''En büyük riskse kripto parada''

Bitcoin'iniz var mı? Varsa eğer, şimdi pazartesiye (9 Mayıs) kıyasla biraz daha zengin ama yıl başındaki halinize göre çok daha yoksul hissediyor olabilirsiniz.

EKONOMİ 17.05.2022, 16:55
''En büyük riskse kripto parada''

9 Mayıs Pazartesi gece işlemlerinde kısa süreliğine 30 bin doların altına düşen Bitcoin bugün (10 Mayıs) 32 bin dolar civarında işlem görüyor. Bu da onu kasımdaki yaklaşık 68 bin dolarlık zirvesinin yarısından daha düşük bir fiyata getiriyor ve bu yıl içinde para birimi yaklaşık üçte bir oranda değer kaybetmiş oluyor. Ama bu aşırı bir durum değil. İkinci en değerli kripto para birimi Ethereum da dün görece iyi bir gün geçirdi ama aynı şekilde yıl içerisinde üçte bir değer kaybetti.

Benzer düşüşler, Amerika'nın yüksek teknoloji devlerinin safları içinde neredeyse her yerde belirgin. Uber bu yıl şu ana kadar yüzde 45, Facebook (ya da artık Meta Platforms dememiz gerekiyor) yüzde 42, Amazon yüzde 35, Tesla yüzde 34 ve Google (şimdi Alphabet oldu) yüzde 22 değer kaybetti.

Apple'ın değeri bile yüzde 16 azaldı. Ocak ayının başında 3 trilyon dolar değeriyle nasıl da dünyanın en değerli şirketiydi, hatırlıyor musunuz? Hâlâ en değerli şirket konumunda olsa da şu anki değeri sadece 2,5 trilyon dolar. CNBC, teknoloji devlerinin geçen hafta sadece üç gün içinde 1 trilyon dolardan fazla değer kaybettiğini hesapladı. Buna kripto paradakiler de dahil diğer kayıpları da eklersek, balon gerçekten de patladı.

Şimdi, bunun satın alımlar için iyi bir zaman olduğunu, yani "düşüşteyken satın al" ilkesini savunabilirsiniz ve uzun vadede, riskinizi yaydığınızı da varsayarsak, bu konuda haklı çıkabilirsiniz. Ancak değerlerde bir yıkım yaşandığı su götürmez. Halk, birkaç ay öncesine göre ya da en azından birkaç ay önce olduğunu sandığı seviyeye nazaran daha yoksul. Bunun ekonomik sonuçları var.

İlk olarak "geçinemeyen", yani mevcut varlıklarının değeri onların zamanında ödediğinin altına düşen bazı yatırımcılar olacak. Bu durum, hisse seçimi kadar zamanlamayla da ilgili. Bir yıl veya daha da önce almışsanız, muhtemelen hâlâ kârdasınızdır. Son 6 ay içinde almışsanız, muhtemelen zarardasınız. Zürih merkezli çevrimiçi bir piyasa haberi alma şirketi Glassnode, kripto paradaki yatırımcıların yüzde 40'ının pek tabii geçinemiyor olabileceğini tahmin ediyor.

Değerin bu şekilde yıkılıyor olması önem taşıyor mu? Belki de daha en başında gerçek bir değer yoktu. Bitcoin satın almak için borç para alanlar varsa, bu bizzat onlar için çok kötü bir haber. Tecrübesiz yatırımcıların kendilerini enflasyondan koruyacağı fikrinin cazibesine kapılarak kripto para satın almaya çekilmiş olmasından endişe duyuyorum ama en azından şu ana kadar tam tersi gerçekleşiyormuş gibi görünüyor.

Enflasyon rakamları ne kadar yüksekse kripto hisse fiyatlarındaki tepki de o kadar zayıflıyor. Ancak bireysel yatırımcılar zarar görse de kayıpları bankacılık sisteminin sağlamlığını tehdit edecek kadar büyük değilse, genel bir felaket söz konusu olmaz. Bununla birlikte, piyasanın ruh halinin değişiminden kaynaklı zincirleme etkiler var ve önümüzdeki haftalarda bunu takip etmek gerekecek.

Birilerinin dikkatini çekmek için hisse senedi opsiyonlarına bel bağlayan yüksek teknoloji şirketlerinin uygulamada bazı sorunları var. Patlama yaşanan bir piyasada bu baştan çıkarıcı bir durum olsa da hisse senedi fiyatları düşmeye başlar başlamaz bu opsiyonlar mevcut çalışanlar için daha az değerli ve belki yeni çalışanlar için de değersiz hale gelir. Dolayısıyla birilerini cezbetmek için maaşların artırılması gerekir. Bu maliyetleri artırır ve az buçuk da olsa kazancı azaltır, dolayısıyla da hisse fiyatlarına zarar verir.

Daha büyük sorunsa makroekonomik etki olacaktır. Servet aslında hiçbir zaman var olmamışsa bile halkın daha yoksul hissettiği gerçeği diğer varlık fiyatları üzerinde etki göstermeye başlayacak. Bu etki için San Francisco konut fiyatlarına ve benzeri varlıklara bakabilirsiniz, buralarda zayıflığın erken işaretleri var. Fakat neyin daha artan ipotek maliyetlerine verilmiş tepki sonucu değişen genel ruh haliyle ve neyin teknolojiye verilen reaksiyonla ilgili olduğunu ayırt etmek imkansız. Tahminim, konut fiyatlarını, hisse fiyatlarındaki hareketlerden ziyade yüksek teknoloji merkezlerindeki işgücü talebinin belirleyeceği yönünde ama bu sadece bir tahmin.

Peki başka neye bakmak gerekir? Her ayı piyasasının doğal bir ömrü vardır. Bunların ortalama süresi 9,6 aydır: Yani bu tipik bir ayı piyasasıysa ve geçen kasımı da zirve olarak alırsanız, yüksek teknoloji hisseleri yaz sonu veya sonbahar başlarında dibi görecek olmalı.

S&P 500 endeksindeki düşüş yüzde 20'yi görmediğine göre, daha geniş çaptaki hisse senetleri için henüz bir ayı piyasası yok. FTSE100 de o kadar düşmedi. Bunu olumlu da olumsuz da görebilirsiniz; en olumlu görüşü benimseme eğilimiyle ben, Birleşik Krallık merkezli şirketlerin yatırımcılar için hiç olmazsa makul bir değer sunduğunu düşünüyorum. Önemli olan, ürünleri sağlam talep gören bilhassa Apple ve Microsoft gibi şirketlerle genel itibarıyla abartılmış şirketler arasında ayrım yapmak.

Peki ya Bitcoin? Bitcoin'in "bir balonun, saadet zincirinin ve çevresel felaketin bir araya gelmesi" olduğunu söyleyen Basel'deki Uluslararası Ödemeler Bankası'nın başkanı Agustin Carstens'a katılıyorum. Ancak bu ta Şubat 2018'de, yani 4 yıldan uzun bir süre önce, Bitcoin 10 bin dolar civarında işlem görürken söylenmişti. O dönem satın almışsanız, şu an her şeye rağmen yine de kârda olacaktınız. Ama büyük sınav yaklaşıyor ve bence nihayetinde Carstens haklı çıkacak.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 13 Haziran 2024
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:44
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21