Büyük Vergi Dalgası Geliyor!

Mehmet Şimşek'in dümenine geçtiği yeni ekonomi yönetiminin temel hedefi mali disiplin, fiyat istikrarı ve sürdürülebilir büyüme. Peki, ücretlileri nasıl bir süreç bekliyor? Vergi Uzmanı Ozan Bingöl DW Türkçe için değerlendirdi.

EKONOMİ 15.06.2023, 12:24 15.06.2023, 12:27
Büyük Vergi Dalgası Geliyor!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in açıklamasına göre yeni ekonomi yönetiminin temel hedefi, sürdürülebilir yüksek büyüme için mali disiplinin tesis edilmesi ve fiyat istikrarının sağlanması. Buna göre ekonomide bir yandan faiz artırımlarıyla fiyat istikrarı sağlanıp enflasyon kontrol altına alınmaya çalışılırken, diğer yandan bütçedeki yükü hafifletmek için mali disiplin uygulanacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Kıbrıs ve Azerbaycan ziyaretleri dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in Merkez Bankası'yla beraber atacağı adımları "kabullendikleri" mesajını verdi.

Mali disiplin, ekonomi politikalarına uygun olarak kamu harcama, vergi ve borçlanma politika araçlarının kullanılması suretiyle hedeflenen ölçülü bir bütçe açığının yakalanması olarak tanımlanıyor. Türkiye'nin bütçe açığı Ocak-Nisan döneminde 382,5 milyar TL'ye çıkarken, dört ayda yıl sonu için öngörülen bütçe açığının yüzde 58'ine ulaşıldı.

Ücretlileri ne bekliyor?

Peki bu hedefler gerçekleştirilirken Türkiye'de ücretlileri nasıl bir süreç bekliyor? Uzmanlar, kemer sıkma politikalarına paralel acı reçetenin gündemde olduğuna işaret ediyor.

DW Türkçe'ye konuşan vergi uzmanı Ozan Bingöl, "Yeni Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek devir teslim töreninde 'sürdürülebilir yüksek büyüme', 'mali disiplin' kavramlarını birlikte zikretti. Bu kavramlar, maliye literatürüne aşina olan kişiler için önümüzdeki dönemde bir acı reçetenin yazılacağı anlamına gelir" diyor.

Yerel seçimlere kadar "sürdürülebilir yüksek büyüme" kısmını önceleyen politikalar olsa da seçim sonrasında giderlerin ciddi kısıldığı, ücret artışlarının sınırlandığı, kamu yatırımlarının azaldığı, gelir artırıcı önlemlerin devreye sokulduğu, yeni vergiler ve artışların olduğu "mali disiplin" dönemine girileceğini söyleyen Bingöl, ekliyor: "Tabii, bu dönemde bir yol kazası olup da yolda Bakan veya Merkez Bankası Başkanı hükümet otobüsünden indirilip onlara güle güle denilip günah keçisi ilan edilmezler ise."

Bingöl'e göre orta vadede Türkiye'yi nasıl bir maliye politikasının beklediği ile ilgili en önemli ipucunu bütçe dengesi, daha doğru tabirle bütçe açığı rakamları veriyor.

Açık 20 milyar doları aştı

2023 Merkezi Yönetim Bütçesi'nde yer almayan pek çok harcama kaleminin, sonradan bütçenin giderler tablosuna eklendiğine işaret eden Bingöl, "EYT, sözleşmelilerin kadroya alınması, bütçede öngörülen oranın üzerinde personel zammı yapılması, emekliye bayram ikramiyesindeki artış, en düşük emekli maaşının artırılması, deprem harcamaları, doğal gaz için bir kalemde bütçeye 40 milyar olarak eklenen yük, büyüklüğü 2,5 trilyona ulaşan kur korumalı mevduatın bütçeye getireceği yük bunlar arasında sayılabilir" diye konuşuyor.

Doğal gaza sıfır fiyat uygulanarak mayıs ayında enflasyon kâğıt üzerinde yüzde 40'ın altına düşürülmüş, vatandaşın ödediği doğal gaz faturası seçim yatırımı olarak bütçeden karşılanmıştı.

Yılın ilk dört ayı gerçekleşmelerine göre bütçe açığının 2022 yılının 2,75 katına ulaştığını, dört aylık ortalama dolar kuruyla ise 20 milyar doları aştığını vurgulayan Bingöl, geçen yılın aynı döneminde bütçe açığının ortalama döviz kuruyla 8,40 milyara tekabül ettigini, buna göre dolar bazında bile 2,39 katlık bir artışın söz konusu olduğunu ifade ediyor.

Seçim ekonomisi nedeniyle eklenecek yeni harcama kalemleri de dikkate alındığında yıl sonunda bütçe hedefinin çok üzerinde bir açığın ortaya çıkmasını muhtemel gören Bingöl, "Mayıs ayındaki bütçe verilerinde yaşanacak kısa süreli rahatlamaya aldanmamak gerekir" yorumunu yapıyor.

Peki artan bütçe açıkları yeni vergilerin habercisi mi?

Bütçeyi gelirlerin toplandığı ve harcamaların yapıldığı bir havuza benzeten Bingöl, "Havuzun musluklarını sonuna kadar açıp, havuza yeni musluklar eklemişseniz, yani bol bol harcamışsanız, bunun telafisi için er ya da geç vergilerin artırılması kaçınılmazdır. Kısa dönemde borçlanma araçlarına başvurulsa da uzun dönemde sağlam finansman kaynağı olan vergiler gündeme gelecektir" ifadelerini kullanıyor.

Bu nedenle pek çok vatandaş için önümüzdeki birkaç yılın zorlu geçeceğini vurgulayan Bingöl, yeni vergiler ve vergi artışlarıyla sık bir şekilde karşılaşılacağını söylüyor. Bingöl'e göre bu kapsamda önümüzdeki dönemde gündeme gelebilecek vergisel tedbirler şöyle:

İletişim üzerinden alınan Özel İletişim Vergisi oranlarında artış,

Alkollü içecekler üzerindeki ÖTV kalemlerinde vergi artışları,

Taşıtlar üzerindeki ÖTV oranlarının artırılması,

Yurtdışından yolcu beraberinde getirilen telefonlardaki harç tutarının önemli düzeyde artırılması,

Pek çok harç kaleminde artış yapılması,

Damga vergisi oran ve maktu tutarlarında artış,

BSMV oran veya kapsamında bazı artışlar,

Bir defaya mahsus Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi,

Bir defaya mahsus Ek Gayrimenkul Vergisi,

Ekonomik düzelme emareleri ile birlikte 1994 yılında 5 Nisan Paketi'nde yer alan türden ekonomik denge vergisi, Net Aktif vergisi ve benzeri vergilerin tek seferlik olarak hayata geçirilmesi,

Trafik cezalarının daha yoğun uygulanması,

Vergi denetimlerinin ve vergi incelemelerinin artırılması (özellikle matrah/vergi artırımı yapmayanlar için)

Kurumlar vergisi oranının birkaç puan artırılması

Vergi artışları Türkiye'de yüksek enflasyon karşısında ücretlilerin alım gücünün düştüğü bir dönemde devreye girecek.

İktidarın düşük faiz politikası nedeniyle Ekim 2022'de yüzde 85,5 ile 24 yılın zirvesine ulaşan enflasyon son resmi verilere göre kâğıt üzerinde yüzde 40 düzeyinde bulunuyor. Enflasyonun son birkaç haftadır yaşanan kur artışlarıyla birlikte gelecek aylarda daha da yükselmesi bekleniyor.

Sabit gelirlilerin alım gücü düşüyor

Ücretlilerin ve genel anlamda sabit gelirlilerin yüksek enflasyon ortamında hayat pahalılığının en büyük mağdurları olduğunu dile getiren Ozan Bingöl, "Gelirleri sabittir. Yıllık veya altı aylık periyotla artışlar olabilir. Ama enflasyon hırsızı zamlarla her gün, hatta her saat ceplerindeki parayı çalar. Bu nedenle, alım güçleri düşer. Aldıkları maaşın tümünü harcamak zorunda olan ücretliler, dolaylı vergilerin hakim olduğu vergi sistemlerinde oransal olarak zenginlere göre daha yüksek vergi öderler" diyor.

Önümüzdeki dönemin ücretliler için hayat pahalılığı ile mücadeleyle geçeceğini ifade eden Bingöl, ayrıca, mali disiplin, küresel rekabet, cari açık gibi nedenlerle yerel seçimler sonrasında ücret artışlarına da fren konulacağı görüşünde.

Bingöl, "Özetle, içinde yaşadığımız ekonomik zorlukların faturası ağırlıklı olarak dar gelirlinin üzerinde kalacaktır. Ülkeyi bu duruma sokanlar, kur korumalı mevduat gibi bir uygulamayla sadece 2022 yılında devlete (Hazine, TCMB ve vergisel teşviklerle) 200 milyar liranın üzerinde yük yükleyenler bir 'ohh' çekip kenara çekiliveriyor. Çevre hukukundaki 'kirleten öder' prensibini maliyede uygulasanız yanlış politika yapanların üstüne giyecek elbisesi kalmaz" yorumunu yapıyor.

Temmuzda ÖTV en az yüzde 7,8 artacak

Türkiye'de Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) uygulamasında bazı ürünlere altı aylık dönemler itibariyle otomatik zam yapılıyor. Bunlar arasında en öne çıkanları alkollü içecekler ile tütün ürünleri.

Bu ürünlerin maktu ve asgari maktu şeklindeki ÖTV'leri ocak ve temmuz aylarında, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen üretici fiyat endeksinde (ÜFE) son altı ayda meydana gelen değişim oranında otomatik olarak artırılıyor. Bu artışın olmaması için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu yönde bir karar alması ve bunun Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.

Ozan Bingöl, Cumhurbaşkanı'nın sigara ve alkollü içeceklerde otomatik ÖTV artışı olmaması yönünde bir karar almayacağı varsayımıyla Haziran 2023 ÜFE oranının da "sıfır" olacağı kabulüyle 3 Temmuz 2023 sabahı otomatik ÖTV artış oranının yüzde 7,8 olacağına işaret ediyor. Bingöl'e göre Haziran ÜFE oranın sıfırın üzerinde veya altında çıkmasına göre bu oran artabilir veya azalabilir.

"Ancak görünen o ki yüzde 8'ler civarı bir otomatik ÖTV zammı alkol ve sigarada bizi bekliyor" diyen Bingöl ekliyor: "Alkollü içecekler ve sigara ÖTV zammında Cumhurbaşkanı'nın kullanabileceği yetki de söz konusu. Cumhurbaşkanı ÜFE rakamlarından bağımsız olarak da ilave ÖTV zammı yapabilir. 3 Temmuz günü hep beraber göreceğiz."

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 29 Mayıs 2024
İmsak 03:34
Güneş 05:29
Öğle 13:07
İkindi 17:05
Akşam 20:34
Yatsı 22:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21