü daha iyi sosyal becerilere sahip çocuklar, akranları tarafından daha iyi kabul görme, daha iyi başa çıkma becerilerine sahip olma ve daha iyi okul ve sosyal uyum sağlama eğilimindedir.” şeklinde konuştu.


 

''Sosyal beceri eğitimi her yaşta alınabilir''

Kahraman, sosyal becerilerin edinilmediğini, bunların öğrenilmelerinin gerektiğini ifade ederek, çocukların bu becerileri doğru şekilde kazanabilmesi konusunda uyardı:

“Çoğumuz bu tür becerileri örtük olarak edinebiliyor olsak da, çocukların bunlar hakkında ne yapacakları ve ne zaman yapacakları açıkça öğretilmeleri gerekir. Bu nedenle, sosyal becerilerini değiştirmek ve onlara sosyal olarak yetkin yetişkinler olmaları için ihtiyaç duydukları bilgi ve becerileri vermek için özellikle bu becerilerde sorun yaşayan çocuklarla çeşitli çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar sosyal beceri eğitimi olarak bilinmektedir.”

Sosyal beceri eğitiminin, her yaştan birey için sosyal etkileşimlerini güçlendirmek ve öz denetimlerini geliştirmek için kullanılan psikolojik ve eğitsel bir müdahale olduğunun altını çizen Kahraman, “Bu tür eğitimler çeşitli sosyal durumlarda etkili olmak için yetişkinlerin, ergenlerin ve çocukların güven geliştirmelerine yardımcı olur. Sosyal beceri eğitimi yoluyla, bireyler sosyal etkileşimde kullandıkları göz teması, el sıkışma ile selamlama, gülümseme, sırayla konuşma veya konuşma başlatma gibi davranışlarını, bir durumun sosyal bağlamını değerlendirme, diğer insanların sözlü ve sözlü olmayan davranışlarını gözlemleme gibi sosyal bilişlerini geliştirebilirler.” diyerek sözlerine şöyle devam etti:

“Bunlardan başka teşekkür etme gibi olumlu geribildirim verme, eleştiri yapma gibi olumsuz geri bildirimde bulunma, olumsuz geribildirimleri düşmanlık veya uygunsuz tepkiler olmaksızın kabul etme, akran baskısına direnme, kişisel sorunları çözme, sorunlara karşılıklı olarak kabul edilebilir çözümler müzakere etme ve talimatları takip etme, gibi davranışlar da geliştirilebilir. Sosyal beceri eğitimlerinde sıklıkla, tanımlar, örneklerle illüstrasyonlar, modellemeler, sözlü provalar, davranış provaları, alıştırmalar, ev ödevleri, davranış pekiştirmeleri, rol oynamalar gibi teknikler kullanılır.”

Okullar başta olmak üzere çocuk ve ergenlere eğitim ve hizmet veren birçok alanda sosyal beceri eğitimlerinin uygulandığını belirten Kahraman, “Sosyal beceri eğitimlerinin başarılı olduğunu gösteren çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Her yaş grubundan hem sağlıklı hem de çeşitli psikolojik sorunları olan bireylerle yapılan araştırmalarda, sosyal beceri eğitimlerinin başarılı olduğuna ilişkin kanıt sunulmuştur. Ancak araştırmaların aksine bu eğitimler her zaman başarıya ulaşmamaktadır.” diye konuştu.


 

''Evdeki sorunlar sosyal becerileri etkileyebilir''

“Çocuk ve ergenlere uygulanan sosyal beceri eğitimlerinde başarıya ulaşamamanın sebepleri olarak belirlenen hedeflerin çocuğun ihtiyaçlarıyla eşleşmemesi, becerilerin doğal ortamlara genelleştirilmemesi, eğitimlerin kısa süresi ve hedeflenen davranışları uygulamada çocuk ve ergenleri motive etmede yaşanan zorluklardan bahsedebiliriz.” diyen Kahraman, sosyal beceri müdahale eğitim programlarının tipik olarak tüm hedef bireylere aynı sosyal becerileri öğrettiğini söyledi. Buna nomotetik yaklaşım dendiğini ifade eden Kahraman, “Bu yaklaşım eğitime katılan çocukların ihtiyaçlarının aynı olduğunu ve herkesin aynı şekilde eğitim verilmesi gerektiğini varsayar. Ancak genelde durum böyle değildir. Her çocuk ve ergenin kendine has özellikleri, ihtiyaçları ve sorunları vardır. Bu yüzden sosyal beceri eğitimlerinin daha bireyselleştirilmiş olması gerekir. Bu da idiografik yaklaşımdır. Bir diğer ifadeyle toptancı değil de bireysel olarak müdahaledir. Sosyal beceri eğitimlerinin çoğu toptan müdahale anlayışında olduğu için bireysel ihtiyaçları karşılamada yetersiz kalabilmektedir.” şeklinde konuştu.

Diğer bir başarısızlığın ise hedeflenen becerilerin günlük hayata aktarılması ve genellemesinde yaşandığının altını çizen uzman psikolojik danışman, bunun sebebinin sosyal beceri eğitimlerinin yapılandırılmış veya yarı yapılandırılmış suni ortamlarda verilmesi olduğu konusunda uyardı. Bir çocuğun veya ergenin sosyal becerilerini geliştirmesini etkileyebilecek aile sorunları, önemli davranış sorunları, sınırlı bilişsel yetenekleri gibi diğer faktörlerin, sosyal beceri eğitim oturumlarında her zaman uygun şekilde yer alamadığını belirten Kahraman, “Çocuk ve ergenlerin doğal çevrelerinde yaşadıkları deneyimleri ve zorlukları sosyal beceri eğitimlerinin yapmacık ortamlarında temsil etmek ve bunlarla ilgili baş etme beceri öğretmek kolay bir durum değildir.” ifadelerini kullandı.

Kahraman, sosyal beceri eğitimlerinin süre kısıtlarının da başarısızlık için başka bir sebep olabileceği noktasında uyarıda bulunarak, “Genelde bu tür eğitimler 6-8 oturum arası 45-90 dakika olarak uygulanır. Bu süreler gerek duyulan becerilerin öğrenilmesi, geliştirilmesi pratiğinin yapılması, çocuklara geri bildirim verilmesi ve çocukların gelişimlerinin takip edilmesi için yeterli değildir.” dedi ve sözlerini şu şekilde sonlandırdı:

“Diğer bir sebep çocuk ve ergenleri hedeflenen davranışları eğitim sonrasında da uygulamaya ve kullanmaya motive etmekte yaşanan zorluktur. Bir çocuk hangi durumda ne yapacağını bilse de gerekli davranışları göstermek için isteksiz olabilir veya kendine güvensiz olabilir. Bazen de çocuklar ve ergenlerin zorla bu tür eğitimlere katılmaları sağlanır. Bu durumlarda katılımcıların çeşitli becerileri öğrenme ve uygulamada istekli olmaları çok mümkün olmaz. Sosyal beceri eğitimlerinin bu konuda çocuklara sunduğu destek zayıf kalmaktadır.”

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 25 Haziran 2024
İmsak 03:26
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21