Türk Konseyi’nden Türk Birliği çağrısı

Türk Konseyi Gayri Resmi Devlet Başkanları Zirvesinin sonuç bildirgesi ve devlet başkanlarının konuşmaları Türk dünyasının birliği hususunda ümit verici ve ufuk açıcıydı.

POLİTİKA 12.04.2021, 13:08
Türk Konseyi’nden Türk Birliği çağrısı

31 Mart 2021 tarihinde Türkistan’da yapılması planlanan Türk Konseyi Gayri Resmi Devlet Başkanları Zirvesi salgın nedeniyle çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Zirvenin sonuç bildirgesi ve devlet başkanlarının konuşmaları Türk dünyasının birliği hususunda ümit verici ve ufuk açıcıydı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konseyi “aile meclisimiz” ilan etmesi, ilişkilerin nasıl bir düzeye geldiğini göstermesi açısından câlib-i dikkatti. Bu yıl 12 Kasım’da İstanbul’da yapılacak resmi zirvede bu söylemlerin ete kemiğe büründürülmesi ve müşahhas hâle getirilmesi öngörülüyor.

Şüphesiz bu gayri resmi zirvede gerçekleşen gelişmelerin en önemlisi, Türk dünyasının aksakalı Elbaşı Nursultan Nazarbayev’in 2019 yılındaki Bakü Zirvesi'nde yaptığı, konseyin adının “Türk Devletler Teşkilatı” olması önerisinin diğer liderler tarafından kabul görmesi oldu.

Şüphesiz bu gayri resmi zirvede gerçekleşen gelişmelerin en önemlisi Türk Konseyi, Türk Akademisi, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) gibi birleştirici örgütlerin kurulmasında (hem fikir bazında hem de tatbikatında) önemli rol oynayan, yazdığı makalelerde her daim Türk dünyasının tarihi ve kültürel birliğini ortaya koyan, Türk dünyasının aksakalı Elbaşı Nursultan Nazarbayev’in 2019 yılındaki Bakü Zirvesi'nde yaptığı, konseyin adının “Türk Devletler Teşkilatı” olması önerisinin diğer liderler tarafından kabul görmesi oldu. Bu öneri hem cumhurbaşkanımız hem de Özbekistan, Kırgızistan ve Özbekistan cumhurbaşkanları tarafından desteklendi. Önümüzdeki aylarda İstanbul’da yapılacak zirvede Türk Konseyi’nin adı değişecek ve birlik alanında yeni ve büyük bir adım atılacak.

Bu zirvenin çok önemli diğer kazanımlarından biri de Azerbaycan ve Karabağ meselesiyle de bağlantılı olarak Sayın Nazarbayev’in “Turan Koridoru” teklifidir. T

Elbaşı Nazarbayev henüz Bakü zirvesinde, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin isminin “Türk Dilli Ülkeler” değil “Türk Devletler Konseyi” olması gerektiğini ifade etmişti. Kazan Üniversitesi Türk dilleri profesörü ve Ortodoks misyoneri olan Nikolay İvanoviç İlminskiy’nin (ö. 1891) fikir babalığını yaptığı, Çarlık Rusyası döneminde Rusya egemenliği altında yaşayan Türk ve Müslüman halkların asimile edilebilmesi için geliştirilen Kiril alfabesi kullanan “Türk Dilli (Dildeş) Halklar” (Turkic) kavramı, bölgede maalesef hâlâ yaygın olarak kullanılıyor. Kökenleri 19. yy. Rus emperyalizmine ve İlminskiy’e dayanan bu kavram nihayet iki asır sonra ortadan kalkacak. Teşkilatın adının Türk Dili Konuşan Ülkeler’den Türk Devletler Konseyi Teşkilatı’na ya da Birliği’ne dönüşmesi sembolik olarak çok büyük önem taşıyor. Zira Türk dünyasının birlik ve beraberliği hususunda bir engel oluşturan yaklaşık 250 yıllık bir parantez nihayet kapanıyor. Bunun için uzun yıllar bekledik. Bölge ülkelerinin bağımsızlıklarının üzerinden sadece otuz yıl geçtiği, Türk Konseyi’nin tarihinin ise yalnızca on yıl olduğu düşünülürse, bunun tarihi bir başarı olduğu anlaşılır.

Şayet gelişmeler böyle devam ederse 2030-2040 vizyonunda özellikle ekonomi alanında işbirliği ve ortak pazar gibi konular gündeme gelebilir. Bu strateji ve vizyonla ilgili kararlar ise yıl sonunda İstanbul’daki resmi zirvede ele alınacak.

Bu zirvenin çok önemli diğer kazanımlarından biri de Azerbaycan ve Karabağ meselesiyle de bağlantılı olarak Sayın Nazarbayev’in “Turan Koridoru” teklifidir. Tıpkı tarihte Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan İpek Yolu projesi gibi, bütün Türk dünyasını karayoluyla da birbirine bağlayan Trans-Hazar Uluslararası Ulaşım Koridoru’nun adının da Turan Koridoru olması bu teklifle ortaya çıkmıştır. Şüphesiz bu proje, Türk dünyasının karayoluyla irtibatının sağlanmasının önündeki engelleri kaldıracağı gibi, Doğu’da iki emperyal büyük güç arasında sıkışan Orta Asya Türk cumhuriyetlerini de rahatlatacaktır. Bu aynı zamanda Türk cumhuriyetlerinin Avrupa ile entegrasyonu açısından da büyük ehemmiyeti haizdir. Türk cumhuriyetleri arasındaki ticaret hacmi maalesef henüz istenen düzeye ulaşabilmiş değil. Bu açıdan Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Türk yatırım fonu ve kalkınma bankasının kurulmasının hızlandırılması gerektiğini ifade etmesi çok değerli. Tabii burada turizm işbirliği açısından büyük potansiyeli bulunan Türkiye, Özbekistan ve Türkistan (Kazakistan) hattının süratle entegre edilmesinin gerekliliği bir kez daha ortaya çıkıyor. Türkistan’ın Türk halklarının manevi başkentlerinden biri olarak kabul edilmesi de konsey ülkelerinin turizm alanında işbirliği yapması ve halkların turizm yoluyla birbirini tanıması açısından çok değerli.

Bu zirvenin bir diğer önemli yanı da Azerbaycan’ın Karabağ zaferinin hemen akabinde gerçekleşmiş olması ve Konsey’in tüm üye ülkelerinin Azerbaycan’la dayanışma içinde olduklarını bildirmeleridir. Bu, uluslararası siyasi bir meselede belki de ilk birlikteliklerdendir ve Sayın Cumhurbaşkanımızın ifade ettiği gibi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) de bu dayanışma için sırada beklemektedir. Karabağ savaşında Türkiye’nin kayıtsız şartsız Azerbaycan’ın yanında yer alması, bölge halklarının da hükümetlerine bu yönde taraf olunması hususunda baskı yapmasına yol açmıştır. Nihayet bu zirvede Türk Konseyi üye ülkelerinin tamamı bu yönde tutum takınmışlardır.

Özellikle kültürel manada diğer önemli husus Latin alfabesine geçiş sürecidir. Zirvede yapılan konuşmalardan da anlaşılacağı üzere, bölge ülkelerinde Latin alfabesine geçiş süreci hızlanmakta. Alfabe değişikliği bölge ülkelerini sadece Türkiye ve Türk dünyası ile değil, aynı zamanda Batı dünyası ile de yakınlaştıracaktır. Türk dünyasının pivot ülkelerinden Özbekistan, Türkiye Cumhuriyeti alfabesine oldukça benzeyen Özbekçe Latin alfabesine geçiş sürecini 1 Ocak 2023’te tamamlayacak. Türk dünyasının diğer pivot ülkesi Kazakistan’ın yakın zamanda açıkladığı Türkiye ve Özbekistan alfabelerine oldukça yakın alfabe taslağı da büyük ilgi gördü ve 2017’den beri devam eden sürecin 2031’e kadar kademeli geçişle tamamlanacağı açıklandı. Alfabe birliği Türk halklarının birbirlerini anlaması ve dil birliği açısından ivedilikle atılması gereken bir adım. Dil birliği ve halkların birbirini anlaması bu ilk adımın ardından hızlanacaktır. Zira eğitim, kültür, sinema ve diziler için yapılan işbirlikleri Türk halklarının birbirlerinin lehçelerini anlamasında kolaylık sağlayacaktır. Fakat bu yolda öncelik alfabe birliği olmalı.

Bu zirvede dikkatleri celbeden diğer bir husus Konsey’in Avrupa ayağını oluşturan gözlemci üye Macaristan’ın başbakan düzeyinde iştirak etmesi ve henüz üye olmayan Türkmenistan’ın devlet başkanı seviyesinde katılmasıdır. Nitekim Sayın Cumhurbaşkanımız Türkmenistan’ın da tam üye olması için çağrı yapmıştır. Pek çok bölge ülkesinin de konseye katılmak için çeşitli temaslarda bulunduğu düşünülürse, Türk Konseyi’nin on yıl gibi çok kısa sürede büyük gelişme gösterdiği ifade edilebilir.

Şayet gelişmeler böyle devam ederse 2030-2040 vizyonunda özellikle ekonomi alanında işbirliği ve ortak pazar gibi konular gündeme gelebilir. Bu strateji ve vizyonla ilgili kararlar ise yıl sonunda İstanbul’daki resmi zirvede ele alınacak.

Yazımızı her zaman olduğu gibi bir son sözle bitirelim: “Harekette birlik olmazsa, fikirde birlik faydasızdır”.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 24 Haziran 2024
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21