Buğday Bir Silah Olabilir Mi?

Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı Rusya, buğdayı yaptırımlar karşısında stratejik bir ürün olarak kullanabilir mi? Kimi gıda uzmanlarına göre dünyada bu tarz panikler ile büyük gıda alımları yapılıyor ve yiyeceğe erişmek pahalılaşıyor.

EKONOMİ 11.05.2021, 19:10 11.05.2022, 19:18
Buğday Bir Silah Olabilir Mi?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali üzerinden 77 gün geçti. Bu zaman zarfı içinde Soğuk Savaş’tan bu yana dünya düzeninde görülmedik ölçüde değişimler yaşandı. Rusya ekonomisine uygulanan yaptırımlar sonucunda küresel emtia fiyatlarında ciddi artış görülürken, Ukrayna’da yaşananlar sebebiyle ayçiçeği fiyatları dalgalandı. Rusya ve Ukrayna dünyanın en büyük buğday üreticileri arasında bulunuyor.

Peki Rusya’nın kendisine uygulanan ambargo sonucu bir buğday planı var mı? Dünyaya en fazla buğday ihraç eden, bu devasa kara parçasına sahip ülkenin lideri Putin ne planlıyor? Rusya kendisine karşı ekonomik yaptırımlar uygulandığı zaman, petrol, gaz, gübre ve buğday gibi ürünlerle cevap vereceğini ima ediyor.

Eski devlet Başkanı Dmitry Medvedev 1 Nisan’da Telegram hesabı üzerinden, “Sadece dostlarımıza yiyecek ve tarım ürünü sağlayacağız” açıklamasında bulunmuştu. Rusya’nın düşman ülkeler listesinde neredeyse bütün batı var.

ABD Senatosu alt komitesi 2008 ekonomik krizi sonrası yaptığı toplantılardan birinde buğdayı ‘modern toplumlar için petrolden daha önemli bir ürün’ olarak tanımlamıştı. Bugün dünyada yaşanan gıda sorunları gıdanın olmamasından kaynaklı değil, insanların gıda alacak bütçesinin azalmasından kaynaklanıyor.

'ÜRETİM KAYNAKLI DEĞİL, ERİŞİM KAYNAKLI'

Öyle ki Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) obezite vakalarının artışını insanların sağlıklı gıdaya erişim sıkıntısı çekmesine bağlıyor. Dünya Gıda Programı’nın baş ekonomisti Arif Hüseyin ise, “Kıtlıklar gıda üretimi kaynaklı olmaz, her zaman gıdaya erişim sorunlarından kaynaklı olur” diye konuştu.

Bugün dünya genelinde buğdayda da benzeri bir sorun var. Savaş, tedarik krizi ve iklim değişikliği benzeri sorunlar piyasayı yükseltiyor. 2021 yılında Ukrayna ve Rusya dünyaya ihraç edilen buğdayın yüzde 30’unu ülkelerinden gönderiyorlardı. Savaş sonrası fiyatların artmasıyla ABD’den Hindistan’a pek çok ülkede çiftçiler önümüzdeki yıl için buğday ekmeye başladı. Bu yıl pirinç üretimi ise tüm zamanların zirvesinde.

Tarım konusunda danışmanlık veren ABD’li uzman Angie Setzer, “Eğer herkes sakin kalırsa daha gidecek çok yol var ama şu an çıldırmış durumdayız” diyor. Setzer’a göre büyük gıda toptancıları enflasyonun da etkisiyle son yıllarda görülmediği kadar stok yapıyor bu da fiyatları yukarı çekiyor. Böylesi çılgın fiyat hareketlerinin etkisiyle Sri Lanka’da halk protestoları sonucu Başbakan Mahinda Rajapaksa görevinden istifa etti.

Rusya buğdayı bir silah olarak kullanabilir mi? - Resim : 2

PANİK ALIMLARI VURGUSU

Peki Putin Rusyasının dünya gıda fiyatlarıyla oynayabilecek gücü var mı? Gıda arzı üzerine kitap da yazmış olan gazeteci Annia Ciezadlo, “Eğer biz izin verirsek belki, sadece geçici bir süre insanların halihazırda aç olduğu ülkelerde fiyatlar çok artacak. Eğer halkını iyi besleyebilen uluslar panik yapmaya devam ederse, gıda gerçekten dünyada aç bölgelerde yaşayan insanlar için karşılanamaz bir ürün olacak” diyor.

Rusya 2020 yılında dünyaya en fazla buğday ihraç eden ülke oldu. Financial Times gazetesi geçen sonbaharda yayımladığı bir analizde dünyaya ihraç edilen buğdayın üçte birinin Rusya’dan gittiğini yazdı. Türkiye, 2021 yılında ithal ettiği buğdayın yüzde 70’ini Rusya’dan aldı. Türkiye'nin Rusya'dan aldığı buğday ağırlıklı olarak makarna ve un yapımında kullanılıyor.

KARBONHİDRAT AĞIRLIKLI BESLENİYORLAR

Dünyanın dar gelirli bölgelerinin küresel buğday fiyatlarından etkilenmesinin iki temel sebebi var. Bunlardan birincisi yiyeceklerin ağırlıklı olarak karbonhidratlara dayanması diğeri ise gıdanın aile bütçesinde büyük bir yer tutuyor olması.

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde gıda fiyatları aylık aile bütçesinin yüzde 7 ila 10’unu oluştururken yoksul ülkelerde bu oran yüzde 50’ye kadar çıkabiliyor.

Kimi ülkeler zor zamanlar için buğday stoku yapmayı ihmal etmiyordu. Örneğin yıllardır ağır bir ekonomik kriz ile pençeleşen Lübnan’ın başkenti Beyrut Limanı’nda yaşanan patlama sonucu 250 kişi hayatını kaybetmiş, aynı zamanda ülkenin buğday stokunun büyük bir bölümü de patlamada yok olmuştu.

*Yukarıdaki derlemede yer alan bilgilerin önemli bir bölümü Washington Post’ta Annia Ciezadlo imzası ile yayımlanan ‘The world has plenty of wheat. Putin still uses it as a weapon’ isimli analizden alınmıştır.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Ali Koç mu? Aziz Yıldırım mı?
Namaz Vakti 17 Haziran 2024
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:10
İkindi 17:10
Akşam 20:46
Yatsı 22:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21