Yediğiniz peynir değil patates püresi olabilir!

Tereyağına patates püresi, süte çamaşır suyu, zeytin yağına makine yağı derken şimdi de peynir diye öyle şeyler satılıyor ki… Peki halk sağlığını hiçe sayan firmalar bize peynir diye ne yediriyorlar?

SAĞLIK 18.06.2021, 14:35
Yediğiniz peynir değil patates püresi olabilir!

Gıda hilebazlarının bir başka hedefi ise beyaz peynir! Gıda Mühendisi Ebru Akdağ, peynirin ülkemizde hileye maruz kalan gıda ürünleri arasında ikinci sırada yer aldığını bunların merdiven altı veya kayıt dışı üretimden kaynaklandığını söylüyor.

Tüketiciyi Koruma Derneği ve Tüketici Dernekleri Federasyonu Başkanı Aziz Koçal ise tüketicinin hileli peyniri görüntüsünden, kokusundan ya da tadından anlamasının mümkün olmadığını dile getiriyor

• Peki peynir hilelerinde en çok hangi ürünler kullanılıyor?

• Bu ürünler sağlığımızı nasıl etkiliyor?

• Tüketici hileli ürün üreten firmaların listelerine nereden ulaşabilir?

Konuyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz uzmanlar, peynir sahtekarlığı ile ilgili aklımıza takılan soruların yanıtlarını ve peynir satın alırken nelere dikkat etmemiz gerektiğini hurriyet.com.tr okurları için anlatıyor.

Hileli peynirlerin görüntüsü normal peynir gibi mi? Bilinçli bir tüketici sahte peynirin farkına varabilir mi?

Ebru Akdağ: Bakanlığın ifşa ettiği taklit tağşişi (kıymetli bir şeyi kıymetsiz bir şey ile karıştırma) listelerine göre, süt ve süt ürünleri ve bunların arasında da peynirler ülkemizde hileye maruz kalan gıda ürünleri arasında ikinci sırada yer alıyor. Çoğu gıda ürününde olduğu gibi, peynirde de taklit ve tağşişi tüketici olarak anlamamız çoğunlukla mümkün değil.

Her geçen gün kullanılan yöntemler maalesef gelişmekte ve bu nedenle de tüketici gözüyle anlaşılması daha da güçleşmekte. Burada asıl sorun çok büyük oranda merdiven altı ya da kayıt dışı üretimden kaynaklanıyor. Bunlar genellikle denetim dışında kaldıklarından, hijyene gereken özen gösterilmeden, mevzuata uygun olmayan şekilde üretildiği için halk sağlığı riski yaratıyor.

Aziz Koçal: Hileli peynirin görüntüsünden ya da kokusundan veya tadarak anlaşılması mümkün değil. Ne kadar bilinçli bir tüketici olsanız dahi, sahte peynirin farkına varamazsınız. 

Peynir yerine ne yiyoruz | 6 SORU 6 YANIT

MARGARİN, NİŞASTA, KİREÇ, AĞARTICI, KEMİK UNU…

Peynir hilelerinde en çok hangi ürünler kullanılıyor? 

Aziz Koçal: Peynir normalde sütten yapılması gerekirken sahte peynirler süt yerine; süt tozu, margarin ve nişasta veya kemik unu koyularak sütsüz şekilde üretilebildiği gibi, iade peynirler ve ağartıcı da kullanabiliyor. İade kaşar peynirlerinden sodyum tuzları ile eritme peyniri yapılıyor.

Ebru Akdağ: Peynirlerde en sık rastlanan hilelerin başında süt yağının alınarak yerine bitkisel yağ eklenmesi geliyor. Halk sağlığı açısından en çok dikkat edilmesi gereken ve gıda güvenliğini tehdit eden unsurlardan biri de çiğ süt. Çok ciddi sorunlara neden olabilecek riskleri barındırabilen çiğ sütte bruselloz, tüberküloz ve diğer bulaşıcı hastalık mikropların yanında, antibiyotik ve aflatoksin kontrolü de çok önemli.

Sanayide peynir üretimi için kullanılacak sütler gerekli kontroller yapıldıktan sonra fabrikalara kabul edilir. İçine bozulmasın diye hidrojen peroksit, çamaşır suyu konulan çiğ sütler bir yandan, sağım sırasındaki hijyenik olmayan koşullar dolayısıyla sağlığa zararlı mikroorganizmalar içeren çiğ sütler, diğer yandan insan sağlığı için tehdit oluşturur.

Peynir yerine ne yiyoruz | 6 SORU 6 YANIT

Gıda güvenliği riski taşıyan bir çiğ sütten yapılan peynirler de halk sağlığını tehdit eder. Bu nedenle açıkta, internette, köyde, yol kenarında satılan kayıtsız ve kontrol sistemi içerisinde olmayan peynirlerin tüketilmemesi gerekir.

Bir diğer sık rastlanan hile ise duygusal çağrışımlar yaratarak tüketiciyi yanıltmaya yönelik isimler ve sıfatlar kullanılması. Örneğin köy peyniri, yöresel peynir, öyle olmadığı halde organik denilen peynirler bunlara örnek teşkil eder.

“BU KADAR ZAMAN TÜKETTİK BİR ŞEY OLMADI”

Kireç, ağartıcı, kemik unu gibi ürünlerin tüketilmesi sağlığımızı nasıl etki ediyor? Kısa vadede etkisi anlaşılmasa bile uzun vadede ne gibi sağlık sorunlarına neden olur?

Ebru Akdağ: Bu tip üründe olmaması gereken maddelerin eklenmesi elbette insan sağlığına olumsuz etkide bulunur. Bazıları eski alışkanlıklar ve ailesinden, çevresinden gördüklerini yapmaya devam ettiği için açıkta satılan peynirleri tüketmeye devam ediyor. Risklerden bahsedildiğinde ise çoğu, gözle görünür bir sorun yaşamadığı veya yaşamış olsa da bunu tükettiği peynirle bağdaştırmadığı için, “Bu kadar zaman tükettik bir şey olmadı” gibi çıkarımlarda bulunuyor.

Halbuki zamanla bünyede biriken bu maddeler ileride ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Ancak o zaman bile geriye dönüp bunu, tükettiği güvenilir olmayan gıdayla ilişkilendirmek kimsenin aklına gelmiyor. Bugün bir şey olmamasının yarını garanti altına almadığını bilmemiz gerekiyor.

YÖRESEL VE ORGANİK ADI ALTINDA SAHTE PEYNİRLER SATILIYOR

İnternetten “yöresel-organik” diye satılan ya da açıkta satılan peynir satın almak ne derece sağlıklı? Peynir satın alırken nelere dikkat etmeliyiz?

Ebru Akdağ: Kayıt dışı olarak internette satılan veya açıkta satılan peynirlerin güvenilir olup olmadığını hiçbir şekilde bilemeyiz. Taklit ve tağşişi konusundaki risklere ek olarak, üretici iyi niyetli olsa dahi üretimin ilk aşamasında kullanılan çiğ sütün güvenilirliği, üretim ve saklama koşullarına kadar hassasiyetle kontrol edilmesi gereken birçok etken var. Bunlardan herhangi birinde oluşabilecek dikkatsizlik veya alt yapı eksikliğinden kaynaklanabilecek hatalar, insan sağlığını olumsuz etkileyecek durumlarla karşılaşmamıza neden olabilir.

Aziz Koçal: Yöresel organik diye satılan peynirlerin gerçekten organik mi, ne derece yöresel olduğu soru işareti. Öncelikle yöresel ve organik ürün satılan yerler sıkı bir denetimden geçirilmeli ve denetimler sık yapılmalı. “Yöresel ve organik” adı altında sahte peynirler satılabildiği gibi, normal peynirler de organik diye daha pahalı satılabiliyor. Dolayısı ile tüketici istismar ediliyor ve bunları yapanlar haksız kazanç elde ediyor.

Bu peynirlerin üretildiği ortamlar ne kadar hijyenik, üretim yerleri de denetlenmeli, ürünlerin izlenebilirliği sağlanmalıdır. Örneğin bir organik ürün satıcısı, peyniri nereden aldığını belgelemeli, o ürünün üretildiği yer gerek hijyenik açıdan gerekse organik ürün olup olmadığı yönünde denetlenmeli.

Eğer ispatlayamıyorsa satıcı tüm sorumluluğu üstlenmeli. Açık peynirlerin satıldığı ortamlar da çok önemli. Satışı yapılan yerin hijyen durumu, satıcının ve alıcının açık peynir ile temasının olup olmadığı gibi hususlar halk sağlığı açısından çok önemli.

Peynir yerine ne yiyoruz | 6 SORU 6 YANIT

BAKANLIK KAYDI ALTINDA OLMAYAN HİÇBİR GIDAYI SATIN ALMAYIN

Yıllardır aynı pazardan aynı esnaftan peynir alan ve bu tada alışık olan tüketiciler var. Etiketi, ambalajı olmayan peynirleri kesinlikle satın almamalı mıyız diyebilir miyiz?

Ebru Akdağ: Bakanlığın kaydı altında olmayan hiçbir gıdayı satın almamalıyız. Açıkta internette, kontrolsüz şekilde satılan ve hangi koşullarda üretildiğini bilemediğimiz ürünler her zaman için risktir. Kaldı ki ambalajsız bir gıda etraftan bulaşabilecek toz, mikrop vb. gibi dış etkenlere karşı, savunmasız olacağı gibi, kolay bozulabilen süt ürünlerinde son kullanma tarihini bilmemek de kabul edilebilir bir risk değildir.

Aziz Koçal: Ambalajlı ürünlerde de sahte ve katkılı ürünler çıkmaktadır. Elbette etiketler önemlidir. Gerek açıkta gerekse paket olarak satılan ürünlerin mutlaka izlenebilirliği sağlanmalıdır. Üretim yeri çok önemlidir. Bir o kadar da satışı yapılan ortam. Üretim şartları biliniyor ve güveniliyor ise ambalajsız ürün alınabilir.

Tüketici çok ucuz peynirlere de kanmamalı, çünkü gerçek peynirin sütten yapıldığı için ve uzmanlara göre 6 kilo sütten bir kilo beyaz peynir, 11 kilo sütten bir kilo kaşar peynir yapılmaktadır. Sütün fiyatı ve diğer maliyetlerini de dikkate alarak gerçek peynirlerin fiyat değerlendirilmesini sağlayabiliriz. Satın alınan her türlü ürünün bir süre satın alma belgeleri saklanmalı çünkü o ürün dolayısı ile zehirlenme olayı yaşanabilir. Böyle bir durumda ürünün nereden alındığının belgelenmesi önemli. 

174 GIDA İHBAR HATTINA ŞİKAYET EDİN

Ambalajlı olup peynirde hile yapan firmalara yok mu? Tüketici bu firmaların listesine nereden ulaşabilir?

Aziz Koçal: Zaman zaman Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yaptığı denetimlerde sahte peynirler taklit ve tahşiş peynirlerin markaları ve firmaları Bakanlık sitesinde yayınlanmakta. Tüketiciler buradan takibini yapabilirler.

Peynir yerine ne yiyoruz | 6 SORU 6 YANIT

GIDA GÜVENLİĞİ ŞANSA BIRAKILMAZ

Ebru Akdağ: İnsanın olduğu her yerde hileye de rastlanabileceğini biliyoruz. Yine de tüketicinin en büyük güven garantisini Bakanlık kontrol sistemi içerisinde olan, ambalajlı ürünlerde bulabileceğini unutmamak gerekir. Gıda güvenliği şansa bırakılamaz ama gelin yine de gıda güvenliği kontrol sistemini dört yapraklı yonca benzetmesiyle anlatayım. 

Bunun bir yaprağında sorumluluk biz tüketicilere düşüyor. Ambalajlı, kayıtlı ürünü tercih etmek ilk görevimiz. Ayrıca hileden şüphe edilmesi durumunda Bakanlığın ALO 174 gıda ihbar hattına şikayette bulunmalıyız.

Yoncanın bir diğer yaprağını sivil toplum kuruluşları oluşturur, sektör dernekleri de yaptıkları oto kontrol sistemleriyle güvenliğe katkıda bulunurlar.

Üçüncü yaprak rakip firma kontrolleridir. Ne de olsa taklit tağşiş tüketicileri etkilediği gibi, işini doğru yapan üreticileri de olumsuz etkilemekte, genel olarak gıda kategorileri üzerinde yanlış ön yargılar ve haksız ekonomik kazançlara neden olmaktadır.

Diğer yandan açıkta satılan bir gıdanın üreticisinin başka bir açıkta satılan gıdayı analiz ettirip şikayette bulunmasını beklemeyiz.

Yoncanın dördüncü yaprağı ise Bakanlık kontrollerinden oluşur; 2000’lerin başında yüz binler civarında olan kontroller 2020 yılına gelindiğinde 1 milyon 350 binin üzerine çıkmış durumda. Resmi rakamlara göre 2012 – 2020 döneminde Bakanlık tarafından yapılan toplam denetim sayısı ise 7 milyon 800 binin üzerinde. Bakanlık her denetim döneminin ardından yayınladığı ifşa listesiyle, hile yapılan ürün ve üreticileri kamuoyuyla paylaşıyor. 

İŞİNİ DOĞRU YAPAN ÜRETİCİLER ÇOĞUNLUKTA

Tüketiciler bunları Bakanlığın web sitesinde, haber sitelerinde ve sosyal medyada bulabilirler. Bu şeffaflık elbette hepimizin istediği şey olmakla beraber, genel olarak kategoriye yönelik ön yargı oluşturmamalıdır. Aslında bilinen markalara yöneldiğimizde, işini doğru yapan üreticilerin çoğunlukta olduğunu da bilmeliyiz.

Rakamlarla konuşmak gerekirse aynı dönemde 1.551 firmanın 3.492 ürünü Bakanlık ifşa listesinde yer almıştır. Gönül ister ki hileler daha da azalsın; ancak denetlenen ürünlerin sadece yüzde 0.045’inde hileye rastlandığını da bilmek gönül ferahlatıcı. Ancak bunların asıl riski barındıran, açıkta ve internette kontrolsüz satılan ürünleri kapsamadığının da altını çizmeliyim.

(HÜRRİYET)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 22 Nisan 2024
İmsak 04:33
Güneş 06:07
Öğle 13:08
İkindi 16:54
Akşam 19:58
Yatsı 21:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 33 90
2. Fenerbahçe 32 85
3. Trabzonspor 33 55
4. Beşiktaş 33 51
5. Başakşehir 33 49
6. Rizespor 33 48
7. Kasımpasa 33 46
8. Antalyaspor 33 45
9. Alanyaspor 33 45
10. Sivasspor 32 44
11. A.Demirspor 33 41
12. Samsunspor 33 39
13. Ankaragücü 33 37
14. Kayserispor 33 37
15. Konyaspor 33 36
16. Gaziantep FK 33 34
17. Hatayspor 33 33
18. Karagümrük 33 33
19. Pendikspor 33 30
20. İstanbulspor 33 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 31 69
2. Göztepe 31 63
3. Ahlatçı Çorum FK 31 55
4. Sakaryaspor 31 54
5. Bodrumspor 31 52
6. Kocaelispor 30 52
7. Bandırmaspor 31 47
8. Boluspor 31 47
9. Gençlerbirliği 31 47
10. Erzurumspor 31 42
11. Manisa FK 31 36
12. Keçiörengücü 31 36
13. Şanlıurfaspor 31 34
14. Ümraniye 30 34
15. Tuzlaspor 31 33
16. Adanaspor 31 32
17. Altay 31 15
18. Giresunspor 31 7
Takımlar O P
1. Arsenal 33 74
2. Liverpool 33 74
3. M.City 32 73
4. Aston Villa 34 66
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 34 48
9. Chelsea 31 47
10. Brighton 32 44
11. Wolves 33 43
12. Fulham 34 42
13. Bournemouth 33 42
14. Crystal Palace 33 36
15. Brentford 34 35
16. Everton 33 30
17. Nottingham Forest 34 26
18. Luton Town 34 25
19. Burnley 34 23
20. Sheffield United 33 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 32 81
2. Barcelona 32 70
3. Girona 32 68
4. Atletico Madrid 32 61
5. Athletic Bilbao 32 58
6. Real Sociedad 32 51
7. Real Betis 32 48
8. Valencia 32 47
9. Villarreal 32 42
10. Getafe 32 40
11. Osasuna 32 39
12. Las Palmas 32 38
13. Deportivo Alaves 32 35
14. Sevilla 31 34
15. Rayo Vallecano 32 34
16. Mallorca 31 31
17. Celta Vigo 32 31
18. Cadiz 32 25
19. Granada 32 18
20. Almeria 32 14