Hiçbir şeyden zevk almama hastalığı: Anhedoni

Eskiden yapmaktan zevk aldığınız şeyler şimdilerde size hiçbir anlam ifade etmiyor mu? Yaşanan olumsuz duygular, "Zor zamanlarda hiçbir şey düzelmeyecek, artık bu hayatın bir anlamı yok, ne yaparsam yapayım hiçbir şey değişmiyor gibi" düşüncelere kapılmanızı sağlayabilir. İşte bu Anhedoni bilinen diğer bir adıyla “hiçbir şeyden zevk almama hali” özellikle pandemi döneminde artış gösterdi. Peki anhedoni ile başa çıkmak için neler yapılmalı? Psikolog Beyhan Budak, Milliyet'teki köşesinde konuyla ilgili önemli bilgiler verdi.

SAĞLIK 23.08.2021, 20:32
Hiçbir şeyden zevk almama hastalığı: Anhedoni

İnsan bir ömür içinde tek bir kişiymiş gibi yaşadığını zanneder ama neredeyse birkaç yılda bir, bir öncekine benzer ama farklı bir insan olabiliriz. Çocuk halin ile ergenlik dönemindeki halin, ilk gençlik zamanları ile yetişkinlik zamanlarındaki hallerin arasında bariz farklar vardır. Her biri farklı insanlarmış gibi, aynı zamanda birbirine benziyormuş gibi. Bu dönüşümlerin önemli bir kısmı normaldir, hatta öyle olması beklenir. Bir ömür çocuk ya da ergen gibi kalman ve davranman bir sorun olduğunu gösteren işaretlerdendir. Farklı kişiliklere dönüşmenin bu bahsettiğim şekli çok doğaldır. Ancak bir de beklemediğimiz değişiklikler bizi bambaşka bir insan haline getirebilir.

Daha önceki bazı yazılarımda da bahsettiğim üzere, insanın benzini umuttur. Umut bugünden yarına enerjimizi sağlayan, hayattan keyif almamızı mümkün kılan ana şeydir. Ama bazen yaşadığımız olumsuz olaylar, yaşadığımız kayıplar, toplumca yaşadığımız, pandemi gibi sorunlar hayata karşı umudumuzu yitirmemize neden olabilir. Ama umut birdenbire bitmez, yavaş yavaş azalır, farkına bile varmazsın gittiğinin.

Umut tükenmeye yaklaştığı zaman bambaşka bir insan gibi olursun, eskiden keyif aldığın şeyler sana keyif vermemeye başlar, her şey anlamsız gelir ve anlam bulmak için daha uç şeyler deneme eğiliminde olursun. Daha fazla para harcama, alkol ve madde bağımlılığı ya da ekstrem deneyimler. Bunlar da bir süre sonra içindeki hissettiğin boşluğu doldurmayacak ve daha yoğun bir şekilde hayattan keyif alamama durumu çıkacaktır.

Eski halin arkadaşlarla buluşmayı, değişik yemekler yapmayı, hobilerinle uğraşmayı, yürüyüş yapmayı, çocuklarınla ilgilenmeyi, kitap okumayı, televizyon izlemeyi seviyordu. Ama bu durum başlayınca bunları yapmak o kadar zor gelmeye başlar ki elinden gelse yorganın altından çıkmayacakmış gibi hissedersin. İşte içinde bulunduğumuz bu zamanlarda birçok insanın benzer şekilde hissettiğini, eski hallerinden eser kalmadığını ifade ettiklerini duyuyorum. Birkaç günlüğüne ya da daimi olarak böyle hissetme hali ruhsal açıdan bir tehlike alarmı olabilir. Özellikle yakın zamanda yaşanılmış olumsuz yaşantılar varsa bu durum bir depresyon işareti olabilir. Bu zevk alamama haline psikolojide anhedoni deniliyor.

İnsan böyle hissettiği zamanlarda enerji tasarruf modunda gibidir, sanki bir adım atarsa şarjı bitecek gibi hisseder. Böyle olunca içe kapanır, içe kapandıkça bir insanı besleyen en önemli kaynaklardan biri olan sosyal destek sisteminden mahrum kalırsın. Yalnız hissedersin, kimse seni sevmiyor, önemsemiyor gibi gelmeye başlar. En başta zevk alamadığın için içe çekilirken, her şeyden uzak kaldıkça hissettiğin olumsuz duygular daha da büyümeye başlar. Eğer bu karanlık akışa teslim olursan her geçen gün içinin güneşleri sönmeye başlar. Böyle bir durumda içinden yükselen her şeyden uzaklaşma isteğine karşı koyman gerekiyor, gücünün yettiğince.

İçinde bir yerlerde hâlâ eskiden olduğun insan yatıyor, sadece şu anda biraz geri çekilmiş durumda. Zor zamanlarda hiçbir şey düzelmeyecek, artık bu hayatın bir anlamı yok, ne yaparsam yapayım hiçbir şey değişmiyor gibi hissedebilirsin. Bu içindeki karanlık tarafın sana söylediği yalanlardandır. Bu zamanlarda hayatında basit rutinlerinin olması bile çok ama çok değerlidir. Yatış ve kalkış saatlerinin belli olması, evden çıkmadığın gün olmaması, eskiden sana mutlu hissettiren ama şu anda çok da yorucu gelmeyen şeyleri küçük adımlarla taklit etmen sana çok iyi hissettiremeyecektir ama en azından daha kötü hissetmene engel olacaktır. Daha dibe düşmeden bir süre dayanabilirsen, içinde geri çekilmiş olan eski güçlü halin tekrar ortaya çıkacaktır.

Ama elinden geleni yapmana rağmen bazen bu karanlığın içinden çıkamıyor gibi hissedebilirsin. İşte böyle durumlarda, psikolojik yardım almak konusunda gecikmemeni öneririm.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 26 Haziran 2024
İmsak 03:26
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21