3 yıl 1 ay 24 gün süren resmi küresel COVID-19 pandemisinin ardından yeni bir virüs gündeme geldi.

Dünya Sağlık Örgütü'nü alarma geçiren söz konusu tehlikenin adı 'Hantavirüs' olarak açıklandı.

HÜSREV DİKTAŞ ENSONHABER'E ANLATTI

Vatandaşlar kafalarındaki soru işaretlerini gidermek için virüs hakkında araştırma yapmaya başlarken Ensonhaber YouTube kanalı önemli bir çalışmaya imza attı.

Kanala konuk olan Medipol Sağlık Grubu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, virüs hakkında önemli detayları İlker Koç'a anlattı.

RİSKLİ GRUPTA KİMLER YER ALIYOR

Virüs hakkında en çok merak edilen konulardan bir tanesi belli bir grubu etkileyip etkilemediği.

Buna tek bir cevabın verilemeyeceğini ifade eden Diktaş, birden fazla grubu işaret etti.

BELİRTİLERİN NE OLDUĞU MERAK KONUSU

Bir diğer merak edilen konu ise hastalığın belirtilerinin neler olduğu.

Hastalığın oldukça sert geçtiğini belirten Uzman doktor, belirtiler fark edilir fark edilmez bir hastaneye başvurulması gerektiğini söyledi.

NASIL KORUNULUR

Vatandaşların kafasında belirsizlik yaratan en önemli soru işareti ise virüsten nasıl korunulacağı olarak öne çıkıyor.

Bu konuda alınabilecek bazı tedbirleri anlatan Diktaş, özellikle seyahat edeceklere uyarıda bulundu.

İsrail basınında yer alan haberlere göre, sağlık yetkilileri hantavirüs taşıdığı belirlenen bir hastanın gözetim altında tutulduğunu açıkladı. Hastanın genel durumunun stabil olduğu, yoğun bakım ihtiyacı bulunmadığı ifade edildi. Yetkililer, şu aşamada geniş çaplı bir karantina uygulanmadığını ancak sürecin yakından takip edildiğini duyurdu.

Gemi kaynaklı salgın şüphesi güçleniyor

Kimliği açıklanmayan hastanın, son günlerde uluslararası kamuoyunda endişeye yol açan MV Hondius gemisindeki salgınla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Söz konusu gemide daha önce tespit edilen vakalarda üç kişinin yaşamını yitirmesi, virüsün ciddiyetini gözler önüne sermişti. Salgının ardından gemideki yolcu ve mürettebat için kapsamlı tarama ve izleme süreci başlatılmıştı.

Avrupa’da da alarm

Hantavirüs vakalarının Avrupa’ya da sıçradığına dair bulgular dikkat çekiyor. İsviçre’de tedavi altına alınan bir hastanın, aynı gemide bulunduğu ortaya çıkarken temaslı kişilerin takibi sürüyor. Öte yandan Hollanda’da bir havayolu şirketinde görev yapan kabin memuru, enfekte olduğu belirlenen bir yolcuyla temas sonrası hastaneye kaldırıldı. Sağlık yetkilileri, görevlinin hafif semptomlar gösterdiğini ve izolasyon altında tutulduğunu açıkladı.

Yerel kaynaklara göre kabin görevlisinin, daha sonra hayatını kaybeden 69 yaşındaki bir yolcuyla aynı uçuşta bulunduğu ve söz konusu yolcunun da daha önce MV Hondius gemisinde yer aldığı belirlendi.

Uzmanlardan kritik uyarı

Uzmanlar, hantavirüsün genellikle kemirgenler aracılığıyla bulaştığını ve kişiden kişiye yayılım riskinin oldukça düşük olduğunu vurguluyor. Ancak enfekte kişilerle temas edenlerin belirtiler konusunda dikkatli olması gerektiği belirtiliyor. Ateş, kas ağrısı, halsizlik ve solunum sıkıntısı gibi semptomların görülmesi halinde sağlık kuruluşlarına başvurulması çağrısı yapılıyor.

Küresel sağlık otoriteleri, farklı ülkelerde görülen bağlantılı vakalar nedeniyle salgının seyrini yakından izlerken, özellikle uluslararası seyahat geçmişi olan kişilere yönelik kontrollerin artırılması gündemde.

Peki, hastalıklara karşı en dirençli kan grubu hangisi? İşte genetik mirasın bağışıklık üzerindeki etkisi ve uzmanların kritik uyarıları.

Hastalıklarla mücadelede vücudun en önemli savunma mekanizması olan bağışıklık sistemi, kişiden kişiye farklılık gösteriyor. Bilim insanları, bu farklılıkların altında yatan nedenleri araştırırken "kan grupları" faktörüne odaklandı. Yapılan son çalışmalar, belirli kan gruplarının bazı enfeksiyonlara karşı doğal bir "kalkan" görevi görebileceğini gösteriyor.

0 Kan grubu viral enfeksiyonlara karşı daha mı şanslı?

Yayımlanan güncel raporlara göre, 0 kan grubunasahip bireylerin bağışıklık yanıtı diğer gruplara oranla dikkat çekici bir tablo sergiliyor. Araştırmalar, bu gruptaki kişilerin özellikle viral enfeksiyonlara yakalanma riskinin daha düşük olabileceğine işaret ediyor. Patojenlerin (hastalık yapıcı organizmaların) hücrelere tutunma sürecinde, 0 kan grubunun yapısal özelliklerinin bir avantaj sağlayabildiği düşünülüyor.

Ancak uzmanlar bu noktada önemli bir parantez açıyor: 0 grubu bazı viral risklerde avantajlı olsa da, bu durum tüm hastalıklar için geçerli değil.

"En Güçlü kan grubu" tanımı yanıltıcı olabilir mi?

Tıp dünyasındaki hakim görüş, tek bir kan grubunu "mutlak en güçlü" olarak ilan etmenin bilimsel açıdan eksik kalacağı yönünde. Genetik yatkınlıklar her hastalık türünde değişkenlik gösteriyor. Örneğin:

• Bir kan grubu viral enfeksiyonlara karşı dirençliyken, bir diğeri bakteriyel hastalıklara karşı daha dayanıklı olabiliyor.
• Bazı kan grupları kronik rahatsızlıklarda risk taşırken, diğerleri akut enfeksiyonlarda daha hızlı tepki verebiliyor.

Bu nedenle, kan grubunuz ne olursa olsun, bağışıklığın sadece genetik bir miras değil, bir süreç yönetimi olduğu vurgulanıyor.

Bağışıklığı çelikleştiren temel faktörler

Haberde görüşlerine yer verilen uzmanlar, kan grubunun bağışıklık denkleminin sadece küçük bir parçası olduğunun altını çiziyor. Gerçek bir savunma hattı kurmak için kan grubundan bağımsız olarak şu beşli mekanizmanın kusursuz işlemesi gerekiyor:

1. Dengeli Beslenme: Vitamin ve mineral yönünden zengin bir diyet.
2. Kaliteli Uyku: Vücudun kendini onardığı en kritik zaman dilimi.
3. Stres Yönetimi: Bağışıklık sistemini baskılayan kortizol seviyesinin kontrolü.
4. Fiziksel Aktivite: Kan dolaşımını ve hücre yenilenmesini destekleyen egzersizler.
5. Genetik ve Çevre: Yaşanılan bölge ve aileden gelen genel sağlık geçmişi.

kan grubunuz size genetik bir avantaj sağlıyor olabilir, ancak bu avantajı koruyacak ve geliştirecek olan temel unsur sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır. Uzmanlar, "Kan grubuna güvenmek yerine, vücudunuza yatırım yapın" tavsiyesinde bulunuyor.

Prof. Dr. Melike Elif Teker, daha önce de gerçekleştirdiği önemli ameliyatlar ile tıp dünyasında adını duyurmuştu.

Dünya birincisi doktor şu anda Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Prof. Dr. Melike Elif Teker kimdir?

Teker’in İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma hastanesinde kalp ve damar cerrahı olarak çalıştığı yazmakta. Melike Elif Teker Açıkel’in bu hastanede kalp ve damar cerrahı olarak çalışmakta. Teker’e ait 40’a yakın makale olduğunu bulmaktayız. Teker’in Muş’un Varto ilçesinde doğduğu.

Türkiye'de de sigara tüketimi son yıllarda, endişe verici seviyelere ulaşmış durumda. 

Ülkede yaklaşık 19 milyon kişi aktif olarak sigara kullanırken bu sayı, gün geçtikçe artmaya devam ediyor.

Uzmanlar, tütün kullanımının kalp hastalıklarından kansere, solunum yolu rahatsızlıklarından erken ölümlere kadar birçok ciddi sağlık sorununa neden olduğunu belirterek, acil önlem çağrısında bulunuyor.

Dünya genelinde de 1,8 milyar insanın kullandığı sigara yüzünden, her gün yaklaşık 22 bin kişi hayatını kaybediyor. 

AKCİĞER KANSERİNİN TEMELİNDE SİGARA VAR

Uzmanların yaptığı açıklamaya göre akciğer kanserinin yüzde 80'i sigara kullanımından dolayı ortaya çıkıyor.

Bununla birlikte bağırsak, mesane, prostat kanserleri ve lenfomalar da dahil olmak üzere neredeyse tüm kanser türlerinde de sigara kullanımının etkisini görmek mümkün.

KALBİ YORUYOR

Sigara yalnızca kansere neden olmuyor...

Kalp rahatsızlıklarının başında da sigara kullanımı geliyor. 

Kalp-damar hastalıkları, damar tıkanıklıkları, özellikle bacak damarlarında daralmaya bağlı amputasyonlar sigara kullanımının en ağır sonuçları arasında yer alıyor.

KOAH ve çocuklarda da astımın nedeni, yine sigara kullanımından kaynaklanıyor. 

ERKEN BIRAKMAK HAYAT KURTARIYOR

Sigarayı erken bırakmak, yaşam süresini uzatıyor ancak kanser riski 10 yıl boyunca peşinizi bırakmayabilir. 

SİGARAYI BIRAKMAK MÜMKÜN

Bunun için kararlı olmak, yaşam alışkanlıklarını değiştirmek ve gerekirse Sağlık Bakanlığı’na bağlı kurum ve kuruluşlardan ya da Yeşilay gibi sivil toplum kuruluşlarından destek almak yeterli oluyor.

Sonrasında ise sağlık riskleri azalırken tütün fiyatları nedeniyle ortaya çıkan masraflar ve sağlık harcamaları düşüyor.

SİGARAYI NEDEN BIRAKMALIYIZ

1- Sigara içmek, öncelikle akciğer kanseri kronik bronşit, astıma neden olur.

2- Akciğer kanserlerinin yüzde 90'dan fazlasının nedeni sigaradır.

3- Sigara erkeklerde kısırlık ve iktidarsızlığa neden olur.

4- Sigara erken ve önlenebilir ölümlerin başlıca nedenidir.

5- Sigara dumanından pasif olarak etkilenenlerde de ciddi sağlık sorunları ortaya çıkmaktadır.

6- Bebeğinizin sağlığı ciddi oranda etkilenebilir.

7- Çocukların çevresel sigara dumanına maruz kalması.

SİGARA BIRAKILDIĞI ANDAN İTİBAREN...

20. dakikada : Kan basıncı ve kalp hızı normale döner. 

8. saatte : Kanda oksijen düzeyi normale döner. 

24. saatte : Karbonmonoksit vücuttan atılır, akciğerler temizlenmeye başlar. 

48. saatte : Nikotin vücutta saptanamaz. 

72. saatte : Nefes almak kolaylaşır. 

2-12. haftada : Dolaşım düzelir. 

3-9. ayda : Nefes darlığı ve öksürük azalır. 

5. yılda : Kalp krizi riski yarıya iner. 

10. yılda : Kalp krizi riski sigara içmeyenlerle eşitlenir ve akciğer kanseri riski yarıya iner.

RAMAZAN GELİYOR, İFTAR SONRASI SİGARA İÇMEYİN

Tüm gün sigara içilmemesinin ardından iftar sonrası üst üste sigara içen kişilerde, kanda aniden nikotin ve karbonmonoksit düzeyinde yükselme olabilir.

Bunların etkisiyle damarlarda daralma ve organlara yeterince oksijen taşınamaması gibi sonuçlar ortaya çıkar.

Bu kişiler, tansiyon yükselmesi ve buna bağlı beyin kanaması riski taşıyabilir.

Ayrıca ani nikotin artışı, çarpıntıya ve kalp krizine neden olabilmektedir.

1. DAMARLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Oruç sırasında vücut uzun süre besinsiz ve susuz kaldığı için kan dolaşımı yavaşlar.

İftardan hemen sonra sigara içmek, ani damar daralmasına ve kan basıncında dalgalanmalara neden olabilir.

Bu durum, kalp krizi ve felç riskini artırabilir.

2. SİNDİRİM SİSTEMİNDEKİ ETKİSİ

Sigara, mide asidini artırarak mideyi tahriş edebilir.

İftarda ağır yemeklerle birleştiğinde mide yanması, reflü ve sindirim problemlerine yol açabilir.

3. OKSİJEN SEVİYESİ VE BAŞ DÖNMESİ

Uzun süreli açlık sonrası vücut, oksijene daha çok ihtiyaç duyar.

Sigara içmek, kandaki oksijen seviyesini düşürür ve baş dönmesine, halsizliğe yol açabilir.

4. SOLUNUM SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Açlık sonrası solunum yolları daha hassas olur.

Sigara içmek, solunum yollarını tahriş eder ve nefes darlığına neden olabilir.

5. KAN ŞEKERİ DENGESİZLİĞİ

Oruç boyunca düşük kalan kan şekeri, iftardan sonra hızla yükselir.

Sigara içmek insülin dengesini bozarak ani şeker düşüşüne neden olabilir, bu da halsizlik ve yorgunluk hissini artırır.

Sigara içmek yerine önce su ve hurma ile orucunuzu açın.

Hafif bir yemek yedikten ve bir süre dinlendikten sonra nikotin isteğiniz devam ediyorsa yerine farklı bir besin koymayı deneyin.

Bu dönemi sigarayı bırakmak için bir fırsat olarak değerlendirebilirsiniz.

İftardan hemen sonra sigara içmek, vücudu fazlasıyla yorar ve zararlarını artırır.

Mümkünse bırakmak sağlığınız için daha iyi olacaktır.

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Özdemir, ABD'de yürütülen ve sonuçları Journal of the American Heart Association dergisinde yayımlanan uzun soluklu araştırmanın bulgularına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

"5 BİN KİŞİ, 34 YIL BOYUNCA BELLİ ARALIKLARLA TAKİP EDİLDİ"

Araştırmanın, kalp ve damar sağlığına ilişkin son derece güçlü ve uzun vadeli veriler sağladığını vurgulayan Özdemir, "Çalışma kapsamında, 1985-1986 yıllarında 18-30 yaş aralığında olan toplam 5 bin 112 kişi, Ağustos 2020'ye kadar ortalama 34,1 yıl boyunca belirli aralıklarla sağlık kontrollerinden geçirilerek takip edildi." ifadelerine yer verdi.

"ERKEKLER, BU HASTALILARLA KADINLARA GÖRE 7 YIL DAHA ERKEN KARŞI KARŞIYA GELİYOR"

Özdemir, erkeklerde kalp hastalığı riskinin yaklaşık 35 yaşından itibaren sessiz şekilde artmaya başladığına dikkati çekerek, "Verilere baktığımızda erkeklerde kalp hastalığı riskinin ortalama 50,5 yaşında belirgin hale geldiğini görüyoruz. Kadınlarda ise bu yaş 57,5 olarak tespit edildi. Yani erkekler, kalp ve damar hastalıklarıyla kadınlara göre yaklaşık 7 yıl daha erken karşı karşıya kalıyor." değerlendirmesinde bulundu.

"KADINLARDA ÖSTROJEN HORMONU KORUYUCU ETKİ GÖSTERİYOR"

Kadınlarda riskin daha geç yaşlarda ortaya çıkmasında menopoz öncesi dönemde hormonların koruyucu etkisinin önemli rol oynadığını vurgulayan Özdemir, şu ifadelere yer verdi:

"Özellikle östrojen hormonu, damar yapısını koruyucu etki gösteriyor. Bu nedenle kadınlarda kalp hastalığı riski daha geç yaşlarda ortaya çıkıyor. Ancak menopoz sonrası bu hormonel koruma büyük ölçüde ortadan kalkıyor. Menopoz sonrasında kadınlarda kalp hastalığı riski erkeklerle eşitlenebiliyor, hatta bazı durumlarda daha yüksek seviyelere çıkabiliyor."

KARDİYOLOJİK TAKİBİN ÖNEMİNE VURGU 

Özdemir, erken menopozun kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü olduğunu belirterek, erken yaşta menopoza giren kadınların da erkeklere benzer risk taşıyabildiğini ve bu nedenle daha erken dönemde kardiyolojik takip altında olmalarının büyük önem taşıdığını kaydetti.

HASTALIK SÜRECİNİ HIZLANDIRAN ETKENLER 

Kalp hastalığı riskini artıran etkenlere de dikkati çeken Özdemir, sigara kullanımı, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, yüksek kolesterol, şeker hastalığı, tansiyon ve yoğun stresin süreci hızlandırdığını ifade etti.

"DÜZENLİ SAĞLIK KONTROLLERİ HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR"

Özdemir, kalp sağlığında erken önlemin hayati önem taşıdığının altını çizerek, "Kalp hastalıklarını yalnızca ileri yaş sorunu olarak görmek büyük bir hata. Özellikle erkeklerin 30'lu yaşlardan itibaren, kadınların ise menopoz sürecine yaklaşırken düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi, olası kalp krizlerinin önüne geçilmesi açısından hayati önem taşıyor." ifadelerini kullandı.

Hijyenden uzak olan sokak lezzetlerinin hazırlanışı, görenleri dehşete uğratıyor.

Hindistan'dan gelen bazı görüntüler mide bulandırırken, bir virüs alarmı başladı.

Hindistan’da görülen Nipah virüsü vakaları Asya genelinde alarma yol açarken uzmanlar, hastalığın yüksek ölüm oranı ve insandan insana bulaşma riski nedeniyle erken teşhis ve karantinanın hayati önem taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Bu ayın başlarında iki sağlık çalışanının virüs nedeniyle hastanede tedavi görmesinin ardından yaklaşık 110 kişi karantinaya alındı.

Bu kişiler, doğrulanmış vakalarla temas halindeydi ancak daha sonra yapılan test sonuçları negatif çıktı. 

ÇİN'DEN DE AÇIKLAMA GELDİ

Son olarak Çin devlet medyası tarafından yapılan açıklamada, ülkede Nipah virüsü ile enfekte olduğu tespit edilen kimsenin bulunmadığı ancak virüsün başka ülkelerden taşınmış olabileceği belirtildi.

ÖLÜM ORANI YÜZDE 75'E ÇIKIYOR

Hindistan Tabipler Birliği eski başkanı ve Kerala Araştırma Birimi Koordinatörü Dr. Rajeev Jayadevan, yayımladığı video mesajda Nipah virüsünün yarasalardan insanlara bulaşabildiğini ve ağır beyin enfeksiyonu ya da zatürreye yol açarak çok yüksek ölüm oranlarına neden olabildiğini söyledi.

Jayadevan, “Nipah virüsü yarasalar arasında serbestçe dolaşıyor ve onlara zarar vermiyor. Ancak insanlar yarasalarla doğrudan ya da dolaylı temas ettiğinde virüs insana sıçrayabiliyor. 

Bu durumda ağır beyin iltihabı ya da zatürre gelişebiliyor. Ölüm oranı yüzde 73 ile yüzde 91 arasında değişiyor.” dedi.

HASTALIĞIN BELİRTİLERİ

Ateş, 

Baş ağrısı,

Vücut ağrıları,

Nöbet, 

Bilinç kaybı, 

Felç,

Koma.

SAĞLIK ÇALIŞANLARI DA RİSK ALTINDA

Nipah’ın yakın temas ve vücut sıvıları yoluyla insandan insana bulaşabildiğine dikkat çeken uzmanlar, sağlık çalışanları ve hasta bakıcılarının da risk altında olduğunu söylüyor.

İlk vakanın çoğu zaman teşhis konulmadan önce ağırlaştığı ya da hayatını kaybettiği belirtiliyor. Bu durum da virüsün fark edilmeden yayılmasına yol açabiliyor.

Erken teşhis, hastanın izolasyonu ve maske-eldiven gibi standart önlemlerle tedavi hayati önemde.

En kritik adım ise temaslı takibi.

Nipah, Covid-19 kadar hızlı yayılmıyor ancak temaslı takibi yapılmazsa ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.

AŞI VE TEDAVİSİ YOK

Nipah virüsüne karşı onaylanmış bir aşı ya da etkili bir antiviral tedavi bulunmuyor. Nipah’ın hayvanlardan insanlara geçen “zoonotik” hastalıklar grubunda yer aldığını hatırlatan uzmanlar, kuduzun da bu gruba giren bilinen bir örnek olduğunu belirtiyor.

6 ŞEHİR HASTANESİ HİZMETE GİRECEK

Sağlık Bakanlığı, söz konusu yatırımlarla sağlık hizmetlerini daha erişilebilir ve daha nitelikli hale getirerek vatandaşların yaşam standartlarını yükseltmeyi hedefliyor.

2026 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanan büyük projeler arasında 6 şehir hastanesi yer alıyor.

Bu kapsamda, Rize, Bursa Ali Osman Sönmez, Sakarya, Şanlıurfa, Ordu ve Trabzon şehir hastanelerinin hizmete açılması öngörülüyor.

69 TESİSİN TAMAMLANMASI HEDEFLENİYOR

Şanlıurfa Şehir Hastanesi 1700 yatak kapasitesiyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük sağlık yatırımları arasında yer alırken, Rize Şehir Hastanesi 1053 yatak kapasitesiyle Doğu Karadeniz'in sağlık üssü olacak. Sakarya Şehir Hastanesi, 1000 yatak kapasitesiyle Marmara Bölgesi'nde artan sağlık talebine yanıt vermeyi hedeflerken, Ordu Şehir Hastanesi 900 yatak kapasitesiyle Karadeniz'de önemli bir merkez haline gelecek. Trabzon Şehir Hastanesi 900 yatak, Bursa Şehir Hastanesi ise 750 yatak kapasitesiyle sağlık sistemine dahil olacak.

İnşaatı süren hastaneler ve ağız diş sağlığı merkezleri tamamlandığında, sağlık sistemine 13 bin 527 yatak, 718 ünit ve 3 milyon 679 bin 402 metrekare alan daha kazandırılmış olacak.

Bu projelerle birlikte toplam 69 tesisin tamamlanması hedefleniyor.

TÜRKİYE'NİN DÖRT BİR YANINA SAĞLIK YATIRIMLARI

Sağlık Bakanlığı, büyük şehirlerin yanı sıra küçük il ve ilçelerde de modern sağlık tesisleri kurarak vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırıyor.

Bu kapsamda, 2026'da tamamlanarak hizmete açılması planlanan tesisler arasında 50 yataklı Tekirdağ Ergene Devlet Hastanesi, 50 yataklı Balıkesir Kepsut Devlet Hastanesi ve 25 yataklı Bitlis Mutki Devlet Hastanesi de bulunuyor.

DEPREM BÖLGELERİNDE GÜÇLÜ SAĞLIK ALTYAPISI

Deprem bölgelerinde sağlık altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar da sürüyor. Halen bu bölgelerde 26 tesisin yapımı devam ederken, bunlardan 13'ünün 2026 yılında tamamlanarak hizmete açılması planlanıyor.

Yatırımlarla birlikte, sağlık hizmetlerinin ülke genelinde daha yaygın, hızlı ve etkin hale getirilmesi hedefleniyor.

Sancar, farelerdeki ölümcül beyin tümörlerini tamamen yok eden yeni bir tedavi yöntemi geliştirdiğini duyurdu.

Sancar, "Elde ettiğimiz bilimsel gelişmeler, temel bilim açısından elbette memnuniyet ve umut verici." diyerek çalışmanın en az iki yıllık bir zaman ihtiyaç olduğunu vurguladı.

ÇIĞIR AÇACAK BİR ÇALIŞMA

Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar ve araştırma ekibi, beyin kanseri tedavisinde çığır açabilecek bir çalışmaya imza attı.

Geliştirilen yeni yöntemin, farelerdeki deneysel çalışmalarda ölümcül beyin tümörleri sağlıklı hücrelere zarar vermeden ortadan kaldırıldı.

TÜMÖRLERİN TÜMÜ TAMAMEN YOK EDİLDİ

Yapılan araştırmalarda, “EdU” adı verilen bir molekülün, kemoterapide yaygın olarak kullanılan Temozolomid (TMZ) ile birlikte uygulanmasıyla glioblastoma türü tümörlerin farelerde tamamen yok edildiği belirlendi.

Fare deneylerinde 23 gün gibi kısa bir sürede tümörlerin temizlendiği ve deneklerin yaşam süresinin ciddi oranda arttığı tespit edildi.

Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran çalışmanın, özellikle tedavisi oldukça zor olan glioblastoma hastaları için yeni bir umut kapısı araladığı ifade ediliyor.

Uzmanlar, bu bulgunun ilerleyen süreçte insan deneylerine taşınması halinde beyin kanseri tedavisinde önemli bir dönüm noktası olabileceğine dikkat çekiyor.

Türk bilim insanı Prof. Dr. Sancar ise klinik deneyler için süre vererek şu açıklamayı yaptı:

"EN AZ İKİ YIL DAHA ZAMANA İHTİYACIMIZ VAR"

Türk Kamuoyuna Duyuru

Çalışmalarımıza gösterdiğiniz ilgi ve övgü dolu mesajlarınız için teşekkür ederim. Söz konusu çalışmada elde ettiğimiz bilimsel gelişmeler, temel bilim açısından elbette memnuniyet ve umut vericidir. 

Ancak son günlerde duyduğunuz bu güzel haberde yer alan deneysel başarılarımızın şu aşamada yalnızca fareler üzerinde elde edildiğini özellikle belirtmek isterim. 

Bu bulguların insanlar için güvenli ve etkili bir tedaviye dönüşebilmesi, kapsamlı klinik çalışmalar gerektirmekte olup bunun için en az iki yıl daha zamana ihtiyacımız vardır. 

Anlayışınız ve her zamanki desteğiniz için çok teşekkür ederim. Selam ve saygılarımla"

Nöroloji uzmanları, geç saatlere kadar ayakta kalmanın uzun vadede beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekerek erken uyumanın beyin sağlığı üzerindeki dört temel etkisini şöyle özetliyor:

1- Beyindeki toksinlerin temizlenmesine yardımcı oluyor

Gece uykusu sırasında aktif hale gelen temizleme sistemi, gün içinde beyinde biriken zararlı maddeleri uzaklaştırıyor. Derin uyku evresinin kısalması ise bu süreci olumsuz etkiliyor. Düzenli ve erken uyku, unutkanlık ve nörolojik hastalık riskine karşı koruyucu etki sağlıyor.

2- Hafıza ve öğrenme kapasitesini güçlendiriyor

Uyku sırasında beynin, gün içinde öğrenilen bilgileri düzenleyip kalıcı hale getirdiği biliniyor. Geç yatma alışkanlığı ve yetersiz uyku; dikkat kaybı, odaklanma güçlüğü ve karar verme zorluğuna yol açabiliyor. Uzmanlara göre hafızanın en verimli şekilde çalışması için düzenli uyku büyük önem taşıyor.

3- Melatonin hormonunu destekleyerek beyin hücrelerini koruyor

Vücudun biyolojik ritmi gereği melatonin hormonu akşam saatlerinden itibaren salgılanıyor. Bu hormon, uyku düzenini sağlamanın yanı sıra beyin hücrelerini oksidatif stresten koruyan güçlü bir etki gösteriyor. Geç saatlere kadar ekran başında kalmak ise melatonin üretimini azaltarak uykunun kalitesini düşürüyor.

4- Stres hormonunu dengeleyerek zihinsel yıpranmayı azaltıyor

Uykusuzluk ve geç yatma, kortizol olarak bilinen stres hormonunun yükselmesine neden olabiliyor. Kortizol seviyesinin uzun süre yüksek seyretmesi hem beyin hem de kalp-damar sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor. Erken uyku düzeni ise stres yükünü azaltarak zihinsel dayanıklılığı artırıyor.

Düzenli uyku için öneriler

Uzmanlar, beyin sağlığını korumak için şu alışkanlıkların edinilmesini tavsiye ediyor:

• Her gün aynı saatlerde uyumak ve uyanmak
• Uyumadan önce ekran kullanımını azaltmak
• Karanlık ve sessiz bir uyku ortamı oluşturmak
• Günde ortalama 7–8 saat uyumaya özen göstermek

Erken uyku alışkanlığı, yalnızca günlük enerjiyi artırmakla kalmıyor; uzun vadede beyin sağlığını destekleyerek unutkanlık ve zihinsel yorgunluk riskini de azaltıyor.

Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevli Prof. Dr. Aydemir, elektronik sigaranın son yıllarda "salgın" gibi yayıldığını söyledi. 

En az diğer sigaralara kadar tehlikeli olduğunu vurgulayan Aydemir, elektronik sigaraların neden olduğu ciddi sağlık problemlerine dikkat çekti. 

"AKCİĞERLERE CİDDİ DERECEDE ZARAR VERİYOR"

Aydemir, toplumda oluşan "zararsız" algısının önemli rol oynadığına işaret ederek, "Oysa elektronik sigaralar zararsız değil, sigaraya göre daha az zararlı değil. Bu tamamen yanıltıcı, pazarlama ve satış algısı. Güncel verilerde, bilimsel çalışmalarda ve klinik vakalarda görüyoruz ki elektronik sigaralar da akciğerlere ciddi derecede hasar veriyor. Elektronik sigaraya bağlı akciğer hasarıyla başvuran, hastaneye ve yoğun bakıma yatırdığımız çok sayıda hastamız var." diye konuştu.

"GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ KALICI HASARA NEDEN OLABİLİYOR"

Aydemir, "Elektronik sigaranın içindeki o buharda nikotin, ağır metaller, zararlandırıcı kimyasal çeşidi, toksik maddeler, gazlar var. Elektronik sigaranın uzun süre kullanılması da akciğerlerde geri dönüşümsüz kalıcı hasara sebep olabiliyor." ifadesini kullandı.

"ELEKTRONİK SİGARA, SİGARA BIRAKMA YÖNTEMİ DEĞİLDİR"

Elektronik sigaranın sigara bırakma yöntemi olmadığının altını çizen Aydemir, şöyle devam etti:

"Bilimsel veriler ve çalışmalar da bunu söylüyor. Sigara bırakmayı düşünen hastalarımızın, elektronik sigaraya yönelmek yerine bizlere gelmesini, sigara bırakma polikliniklerine başvurmasını rica ediyoruz. Sigara bırakma polikliniklerinde elektronik sigaralardan çok daha faydalı ve başarı etkinliği kanıtlanmış çeşitli tedavi yöntemleriyle hastalarımıza sigarayı bıraktırmayı başarıyoruz."

Aydemir, elektronik sigarada bağımlılık yapıcı maddeler bulunduğuna dikkati çekerek, kartuşlarının kalitesiz ve ucuz olması, nasıl yapıldığı belli olmayan ve hijyenik olmayan ortamlarda hazırlanan zararlı maddeler içermesi nedeniyle akciğerlerde ciddi hasarlara neden olduğunu belirtti.

"BU SİGARALAR DA PASİF İÇİCİLİK ANLAMINDA ETRAFTAKİLERE ZARAR VERİYOR"

Gençlere tütün mamullerinden ve elektronik sigaradan uzak durmaları tavsiyesinde bulunan Aydemir, şunları kaydetti:

"Elektronik sigara da normal sigara gibi pasif içicilik anlamında etraftakilere zarar veriyor. Özellikle kapalı ortamlarda uzun süre elektronik sigara dumanı, o ortamda bulunan insanı da etkileyebilir. Özellikle de astım ve alerji hastaları, bu tip maddelere karşı reaksiyon gösteren hastaları ciddi manada elektronik sigara dumanı etkilemektedir. Bu tip kötü alışkanlıklara başlandığında ileride bırakmak gerçekten zor oluyor. Merak veya özenti gibi duygularla bunlara hiçbir şekilde başlamasınlar."

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Şebnem Aliyeva, hastalığın başlangıcına dair şunları ifade etti:
“Vücutta önce kızarıklık, ardından içi su dolu kabarcıklar görülür. Bu kabarcıklar günler içinde kabuklanır.”

Belirtiler Görülüyorsa Okula Gönderilmeyecek

Dr. Aliyeva, çocukların döküntüler ortaya çıkmadan önce bile bulaştırıcı olduğunu belirterek, “Çocuklar okula veya kreşe gitmemeli. Bu, toplum sağlığı için ciddi bir risk oluşturur. Suçiçeği genellikle hafif seyreder, ancak küçük yaştaki çocuklar, bağışıklığı zayıf olanlar ve ergenlerde ağır seyredebilir” dedi.

Suçiçeği kabarcıkları patlatıldığında virüs yayılımı artıyor. Uzmanlar, çocukların kaşınmalarını önlemenin önemini vurguluyor:
“Kabarcıkların içinde virüs bulunur ve patlatıldığında bulaşıcılık artar. Kaşınmamalı ve patlatılmamalıdır. Kabuklanana kadar çocukların okula veya kreşe gitmesini önlüyoruz. Kaşıntıyı hafifletmek için gerekirse doktor kontrolünde ilaç veriyoruz.”

Ailelere Uyarı: Tanı Gecikebilir

Hastalığın belirtilerini göstermeden önce bulaşıcı olabileceğini söyleyen Dr. Aliyeva, ailelere şu uyarılarda bulundu:
“Virüs bulaştıktan sonra belirtiler bir hafta ila on gün içinde ortaya çıkabilir. Eğer ateş düşmüyorsa, ciltte iltihaplanma varsa veya çocuk beslenemiyorsa mutlaka doktora başvurulmalı.”

Suçiçeği vakaları, özellikle okullar ve kreşler gibi toplu ortamlarda hızla yayılabiliyor. Uzmanlar, belirtiler gözlemlendiğinde çocukların evde tutulmasının, salgının önlenmesinde kritik rol oynadığını belirtiyor.

Beyin ve Yürüyüş Arasındaki Bağlantı

Bilimsel araştırmalar, tempolu yürüyüş yapan kişilerin beyin hacimlerinin daha büyük olduğunu ve dikkat, hafıza ile problem çözme yetilerinin daha güçlü olduğunu ortaya koyuyor. Yavaş yürüyenlerde ise bilişsel gerileme riski daha yüksek olabiliyor. Uzmanlar, yürüyüş hızının kas, sinir sistemi ve beyin koordinasyonunun bir göstergesi olduğunu vurguluyor.

Yürüyüş Hızı “Altıncı Yaşamsal Belirti” Olarak Görülüyor

Bazı sağlık uzmanları, yürüyüş hızını nabız, tansiyon ve solunum gibi temel yaşamsal bulguların yanına koyarak “altıncı yaşamsal belirti” olarak tanımlıyor. Özellikle yaş ilerledikçe yürüyüş hızında gözlemlenen düşüşler, zihinsel sağlığın durumuna dair erken uyarıcı olabiliyor.

Tek Başına Ölçüt Değil

Yine de uzmanlar, yürüyüş hızının tek başına bir zeka veya sağlık testi olmadığını belirtiyor. Yaş, kilo, kronik hastalıklar ve genel yaşam tarzı gibi birçok faktör yürüyüş temposunu etkileyebiliyor. En doğru değerlendirme, yürüyüş hızını düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve aktif yaşam tarzıyla birlikte ele almak.

Çalışma kapsamında, kalp krizi için 430 bin 875, inme için ise 1 milyondan fazla katılımcıyı kapsayan önceki yıllarda yapılmış 12 araştırma değerlendirmeye alındı.

Araştırmada, elektronik sigara kullananların kalp krizi geçirme olasılığının kullanmayanlara kıyasla yüzde 53 daha yüksek olduğu görüldü.

Öte yandan, araştırmada, özellikle daha önce sigara içmiş ve elektronik sigara kullanan kişilerde kalp krizi riskinin daha yüksek olduğu tespit edildi.

Ayrıca, araştırmada, daha önce sigara içmiş ve halen elektronik sigara kullananlarda ise inme riskinin sigara kullanmayanlara göre yüzde 73 daha yüksek olduğu görüldü.

Araştırmacılar, bu bulguların elektronik sigaranın "zararsız" bir alternatif olarak görülmemesi gerektiğine işaret ettiğini vurguladı.

Sigara kullanımı, uzun yıllardır, koroner arter hastalığı, hipertansiyon ve inme gibi kalp-damar hastalıklarının başlıca risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Araştırmanın sonuçları, BMC Public Health dergisinde yayımlandı.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, TBMM Genel Kurulu'nda, Bakanlığının 2026 yılı bütçesine ilişkin yaptığı sunumda da önemli bilgiler verdi. 

Memişoğlu, 2025'te 234 bin hekimden yurt dışına gidenlerin sayısının 412, Türkiye'ye dönen hekim sayısının ise 249 olduğunu bildirdi.

"SİSTEM GELECEĞE HAZIR"

Hekim sayısını 92 binden 234 bine, hemşire sayısını ise 113 binden 334 bine yükselttiklerini dile getiren Memişoğlu, yetişmiş, nitelikli insan kaynağıyla sağlık sisteminin geleceğe hazır olduğunu söyledi.

"Hekimlerimizin iyi hal belgesi alıyor olmaları yurt dışına gittikleri anlamına gelmez." diyen Memişoğlu, şöyle devam etti:

"DÖNMEYE KARAR VERENLERİN SAYISI 249"

"Resmi kayıtlara göre 234 bin hekimimizden 2025'te yurt dışına gidenlerin sayısı sadece 412 olmuştur. Buna karşılık, önceki yıllarda yurt dışına giden, ülkemize dönmeye karar verip gelen hekim sayısı 249'dur ve bunlar sağlık sistemimize yeniden başlamıştır."

"SAĞLIK ALTYAPISINDA ÖNEMLİ GELİŞMELER YAŞANIYOR"

Sağlık altyapısında da önemli gelişmeler yaşandığına işaret eden Memişoğlu, Türkiye'nin 943 hastane, 8 bin 300 aile sağlığı merkezi, 1237 laboratuvar, 973 toplum sağlığı merkezi, 137 ağız ve diş sağlığı merkezi, 327 sağlıklı hayat merkezi, 592 diyaliz merkezi ve 191 ruh sağlığı merkezi ile güçlü bir sağlık altyapısına sahip olduğunu söyledi.

"MEVCUT HASTANELERİN YÜZDE 80'İ YENİLENDİ"

Bakan Memişoğlu, son 23 yılda mevcut hastanelerin yüzde 80'ini yenilediklerini veya yeniden yaptıklarını ifade etti.

Tüm sağlık tesislerindeki yatak sayısının bugün itibarıyla 270 bini aştığını belirten Memişoğlu, acil sağlık hizmetleri alanında da 6 bin 308 kara ambulansı ve 3 bin 574 acil durum istasyonuyla hızlı ve etkili hizmet verdiklerini, yıl sonuna kadar 857 yeni ambulansı envantere katacaklarını, 2026 sonu itibarıyla da Gökbey helikopter ambulanslarını hizmete alacaklarını bildirdi.

MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir tarafından hazırlanan kanun teklifi, implant tedavisinin sosyal güvence kapsamına alınmasını hedefliyor. Teklif yasalaştığı takdirde, SGK yalnızca yerli üretim implantları ve en fazla dört implant uygulamasını kapsayacak.

Tedavi Eksikliği Geniş Sorunlara Yol Açıyor

Teklifin gerekçesinde, Türkiye’de hızla artan emekli nüfusun ağız ve diş sağlığı sorunları nedeniyle günlük yaşamda ciddi sıkıntılar yaşadığına dikkat çekildi. Ekonomik nedenlerle implant tedavisine erişimin sınırlı olduğu, bunun ise beslenme alışkanlıklarından genel sağlık durumuna kadar pek çok alanı olumsuz etkilediği ifade edildi.

Kaynak Var, Destek Sağlanabilir

Kanun teklifini sosyal medya hesabından duyuran İsmail Özdemir, “Kaynağımız var, vatandaşımızın ağız ve diş sağlığı için gerekli desteği sağlayabiliriz.” mesajını vererek düzenlemenin tüm vatandaşlar için önemli bir avantaj sağlayacağını belirtti.

Ghebreyesus, obezitenin 2024'te dünya genelinde 3,7 milyon ölümle ilişkilendirildiğinin, sağlık sistemleri ve ekonomiler üzerinde büyük bir baskı oluşturduğunu vurguladı.

"DSÖ GLP-1 TEMEL İLAÇLAR LİSTESİNE EKLEDİ"

Ghebreyesus şöyle konuştu:

Son yıllarda, başlangıçta diyabet tedavisi için geliştirilen glukagon benzeri peptid-1 reseptör agonistleri (GLP-1'ler) adı verilen bir ilaç sınıfı, birçok ülkede obezite tedavisi için onaylandı.

Bu yıl eylülde DSÖ, yüksek riskli gruplarda diyabet tedavisi için GLP-1'i temel ilaçlar listesine ekledi. Bugün, yetişkinlerde obeziteyi tedavi etmek için GLP-1'lerin kullanımına ilişkin yeni öneriler yayınlıyoruz. Bu yeni ilaçlar, milyonlarca kişiye umut veren güçlü bir klinik araçtır.

"YAŞAM BOYU BAKIM GEREKTİREN BİR HASTALIK"

Ghebreyesus, obezite krizini yalnızca ilaçların çözmeyeceğini kaydederek obezitenin, kapsamlı ve yaşam boyu bakım gerektiren karmaşık bir hastalık olduğunu aktardı.

Obezitenin birçok sosyal, ticari ve çevresel belirleyicisi olduğuna ve mücadele için birçok alanda çaba gerektiğini anımsatan Ghebreyesus, bu nedenle yayımladıkları kılavuzdaki terapilerin entegrasyonla ilgili olduğunu söyledi.

OBEZİTEYLE MÜCADELE İÇİN 3 TERAPİ SIRALANDI

DSÖ Genel Direktörü Ghebreyesus, kılavuzda, 3 terapi üzerine kurulu bütüncül bir strateji olduğunun altını çizerek, şu ifadeleri kullandı:

Birincisi, güçlü politikalarla daha sağlıklı ortamlar oluşturmak. İkincisi, tarama ve erken müdahale yoluyla yüksek risk altındaki bireyleri korumak.

Üçüncüsü ise obeziteyle yaşayanlar için yaşam boyu, kişi merkezli bakıma erişimi sağlamak.

Çocuk Gelişim Uzmanı Hümeyra Özsoy, araştırmaların, çocukların özellikle tablet, telefon ve televizyon gibi ekranlara çok erken yaşlarda eriştiğini ve çoğu zaman önerilen sürelerin üzerinde ekran başında zaman geçirdiğini gösterdiğini belirterek, "Ülkemizde yapılan çalışmalar da benzer sonuçlara işaret etmektedir. 2-5 yaş arası çocukların büyük bir bölümünün günde iki saatten fazla ekran karşısında kaldığı, 3-6 yaş grubunda ise günlük ekran süresinin ortalama 3 ila 8 saate kadar ulaştığı bildirilmektedir" dedi.

Özsoy, aşırı ekran süresinin çocuklar için zararlarını şu şekilde sıraladı:

"Öz düzenleme becerilerinde zorluk, dil gelişiminde gecikme, dikkat problemleri, duygu anlama ve düzenlemede güçlük, saldırgan davranışlar, dikkat eksikliği ve hiperaktivite ve otizm belirtileri gibi birçok bilişsel ve sosyal gelişim alanında olumsuz sonuçlar".

Ekran süresinin etkilerinin yalnızca sürenin uzunluğuna bağlı olmadığını belirten Özsoy, "İzlenen içeriğe ve ekranın ebeveyn eşliğinde mi yoksa yalnız mı kullanıldığına göre de değişmektedir. Özellikle küçük yaş çocuklarda, ekranın tek başına ve kontrolsüz kullanımı olumsuz etkileri artırmaktadır. Bununla birlikte, arka planda açık televizyonun bile çocukların dikkat, oyun kalitesi ve iletişim becerilerini olumsuz etkilediği bilinmektedir. Çocukların ekran süresini etkileyen önemli faktörler arasında ebeveyn eğitim düzeyi, ailede ekran kullanım alışkanlıkları, ebeveyn stres düzeyi ve ev içi kuralların varlığı yer almaktadır. Ebeveyn ekran süresi arttıkça çocuğun ekran süresinin de arttığını, ev içinde açık kurallar olduğunda ise ekran süresinin azaldığı görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, 1-4 yaş arası çocukların gün içinde en az 180 dakika hareket etmesini ve bir saatten uzun süre hareketsiz kalmamasını önermektedir. Aşırı ekran kullanımı, çocuklarda hareketsizlik, uyku bozuklukları, obezite riski ve davranış problemleri gibi sonuçlara yol açabilmektedir. üç yaş, beynin en hızlı geliştiği dönemdir. Ekranla geçirilen fazla süre, çocuğun keşfetme, oyun oynama, iletişim kurma ve sosyal etkileşim fırsatlarını azaltıyor. Bu nedenle ekran yerine aktif oyun, açık hava etkinlikleri, kitap okuma ve ebeveyn eşliğinde etkileşim, çocukların sağlıklı gelişiminde kritik bir rol oynuyor. Teknolojiyi hayatımızdan tamamen çıkarmak mümkün değil; önemli olan çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını gözeterek ekranı dengeli, sınırlı ve bilinçli şekilde kullanmasını sağlamaktır" dedi.

Özsoy, ailelerin ekran kullanımını yönetebilmesi için şu önerilerde bulundu:

"Ekran kullanımını yaşa göre sınırlandırın. 0-2 yaş sıfır ekran. (yaş x 10 dk)

Mümkün oldukça ekranı birlikte aktif kullanın.

Kaliteli, yaşa uygun içerikleri tercih edin.

Ekranı ödül, ceza veya sakinleştirme aracı olarak kullanmayın

Açık hava oyunlarını ve fiziksel aktiviteleri günlük rutine ekleyin.

Ev içinde ekran kullanımına dair net kurallar oluşturun".

Ülkelerindeki iç savaştan Türkiye'ye sığınan Suriyeli mültecilere tanınan sağlıktan ücretsiz yararlanma hakkı, ülkelerine barışın gelmesiyle birlikte kaldırılıyor.

Geçici koruma statüsünde yer alan yabancılardan Genel Sağlık Sigortası (GSS) katılım payı alınacak.

Türkiye'de 2 milyon 375 bin Suriyeli bu statüde ikamet ediyor.

UYGULAMA 1 OCAK'TAN İTİBAREN YÜRÜRLÜKTE OLACAK

Türkiye'de geçici koruma statüsünde yer alan yabancılardan 1 Ocak 2026'dan itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından genel sağlık sigortalıları için belirlenen katılım payı alınacak.

Önceki uygulamada, kapsam dahilindeki yabancılardan, temel ve acil sağlık hizmetlerine dahil olan tedavi ve ilaçlardan hasta katılım payı alınmıyordu.

Tahsil edilecek katılım payı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu'na (SYDTF) aktarılacak.

RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANDI

Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan ve geçici koruma yönetmeliğinde değişiklikler yapan yönetmeliğe göre, ödeme gücü bulunmadığı tespit edilen geçici korunanların ödediği katılım payları, talep etmeleri halinde sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca geri ödenecek.

ÖDEMELER SAĞLIK BAKANLIĞI'NA

Sunulan sağlık hizmeti bedeli, Sağlık Bakanlığı kontrolünde, SGK tarafından genel sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan sağlık uygulama tebliğindeki bedeli geçmeyecek şekilde SYDTF'den üçer aylık dönemler halinde Sağlık Bakanlığına ödenecek.

Bu ödeme daha önce AFAD tarafından yapılıyordu.

ÖZEL SAĞLIK KURULUŞLARINA DOĞRUDAN BAŞVURU YAPAMAYACAKLAR

Önceki uygulamada tüm geçici korunanlar acil ve zorunlu haller dışında özel sağlık kuruluşuna doğrudan başvuru yapamazken, yeni düzenlemeyle bu kişilerden "ödeme gücü bulunmadığı tespit edilenlerin" özel sağlık kuruluşlarına doğrudan başvuruları yasaklandı.

GSS'LERE UYGULANAN RAKAMLARDAN YÜKSEK YA DA DÜŞÜK FİYAT UYGULANMAYACAK

Geçici korunanlara sağlanacak sağlık hizmetine karşılık olarak sağlık hizmet sunucularına bir bedel ödenmesinin zorunlu olması halinde; SGK tarafından genel sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan birim fiyatları geçecek veya daha düşük iskontoyu içerecek şekilde fiyat uygulaması yapılamayacak.

AŞILAR HARİÇ

Aşılar hariç olmak kaydıyla geçici korunanlardan ödeme gücü olmadığı tespit edilenlere SGK tarafından bedeli karşılanmayan sağlık hizmetleri kapsamında sağlık hizmeti verilemeyecek.

Geçici korunanlara bulaşıcı hastalık riskine karşı gerekli tarama ve aşılar yapılarak her türlü önlem ve tedbir alınacak.

DESTEK FAALİYETLERİ SÜRDÜRÜLECEK

Geçici korunanlara üreme sağlığıyla ilgili olarak yetkili personel tarafından bilgilendirme yapılır ve destek faaliyetleri yürütülecek.

Çocuklara yönelik gerekli aşıların ve engelliliği ve bebek/çocuk ölümlerini engellemek amacıyla ulusal taramaların yapılması için gerekli tedbirler alınacak.

SURİYELİLERE VERİLEN STATÜ

Suriyelilerin Türkiye'ye göç etmesiyle birlikte Geçici Koruma Statüsü kapsamına alınmışlardı.

20 Ekim 2025 tarihi itibarıyla geçici koruma statüsünde 2 milyon 375 bin 909 Suriyeli bulunuyor.

En çok Suriyeli 417 bin 725 kişiyle İstanbul'da ikamet ediyor.

Sırasıyla 333 bin 849 kişi Gaziantep, 197 bin 17 kişi ise Şanlıurfa'da bulunuyor.