Diyarbakır’da bilinen sarayların dışında yeni bir saray daha bulundu

UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak tescillenen Diyarbakır Surları'ndaki 71'inci burcun, surları bir boy yükselten Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayı olduğu belirlendi.

Diyarbakır 10.12.2021, 20:14 10.12.2021, 21:14
Diyarbakır’da bilinen sarayların dışında yeni bir saray daha bulundu


Dicle Üniversitesi (DÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan, Sur ilçesinde tarihi İçkale'nin kuzey doğusunda bulunan 82 burçtan 71'incisinin Diyarbakır surlarını da bir boy yükselten Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayı olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Doç. Dr. Bozan, bundan yaklaşık 10 asır önce İbni Haldun’un, Sıbt İbnü’l-Cevzî’nin, İbnül Ezrakın ki çağdaş kaynakların vermiş olduğu bilgilerle birebir örtüştüğünü görmekte olduklarını öne sürdü. İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine konuşan Doç. Dr. Oktay Bozan, sur içerisinde ya da İçkale denilen yerde şu anda 18 tane burç olduğunu aktardı. Dış surlara bakıldığında 82 burç olduğunu belirten Doç. Dr. Bozan, “100 tane burç var. Diyarbakır Valiliği iki yıldır surların restorasyon ve onarımıyla ilgili ‘Surlar diriliyor mottosuyla’ çalışmalar yürütüyor. Biz de bu şehrin bir sakini ve çalışmalar yapan Diyarbakırlı birisi olarak Diyarbakır’daki tarihi yapıları anlamlandırmaya, tanımlamaya çalışıyoruz. Bir mekan Kervansaray mıdır, burç mudur, kale midir, mescit midir, han mıdır? Bunları tanımlamaya çalışıyoruz. Bahsetmiş olduğumuz yer, Diyarbakır’ın kuzeydoğusuna düşen bir yer. Burçları tanımladığımız zaman 71’inci burca tekabül eden bir yer olduğunu görüyoruz. Bugüne kadar oradaki bir yapının burç mu olduğu, ya da ne olup olmadığı konusu çok bilinmiyordu. Akademik çalışmalara ve eserlere baktığımız zaman çok belli değildi. Biz de rastlamadık. Fakat bir çalışma üzerinde giderken bahsedilen yerin aslında bir saray olduğunu gördük. Saint George Kilisesi'nin hemen kuzeydoğusu, Fiskaya'nın üstü, Dicle Nehri'ne nazır yüksek bir mevki üzerine kurulmuş olan ve bir duvarı burca bitişik olan yapının saray olduğunu gördük” dedi.



“28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yöneten bir vali”
Diyarbakır İçkale'nin, tarih boyunca bölgede hüküm sürmüş birçok devletin idare merkezi olduğunu kaydeden Doç. Dr. Bozan, “Diyarbakır bu anlamda tarihsel süreç içerisinde birkaç tane sarayın inşa edildiği bir yerdir. Roma, Bizans daha sonra bazı kayıtlarda Artuklular, Akkoyunlular ve bazı kayıtlarda rivayetlere göre Osmanlı Devleti bu bölgeyi fethettiği zaman Bıyıklı Mehmet Paşa döneminde yapılan saraylardan bahsediliyor. Bu saraylar hangisidir, buna dair bilgiler net değildir. Fakat bunun yanı sıra bir sarayın daha olduğunu görüyoruz. Bu bahsettiğimiz Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayıdır. İbni Dimne, 997 ile 1025 yılları arasında 28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yöneten bir valinin adıdır. Bu vali, o döneme bakıldığı zaman Silvan merkezi olan Mervani Hükümdarı Ebu Ali Hasan adındaki kişiye Diyarbakır’da suikast düzenliyor ve bunu öldürmüş oluyor” diye konuştu.

“10 asır önce dönemin çağdaş kaynaklarıyla birebir örtüşüyor”
Valinin aslında bir hamal olduğunu ifade eden Doç. Dr. Bozan, “Bu hamal ama belki şansı yaver gidiyor, belki cesareti ve atılganlığıyla beraber Mervani emirine suikast düzenlemiş, şehir halkını arkasına almış, müreffeh bir ekonomik yapı oluşturmuş. Dahası bir saray yaptığını görüyoruz. Bu saray bu dönemde inşa edilmiş ve bundan sonraki süreçte uzun süre buradaki valilerin yaşadığı yer olmuştur. Bu kişi, bu sarayın yanı sıra aynı zamanda Diyarbakır surlarını da bir boy yükseltmiştir. Bir boy yükseltmesinin esprisi Mervani tehdidine karşı şehri savunmak amacıyla yaptığını görüyoruz. Bunun yanı sıra tarihi kayıtlara baktığımız zaman Fiskaya'ya doğru açılan bir kapı da var. Babül Hüve diye, uçurum kapısı ya da su kapısı diye bir kapı da yapmış. Bundan yaklaşık 10 asır önce İbni Haldun’un, Sıbt İbnü’l-Cevzî’nin, İbnül Ezrakın ki çağdaş kaynakların vermiş olduğu bilgilerin birebir örtüştüğünü görüyoruz” şeklinde konuştu.


Şu andaki Saint George Kilisesi ile bahsedilen sarayın arası toprakla dolu olduğunu ifade eden Bozan, sözlerine şöyle devam etti:
“Orası kazıldığı zaman oraya çıkacak yapılarda bu sarayın devamı zaten. Sarayın sadece üstü çökmüş. Orada sütunlar, kemerler, kolonlar olduğu gibi duruyor. Aynı zamanda sarayın kuzeyinde hemen duvardan gelen su kanallarının olduğunu görüyoruz. Her halükarda tarihi veriler, o bölgede yani Diyarbakır’ın kuzeydoğu noktası olan, Fiskaya'nın üzeri olan 71'inci burca bitişik olan yapının bir saray olduğunu ve Mervaniler döneminde başlangıçta bağımsız, muhalif ama daha sonra Mervanilere bağlı olan bir vali tarafından yapıldığını görüyoruz."

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
8
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:51
Akşam 18:14
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11