Diyarbakır’da bilinen sarayların dışında yeni bir saray daha bulundu

UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak tescillenen Diyarbakır Surları'ndaki 71'inci burcun, surları bir boy yükselten Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayı olduğu belirlendi.

Diyarbakır 10.12.2021, 20:14 10.12.2021, 21:14
Diyarbakır’da bilinen sarayların dışında yeni bir saray daha bulundu


Dicle Üniversitesi (DÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan, Sur ilçesinde tarihi İçkale'nin kuzey doğusunda bulunan 82 burçtan 71'incisinin Diyarbakır surlarını da bir boy yükselten Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayı olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Doç. Dr. Bozan, bundan yaklaşık 10 asır önce İbni Haldun’un, Sıbt İbnü’l-Cevzî’nin, İbnül Ezrakın ki çağdaş kaynakların vermiş olduğu bilgilerle birebir örtüştüğünü görmekte olduklarını öne sürdü. İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine konuşan Doç. Dr. Oktay Bozan, sur içerisinde ya da İçkale denilen yerde şu anda 18 tane burç olduğunu aktardı. Dış surlara bakıldığında 82 burç olduğunu belirten Doç. Dr. Bozan, “100 tane burç var. Diyarbakır Valiliği iki yıldır surların restorasyon ve onarımıyla ilgili ‘Surlar diriliyor mottosuyla’ çalışmalar yürütüyor. Biz de bu şehrin bir sakini ve çalışmalar yapan Diyarbakırlı birisi olarak Diyarbakır’daki tarihi yapıları anlamlandırmaya, tanımlamaya çalışıyoruz. Bir mekan Kervansaray mıdır, burç mudur, kale midir, mescit midir, han mıdır? Bunları tanımlamaya çalışıyoruz. Bahsetmiş olduğumuz yer, Diyarbakır’ın kuzeydoğusuna düşen bir yer. Burçları tanımladığımız zaman 71’inci burca tekabül eden bir yer olduğunu görüyoruz. Bugüne kadar oradaki bir yapının burç mu olduğu, ya da ne olup olmadığı konusu çok bilinmiyordu. Akademik çalışmalara ve eserlere baktığımız zaman çok belli değildi. Biz de rastlamadık. Fakat bir çalışma üzerinde giderken bahsedilen yerin aslında bir saray olduğunu gördük. Saint George Kilisesi'nin hemen kuzeydoğusu, Fiskaya'nın üstü, Dicle Nehri'ne nazır yüksek bir mevki üzerine kurulmuş olan ve bir duvarı burca bitişik olan yapının saray olduğunu gördük” dedi.



“28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yöneten bir vali”
Diyarbakır İçkale'nin, tarih boyunca bölgede hüküm sürmüş birçok devletin idare merkezi olduğunu kaydeden Doç. Dr. Bozan, “Diyarbakır bu anlamda tarihsel süreç içerisinde birkaç tane sarayın inşa edildiği bir yerdir. Roma, Bizans daha sonra bazı kayıtlarda Artuklular, Akkoyunlular ve bazı kayıtlarda rivayetlere göre Osmanlı Devleti bu bölgeyi fethettiği zaman Bıyıklı Mehmet Paşa döneminde yapılan saraylardan bahsediliyor. Bu saraylar hangisidir, buna dair bilgiler net değildir. Fakat bunun yanı sıra bir sarayın daha olduğunu görüyoruz. Bu bahsettiğimiz Mervani Hükümdarı Ebu Tahir Yusuf bin Dimne'nin sarayıdır. İbni Dimne, 997 ile 1025 yılları arasında 28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yöneten bir valinin adıdır. Bu vali, o döneme bakıldığı zaman Silvan merkezi olan Mervani Hükümdarı Ebu Ali Hasan adındaki kişiye Diyarbakır’da suikast düzenliyor ve bunu öldürmüş oluyor” diye konuştu.

“10 asır önce dönemin çağdaş kaynaklarıyla birebir örtüşüyor”
Valinin aslında bir hamal olduğunu ifade eden Doç. Dr. Bozan, “Bu hamal ama belki şansı yaver gidiyor, belki cesareti ve atılganlığıyla beraber Mervani emirine suikast düzenlemiş, şehir halkını arkasına almış, müreffeh bir ekonomik yapı oluşturmuş. Dahası bir saray yaptığını görüyoruz. Bu saray bu dönemde inşa edilmiş ve bundan sonraki süreçte uzun süre buradaki valilerin yaşadığı yer olmuştur. Bu kişi, bu sarayın yanı sıra aynı zamanda Diyarbakır surlarını da bir boy yükseltmiştir. Bir boy yükseltmesinin esprisi Mervani tehdidine karşı şehri savunmak amacıyla yaptığını görüyoruz. Bunun yanı sıra tarihi kayıtlara baktığımız zaman Fiskaya'ya doğru açılan bir kapı da var. Babül Hüve diye, uçurum kapısı ya da su kapısı diye bir kapı da yapmış. Bundan yaklaşık 10 asır önce İbni Haldun’un, Sıbt İbnü’l-Cevzî’nin, İbnül Ezrakın ki çağdaş kaynakların vermiş olduğu bilgilerin birebir örtüştüğünü görüyoruz” şeklinde konuştu.


Şu andaki Saint George Kilisesi ile bahsedilen sarayın arası toprakla dolu olduğunu ifade eden Bozan, sözlerine şöyle devam etti:
“Orası kazıldığı zaman oraya çıkacak yapılarda bu sarayın devamı zaten. Sarayın sadece üstü çökmüş. Orada sütunlar, kemerler, kolonlar olduğu gibi duruyor. Aynı zamanda sarayın kuzeyinde hemen duvardan gelen su kanallarının olduğunu görüyoruz. Her halükarda tarihi veriler, o bölgede yani Diyarbakır’ın kuzeydoğu noktası olan, Fiskaya'nın üzeri olan 71'inci burca bitişik olan yapının bir saray olduğunu ve Mervaniler döneminde başlangıçta bağımsız, muhalif ama daha sonra Mervanilere bağlı olan bir vali tarafından yapıldığını görüyoruz."

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
15
açık
Günün Anketi Tümü
31 MART YEREL SEÇİMLERDE İSTANBUL ADAYI KİM OLUR?
31 MART YEREL SEÇİMLERDE İSTANBUL ADAYI KİM OLUR?
Namaz Vakti 13 Nisan 2024
İmsak 04:50
Güneş 06:21
Öğle 13:10
İkindi 16:51
Akşam 19:48
Yatsı 21:13
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 31 84
2. Fenerbahçe 31 82
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 31 47
5. Kasımpasa 32 46
6. Rizespor 31 45
7. Sivasspor 32 44
8. Başakşehir 31 43
9. Antalyaspor 31 42
10. Alanyaspor 31 42
11. A.Demirspor 31 39
12. Samsunspor 31 37
13. Kayserispor 31 36
14. Konyaspor 32 36
15. Ankaragücü 31 34
16. Hatayspor 31 33
17. Gaziantep FK 31 31
18. Karagümrük 31 30
19. Pendikspor 31 30
20. İstanbulspor 31 13
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 29 59
3. Sakaryaspor 29 50
4. Kocaelispor 29 49
5. Ahlatçı Çorum FK 29 49
6. Bodrumspor 29 48
7. Bandırmaspor 29 45
8. Gençlerbirliği 30 45
9. Boluspor 29 43
10. Erzurumspor 29 40
11. Ümraniye 29 34
12. Keçiörengücü 30 34
13. Manisa FK 30 33
14. Şanlıurfaspor 29 33
15. Tuzlaspor 29 31
16. Adanaspor 29 31
17. Altay 29 15
18. Giresunspor 29 7
Takımlar O P
1. Arsenal 31 71
2. Liverpool 31 71
3. M.City 31 70
4. Tottenham 32 61
5. Aston Villa 32 60
6. M. United 31 49
7. Newcastle 32 48
8. West Ham United 32 48
9. Chelsea 30 44
10. Brighton 31 43
11. Wolves 31 42
12. Bournemouth 31 41
13. Fulham 32 39
14. Crystal Palace 31 30
15. Brentford 32 29
16. Everton 31 27
17. Nottingham Forest 32 25
18. Luton Town 32 25
19. Burnley 32 19
20. Sheffield United 31 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 30 75
2. Barcelona 30 67
3. Girona 30 65
4. Atletico Madrid 30 58
5. Athletic Bilbao 30 56
6. Real Sociedad 30 49
7. Real Betis 31 45
8. Valencia 30 44
9. Osasuna 30 39
10. Villarreal 30 38
11. Getafe 30 38
12. Las Palmas 30 37
13. Deportivo Alaves 30 32
14. Sevilla 30 31
15. Mallorca 30 31
16. Rayo Vallecano 30 30
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 30 25
19. Granada 30 14
20. Almeria 30 13