Milyonlar bu sorunun yanıtını merak ediyor: Biontech mi, Sinovac mı?

“Sinovac aşısı mı? Biontech aşısı mı?” tartışmalarına yönelik aşıların etkilerini anlatan Prof. Dr Mehmet Ceyhan, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'yı aşı konusunda eleştirdi. Ceyhan özetle şunları söyledi:

TÜRKİYE PANDEMİYLE MÜCADELEDE HANGİ NOKTADA?

*Aşılamayı tek başına düşünmek yanlış. Aşılama 2 katına çıkarsa artık aşının etkisi başlar, yüzde 30'a çıkarsa aşılamanın etkisi görülmeye başlar gibi düşünceler son derece yanlış. Bugün bile birçok basın organında değişik öğretim üyelerinin görüşleri vardı. Bunlar hiçbir dayanağı bilimsel verisi olmayan yaklaşımlar.

*Çünkü şunu biliyoruz, siz eğer aşılamada hedef nokta olan yüzde 70-75 toplum aşılamasına gelmezseniz istediğiniz kadar aşılayın yüzde 15 ile yüzde 30 arasında bir fark göremezsiniz. Tedbirleri kaldırırsanız ya da halk tedbirlere uymazsa vakaların arttığını görürsünüz. ‘Salgının kontrol altına alınmasına vaka sayılarının artmaması için aşı mı daha önemlidir?

*Alınan tedbirler mi daha önemlidir?' diye bir soru sorulursa bunun cevabı kesinlikle tedbirler şeklinde olur. Biz yüzde 16 aşılama yapmışız ama vakalarını yüzde 4-5 aşılama yapmasına rağmen bizden daha iyi kontrol eden ülkeler var. Dolayısıyla tedbirler şuanda ön planda olmalı.

SİNOVAC MI BİONTECH Mİ?

*Eğer yeteri kadar aşı üretilseydi, yeteri hızda yeteri miktarda o zaman zaten en yetkin olan en güvenilir olan bir aşı seçerdiniz onunla devam ederdiniz. Bütün sorun böyle bir teminin sağlanamaması sizinde temin etmekte güçlük çekmeniz. Çünkü aşılama mümkün olabilir gerçeği ortaya çıktıktan sonra henüz daha faz 3 çalışmaları sırasında bu işi yapabilecek ekonomisi olan ülkeler paralarını peşin yatırdılar ondan sonra aşıyı beklediler. Biz ilk başta, ‘Avrupa'da en iyi aşı yapan ülkeyiz. Dünyada beşinciyiz' gibi gereksiz övünürken diğer ülkeler geldi geçti bizi.

*Bilim Kurulu'ndaki arkadaşlarımız da aşı konusunda yeterli tecrübeye sahip olmadıkları için bazı ön görülerde bulundular. Dozların arası uzayınca daha iyi olur dediler. Halbuki bu kitlesel aşılamada örneğin çocuklara yaptığımız rutin aşılamalarda doğrudur. Ancak bir pandemi aşısından beklediğimiz şey, salgını bitirmesidir. Virüs ortalıkta dolaşmaya devam ederse şuandaki 5-6 bin rakamlar çok ciddi rakamlar biz hatırlarsınız ilkbaharda bu rakamlarla çok büyük tedbirler aldık.

*Şimdi her şeyi serbest bırakalım diye görüşler var son derece yanlış çünkü virüs bu şekilde dolaşmaya devam ederse mustasyona uğrar. Aynı virüs 20 bulaştan sonra neredeyse kesin mutasyona uğruyor. Tabi kullandığınız aşıların inaktif aşı yani Çin'den aldığınız aşı koruyuculuğu biraz daha düşük bir aşı. Öyle olduğu için sizin aşılamayı en kısa sürede bitirememeniz durumunda yüzde 70'lere getiremediğiniz durumda o ilk aşıladığınız kişilerin koruyuculuğunu kaybetme riski var ve dönüp bu insanlara 3. doz aşılama yapmak zorunda kalırsınız.

“TÜRKİYE'NİN GÜNLÜK 1,5 MİLYON DOZ AŞI YAPMASI MÜMKÜN DEĞİL”

*Bunları önlemek için mümkün olan en kısa sürede bu aşıların başlanıp bitirilmesi. Ocak'ta başladık biz aşılamaya daha şimdiden 6 ay oldu henüz yüzde 16 aşılamadayız. Bundan sonra aşılama artarsa burada da yine özellikle Bilim Kurulu'ndaki arkadaşlardan fikir çıktı diye tahmin ediyorum çünkü Bakan telaffuz etti, ‘Biz günde 1,5 milyon doz aşı yapabiliriz' diye.

*Ben Türkiye'de son 30 yıldır bütün aşı kampanyalarında salgın kontrol çalışmalarında bulunmuş biri olarak Türkiye günde kaç aşı yapabilir diye söyleyebilirdim sorsalardı. 600-700 bin yaparsak çok başarılıyız. 1,5 milyon gerçekçi bir rakam değil. 1,2 günde şartları zorladınız ama günlük ortalamasının 1,5 milyon olmasını bırakın 1 milyona yaklaşması bile mümkün değil.

*Nitekim Sağlık Bakanlığı günlük 400 bin civarında aşılama bildiriyor. Değişen sağlık sisteminde yani Aile Hekimliği sisteminde Türkiye'nin günlük 1,5 milyon doz aşı yapması mümkün değil zaten.

“SEÇME ŞANSI YOK”

*Şu anda böyle bir seçme hakkı yok denebilir Sinovac aşısı yok, gönderilmedi. Onun için kişi gidip ‘ben sinovac aşısı olmak istiyorum' derse ona aşı gelince haber vereceğiz diyerek aşısı yapılmadan geri gönderilmek zorunda.

*Şu anda Biontech-Pfizer aşısı var. Şimdi inaktif aşılarla bu mRNA aşılarını karşılaştırdığımızda mRNA aşıları daha kuvvetli bir bağışıklık cevabı veriyor, Sinovac aşısı daha zayıf bir cevap veriyor. Biontech aşısına karşı daha fazla şikayet olmasının nedeni aşının bağışıklık sistemini diğerine göre daha fazla aktive etmesidir.

ÜÇÜNCÜ DOZ AŞI GEREKLİ Mİ?

*Bu son derece önemli. Benim şuana kadar önerim sadece sağlık personeli ile ilgili çünkü Sinovac aşısı olduk hepimiz ben de dahil ama sağlık personelleri içerisinde hastalık hala son derece yaygın. Bugün mesela bizim hastaneden 4 kişi aradı beni testleri pozitif çıkmış.

*Çünkü Sinovac aşısının zaman geçtikcce koruyuculuğunda bir azalma görüyoruz zaten. Bu kişilere bakanlığa sürekli öneriyorum bunu bir üçüncü doz olarak Biontech-Pfizer aşısı yapılsın diye öneriyorum. Yoksa genel halk için yani sağlık personeli kadar temas riski olmadığı için genel halk uygulamasında henüz ne Sinovac olanlar için ne Biontech aşısı olanlar için böyle bir üçüncü doz gerekliliği ortaya koyulmadı. Neden? Çünkü bunu zaman gösterir.

*Aşılamadan 1 yıl geçtikten sonra bakarsınız o kişinin yakalanıp yakalanmadığına bakarsınız böyle bir veri yok elimizde. Yaptırırlarsa ne olur? İki olasılık var zaten, birinci olasılık bu hastalık grip gibi her yıl görülmeye devam edecek belli sayıda. İkincisi hayır bu yavaş yavaş toplumdan yok olacak ve yarasaya geri dönecek iddiası var şimdi bunu da bilmiyoruz.

*Ama şöyle bir şey var bu virüsün benzeri olan SARS virüsü gibi corona virüslerde grip gibi olmadı. Yani toplumda kalmıyor. Fakat eğer bir sürpriz olup toplumda kalırsa o zaman yıllık aşılama mı gerekir üçüncü doz mu gerekir onu o zaman düşüneceğiz. Zaten 2 dozunu da yüzde 16 yapabilmiş bir ülkede üçüncü dozun tartışılması da çok enteresan diye düşünüyorum.

(SÖZCÜ)