Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan'a Cidde kentinde bulunan Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı'na iniş yaptı.

Havalimanında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı havalimanında Mekke Bölge Emir Yardımcısı Mişal bin Abdulaziz Al Saud, Türkiye'nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ile Cidde Başkonsolosu Mustafa Ünal karşıladı.

MEKKE'DE VELİHAT PRENS SELMAN İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra kara yoluyla Mekke'ye hareket etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman ile bir araya geldi.

Görüşmede; Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Türkiye'nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ile Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan da yer aldı.

3'LÜ ANLAŞMA

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'le bir araya gelmesi bekleniyor.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Suudi Arabistan temaslarındaki ana gündem maddesinin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın arasında sağlanacak olan ortak savunma anlaşmasının imzalanmasının olması bekleniyor.

MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI İMZALANDI

Savunma ittifakının adı, Mekke Orta Savunma Anlaşması olarak açıklandı.

Bölgede tırmanan kriz ve güvenlik tehditlerine karşı tarihi bir ortak savunma anlaşması imzalandı.

"KARŞILIKLI ÇIKAR ALANINA GİREN KONULAR ELE ALINMIŞTIR"

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndan Cumhurbaşkanı Erdoğa'ın söz konusu temaslarına ilişkin detayların yer aldığı bir açıklama yapıldı:

“İki Kutsal Caminin Hizmetkârı Kral Selman bin Abdülaziz Al Suud’un nazik davetleri üzerine, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, 24 Sefer 1448, miladi 7 Ağustos 2026 tarihinde Suudi Arabistan Krallığı’na bir ziyarette bulunmuşlardır.

Veliaht Prens ve Başbakan Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud; Türkiye Cumhurbaşkanı ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı ile Mekke’deki Safa Sarayı’nda bir araya gelmiş, burada resmî görüşmeler gerçekleştirilmiş, bu görüşmeler esnasında Suudi Arabistan Krallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Pakistan İslam Cumhuriyeti arasındaki müstesna ilişkiler ile karşılıklı çıkar alanına giren konular ele alınmıştır.”

"ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI'NI İMZALAMIŞLARDIR"

“Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, üç devlet arasındaki derin tarihî ilişkiler, köklü kardeşlik ve İslami dayanışma bağları, müşterek stratejik çıkarları ve köklü savunma iş birlikleri temelinde; kolektif güvenliklerini daha da güçlendirmek, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmek, güvenli ve müreffeh bir geleceği birlikte inşa etmek yönündeki ortak iradelerini yansıtan Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamışlardır.”

ANLAŞMANIN AYRINTILARI

“Anlaşma, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamakta ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır. Anlaşma ayrıca, üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini öngörmektedir.”

Değişen dünya düzeni ve baş gösteren savaşlar, birçok ülkeyi savunma alanında yatırımlar yapmaya yöneltiyor.

Son olarak Danimarka askerlikle ilgili bir karar aldı.

Danimarka'da zorunlu askerlik süresini 4 aydan 11 aya çıkaran yeni bir uygulama hayata geçti.

ASKERLİK HİZMETİ 11 AY SÜRECEK

Danimarka'da yayın yapan DR'nin haberine göre, bugün başlayan uygulama kapsamında 1600 genç, daha önce 4 ay olan zorunlu askerlik hizmetini 11 ay boyunca yerine getirecek.

6 AY SÜREYLE ORDUNUN GERÇEK GÖREVLERİNDE HİZMET EDECEKLER

Yeni sistem kapsamında askerler, temel eğitimin ardından 6 ay süreyle ordunun gerçek görevlerinde operasyonel hizmette yer alacak.

"OPERASYONEL GÖREV İÇİN HAZIRIM"

Danimarka'nın Aalborg kentindeki kışlada yeni zorunlu askerlik uygulaması kapsamında askerlik hizmetine başlayan 20 yaşındaki Joy Berg, yeni üniformasını giymek için heyecanla beklediğini ve operasyonel görev üstlenmeye hazır olduğunu söyledi.

"BU SAYEDE ORDUYU DAHA İYİ TANIYACAĞIM"

Berg, 11 aylık hizmet süresinin kendisine orduyu daha iyi tanıma ve daha güçlü arkadaşlıklar kurma fırsatı sağlayacağını belirterek, ülkesini savunmaya hazır olduğunu vurguladı.

"ÜLKEM İÇİN HAZIRIM"

"Ülken için savaşa gitmeye hazır mısın?" sorusuna Berg, "Evet, zaten burada olma sebebimiz bu ama annem sorarsa hayır."yanıtını verdi.

"AVRUPA'DA SAVAŞ RİSKİ"

Aalborg Üniversitesi'nde Avrupa güvenliği ve savunma politikaları alanında dış öğretim görevlisi Jeppe Plenge Trautner, 4 aylık zorunlu askerlikten 11 aylık sisteme geçişle artık yalnızca bireysel askerlerin değil, kısa sürede savaşa sevk edilebilecek askeri birliklerin yetiştirileceğini ifade etti.

Trautner, yeni uygulamanın, Kuzey Avrupa'da artan savaş riski nedeniyle hayata geçirilmesinin üzücü olduğunu dile getirdi.

Söz konusu dönemde İsrail saldırılarında yaşamını yitirenlerin sayısı 4 bin 333'e yükseldi, 12 bin 236 kişi yaralandı.

Bakanlık, bir önceki açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan itibaren Lübnan'a düzenlediği saldırılarda 4 bin 332 kişinin öldüğünü bildirmişti.

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti saldırılar nedeniyle ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması kararlaştırılmıştı.

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesini içeriyor.

Öte yandan Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında "çerçeve anlaşması" imzalanmıştı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) yeni banknotların seçimi için halk oylaması başlattı.

10 FİNALİST BELİRLENDİ

Seçilen 10 finalist tasarım, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde tarafından tanıtıldı.

Bin 200'den fazla önerinin incelendiği, Avrupa kültürü ve doğa zenginliği temalarının öne çıktığı belirtildi.

6 BÜYÜK TARİHİ FİGÜR

Ana temaların birinde bilim, sanat, edebiyat ve müzik alanında tarihi isimler yer alırken, diğerinde Avrupa'nın biyolojik çeşitliliği yer alıyor.

Kültür temalı seçenekte yer alan isimler şöyle:

- 5 euroda, ünlü Yunan asıllı Amerikalı soprano Maria Callas,

- 10 euroluk banknotta Alman besteci Ludwig van Beethoven,

- 20 euroluk banknotta ise Nobel ödüllü bilim insanı Marie Curie

- 50 euroda, Don Kişot'un yazarı Miguel de Cervantes,

- 100 euroluk banknotta Leonardo da Vinci,

- 200 euroluk banknotta ise Nobel Barış Ödüllü isim Bertha von Suttner.

DİĞER TEMADA KUŞ TÜRLERİ

Diğer temada ise Avrupa'ya özgür kuş türleri yer alıyor.

Bu banknotların diğer yüzünde ise Avrupa Parlamentosu, Avrupa Merkez Bankası gibi simge yapılar bulunuyor.

Avrupa Parlamentosu - kaya sıvacı kuşu, Avrupa Komisyonu - yalıçapkını, Avrupa Merkez Bankası - arıkuşu, Avrupa Birliği Adalet Divanı - beyaz leylek, Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği Konseyi - kılıçgaga, Avrupa Sayıştayı - kuzey sümsük kuşu ile ilişkilendirilmiş.

BANKNOTLAR NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Halk oylamasının tamamlanmasının ardından ECB, yeni banknotların basımı için teknik ayrıntıları tamamlayacak.

Bu banknotların 2026 yılının sonundan itibaren dolaşıma girmesi bekleniyor.

Kıta genelinde son haftalarda başlayan orman yangınları, Fransa ve İspanya'yı tamamen etkisi altına aldı.

200 BİNDEN FAZLA KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ

Fransa'nın güneybatısındaki Gironde ve Landes bölgelerinde yaşanan orman yangınlarının önüne geçilemediği için 140 binden fazla kişi tahliye edildi.

Alevlerin engellenememesi üzerine, Bordeaux kenti yakınlarında alevlerin yerleşim yerlerine yaklaşmasıyla 60 binden fazla vatandaşın daha tahliye edilmesine başlandığı açıklandı.

ACİL DURUM MESAJI GÖNDERDİLER

Ayrıca Gironde Valiliği, dün gece saat 02.00 sularında vatandaşların cep telefonlarına acil durum mesajı göndererek Sophie Brocas, Saint-Médard-en-Jalles, Saint-Jean-d'Illac, Martignas-sur-Jalles ve Saint-Aubin-de-Médoc beldelerinde yaşayanlardan evlerini derhal terk etmelerini istedi.

Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, yaşanan durumun önüne geçilemediğini, yangının kendi kendini besleyen devasa bir boyuta ulaştığını ve rüzgarın yön değiştirmesiyle Bordeaux kentine doğru ilerlediğini açıkladı.

ORDU SEFERBER EDİLDİ

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, alevlerin kontrol altına alınmasına yardım edilmesi için ordunun seferber edildiğini duyurdu.

Ayrıca Macron, AB Sivil Koruma Mekanizması'nı harekete geçirerek Çekya ve Slovakya'dan helikopter desteği istedi.

İSPANYA'DA 3 FARKLI YANGIN BİRLEŞTİ

İspanya'da ise başkent Madrid'in batısındaki üç farklı yangın birleşti.

Yaşananların ardından hükümet Ulusal Acil Durum ilan etmek zorunda kaldı.

23 BİN KİŞİYE TAHLİYE EMRİ VERİLDİ

Alevlerin kontrol altına alınamaması nedeniyle İspanya, 23 bin kişiye tahliye emri verirken yaklaşık 40 bin kişiden de evlerinden çıkmamalarını istedi.

Madrid Bölge Başkanı Isabel Dıaz Ayuso; yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve birleşen yangın cephelerinin "mükemmel bir fırtına" yarattığını belirterek, bunun bölge tarihinin en kötü yangını olduğunu söyledi.

"İTFAİYENİN MÜDAHALE KAPASİTESİNİ AŞMIŞ DURUMDA"

Madrid Acil Durum Yönetim Başkanı Carlos Novillo ise "Yangın şu an zirve noktasında ve itfaiyenin müdahale kapasitesini aşmış durumda. Bu bölgede yangına doğrudan saldırmak imkansız, yalnızca savunma tedbirleri alabiliyoruz." açıklamasını yaptı.

ALEVLER BİRLEŞEBİLİR

Ayrıca İspanya için yeni bir problem ortaya çıkmış durumda.

Avila eyaletinin Burgohondo bölgesindeki yangının, Madrid'deki alevlerle birleşmesinden endişe ediliyor.

DURUM TAMAMEN KONTROLDEN ÇIKTI

Hükumet tarafından rüzgarın etkisiyle korların millerce öteye taşındığı bildirilirken, El Tiemblo Belediye Başkanı Arturo Varas Gonzalez, alevlerin 20 kilometrelik mesafeyi yarım saatten kısa sürede katettiğini ve durumun tamamen kontrolden çıktığını açıkladı.

SICAK HAVA DALGALARI VE YETERSİZ ENVANTER

Avrupa Birliği, İspanya ve Fransa'daki yangın söndürme çalışmalarını desteklemek için uçak ve helikopter sevk etmeye çalışıyor.

Ancak yaşanan sıcak hava dalgaları ve envanterde yaşanan problemler yüzünden istenilen yardım tam olarak yapılamıyor.

Son haftalarda başlayan orman yangınları tüm ülkeyi etkisi altına aldı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, özellikle ülkenin güneybatısındaki Gironde vilayetinde olmak üzere yangınlarla mücadelenin devam ettiğini bildirdi.

AB'DEN YARDIM İSTEDİ

Yangın söndürme çalışmaları için seferber olan itfaiye ekiplerine ve görevlilere teşekkür eden Emmanuel Macron, son birkaç günde binlerce hektar alana yayılan yangınlar karşısında Avrupa Birliği (AB) sivil koruma mekanizmasının devreye sokulmasını istediğini belirtti.

HELİKOPTERLER FRANSA'YA GELİYOR

Bu kapsamda Macron, 2 Hırvatistan, 2 Portekiz yangın söndürme uçağı ile Çekya'dan ve Slovakya'dan gelecek iki helikopterin söndürme çalışmalarına destek vereceğini duyurdu.

Emmanuel Macron, gösterdikleri dayanışma için Avrupalı ortaklarına teşekkür etti.

FRANSA YANIYOR

Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, basına yaptığı açıklamada, sene başından bu yana çıkan yangınlarda 50 bin hektar sınırının aşıldığını bildirdi.

Bu rakamın geçen yıl bu zamanlar kaydedilenden yaklaşık 3 kat daha fazla olduğunu ifade eden Nunez, ülkenin güneybatısında devam eden yangınlara ilişkin de bilgi verdi.

10 BİN HEKTARDAN FAZLA ALAN YANDI

Gironde vilayetinin Saumos kentinde 3 gündür devam eden yangında 10 bin hektardan fazla alanın yandığını belirten Nunez, sezonun en büyük yangınının karadan erişimin zor olduğu bir alanda yayıldığını ve henüz kontrol altına alınamadığını bildirdi.

Nunez, yine ülkenin güneybatısındaki vilayetlerden Landes'taki Biscarrosse yakınlarındaki yangında 2 bin 500 hektarın alevlere teslim olduğunu; 23 bini Landes'ta, 20 bini Gironde'da olmak üzere toplamda 43 bin kişinin tahliye edildiğini kaydetti.

TÜRKİYE'NİN ORMAN YANGINLARIYLA MÜCADELESİ SIRASINDA YAPILAN ALGI OPERASYONU

Türkiye'de 2021 yılında meydana gelen büyük orman yangınları sırasında muhalif çevreler, sosyal medya hesapları üzerinden "#HelpTurkey" etiketiyle bir çağrı başlatarak algı operasyonu başlatmıştı.

Bu algı operasyonu sırasında, Türkiye'nin bölgedeki en güçlü yangın söndürme filolarından birine sahip olmasına rağmen dezenformasyon içerikli bilgiler yayılmış ve ülkenin uluslararası imajına zarar verilmek istenmişti.

Ancak Türkiye'nin elinde bulundurduğu güçlü yangın söndürme filosu ve etkin müdahale kapasitesi sayesinde yangınlar kısa sürede kontrol altına alınmış, böylece yürütülen karalama kampanyası amacına ulaşamamıştı.

İran'daki 'askeri hedeflere' saldırı başlatıldığı ifade edildi.

Bu saldırılarla birlikte ABD'nin arka arkaya 11 gece İran'a saldırılar düzenlediği aktarılan açıklamada 'İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini' zayıflatmanın amaçlandığı kaydedildi.

İRAN'DA PATLAMA SESLERİ

İran basınına göre ABD'nin saldırı açıklaması sonrası ülkenin genelinde birçok kent ve liman hedef alındı.

Tebriz kentinin güneyinde askeri bir bölgenin yakınlarında, Huzistan eyaletine bağlı Mahşehr ve Behbehan kentlerinde patlamalar meydana geldiği aktarıldı.

İran devlet televizyonu, ülkenin güneydoğusundaki Sistan-Belucistan eyaletine bağlı Çabahar kentinde 4 patlama sesi duyulduğunu ve bölgede ABD savaş uçaklarının uçuş yaptığını duyurdu.

Yine aynı eyalette yer alan Kunarek kentinde de patlama sesi işitildiği belirtildi.

Hürmüzgan eyaletindeki Sirik kenti, Buşehr kenti yakınlarındaki bölgeler ve ülkenin batısında bulunan Kirmanşah eyaletine bağlı Kangavar kenti de ABD füze ve hava saldırılarının hedefi oldu.

TAHRAN'DA HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİ DEVREYE GİRDİ

ABD'nin saldırı başlattığını duyurmasının ardından başkent Tahran'a da saldırı oldu.

Fars Haber Ajansı, saldırı iddiaları üzerine Tahran'ın doğusunda hava savunma sistemlerinin devreye girerek ateşlendiğini duyurdu.

YANGINLAR AVRUPA’YI SARARKEN YENİ SİSTEM DEVREYE GİRİYOR

İspanya, Portekiz ve özellikle Fransa’nın güneyinde yüzlerce itfaiyeci günlerdir alevlerle mücadele ediyor. Küresel ölçekte yangınların yoğunluğunu ise ABD uzay ajansı NASA’nın Yangın Bilgileri Kaynak Yönetim Sistemi (FIRMS) ortaya koyuyor. Sistem, dünya haritası üzerinde binlerce yangını kırmızı noktalarla gösterirken, yalnızca Grönland ve Antarktika gibi bölgeler bu yoğunluktan nispeten uzak kalıyor.

ERKEN TESPİT HAYAT KURTARIYOR

Uzmanlara göre orman yangınlarının büyük bölümü küçük bir kıvılcımla başlıyor. Atılan bir sigara izmariti ya da kontrolsüz bırakılan kamp ateşi, kuru bitki örtüsünü saniyeler içinde tutuşturabiliyor. Bu nedenle yangının ilk anlarında müdahale edilmesi kritik önem taşıyor.

Münih merkezli girişimin geliştirdiği sistem, tam da bu noktada devreye giriyor. Termal sensörlerle donatılmış uydular, henüz insan gözüyle fark edilemeyecek sıcaklık değişimlerini algılayabiliyor. Yapay zekâ algoritmaları ise bu verileri analiz ederek potansiyel yangınları saniyeler içinde tespit ediyor.

MÜDAHALE SÜRESİ KISALACAK

Yeni teknolojinin en büyük avantajı, yangınların henüz başlangıç aşamasındayken belirlenebilmesi. Bu sayede itfaiye ekipleri olay yerine daha hızlı yönlendirilebilecek ve yangınlar büyümeden kontrol altına alınabilecek.

Yetkililer, sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte hem can kayıplarının hem de orman tahribatının ciddi ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor.

İKLİM KRİZİYLE MÜCADELEDE KRİTİK ROL

Bilim insanları, küresel ısınmanın etkisiyle önümüzdeki yıllarda orman yangınlarının daha da artacağını öngörüyor. Bu nedenle erken uyarı sistemleri ve uzay tabanlı teknolojiler, iklim kriziyle mücadelede önemli araçlar arasında gösteriliyor.

Uzaydan sağlanan verilerle desteklenen bu yeni nesil çözümler, yangınlara karşı verilen mücadelede oyunun kurallarını değiştirebilir.

Rapora göre 566 bin çocuk hiç aşı yaptırmazken, 258 bin çocuğun ise aşılarının eksik olduğu tespit edildi. Böylece bulaşıcı hastalıklara karşı yeterli korumaya sahip olmayan çocuk sayısı 824 bine ulaştı.

TÜRKİYE DİKKAT ÇEKEN ÜLKELER ARASINDA

DSÖ Avrupa Bölgesi’ni kapsayan 53 ülkelik değerlendirmede, hiç aşı yaptırılmamış çocukların yarısından fazlasının Kazakistan, Türkiye, Birleşik Krallık ve Azerbaycan’da yaşadığı belirtildi. Bu tablo, Türkiye’nin aşılama oranları açısından bölgede riskli ülkeler arasında yer aldığını ortaya koydu.

AŞILAMA ORANLARI PANDEMİ ÖNCESİNİN GERİSİNDE

Verilere göre, bebeklere uygulanan difteri, tetanos ve boğmaca (DTP) aşısında aşılama oranı 2024 yılında yüzde 94 seviyesinde kaldı. Bu oran 2019’da yüzde 96 olarak kaydedilmişti. Kızamık aşısının ilk dozunda ise oran yüzde 92’ye gerileyerek yine pandemi öncesi seviyelerin altında kaldı.

ALMANYA’DA HPV UYARISI

Raporda Almanya’da hiç aşı yaptırmamış çocuk sayısının 21 bin olduğu belirtilirken, özellikle İnsan Papilloma Virüsü (HPV) aşısına dikkat çekildi. Ülkede kız çocuklarının yüzde 55’inin HPV’ye karşı tam aşılı olduğu, bu oranın bölge ortalamasının üzerinde olmasına rağmen yeterli görülmediği ifade edildi.

YANLIŞ BİLGİLER VE KRİZLER ETKİLİ

DSÖ, aşılama oranlarındaki düşüşte birden fazla faktörün etkili olduğunu vurguladı. Çatışmalar nedeniyle sağlık hizmetlerinin aksaması, uluslararası yardım kaynaklarındaki azalma ve aşı karşıtı yanlış bilgilerin yayılması bu gerilemenin başlıca nedenleri arasında gösterildi.

“AŞILAR MİLYONLARCA HAYAT KURTARDI”

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, aşıların önemine dikkat çekerek, son 50 yılda 150 milyondan fazla insanın hayatının aşılar sayesinde kurtarıldığını belirtti. Ghebreyesus, özellikle yanlış bilgilere karşı mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı.

Fransa'da nükleer reaktörler için de çevresel önlemler alındı.

Devlete ait enerji şirketi EDF'den yapılan açıklamaya göre yüksek sıcaklıklar nedeniyle hali hazırda ısınan nehirlere reaktörlerden çıkan aşırı ısıtılmış suların bırakılmasına kısıtlama getiren çevresel önlemler kapsamında nehir kenarındaki 3 reaktörde faaliyetler bir süre için durduruldu.

8 reaktör de çevresel nedenlerden dolayı düşük güç moduna alındı.

ÜLKEDE 57 NÜKLEER REAKTÖR BULUNUYOR

Durdurulan nükleer reaktörler arasında Garonne Nehri kenarındaki Golfech 2. Ünitesi, Rhone nehri kenarındaki Bugey 3. Ünitesi ve Meuse Nehri kenarındaki Chooz 2. Ünitesi yer aldı.

Toplam 57 nükleer reaktörün bulunduğu Fransa'da elektrik üretiminin yüzde 70’i bu reaktörlerden sağlanıyor.

CAN KAYBI 3 BİN 811'E YÜKSELDİ

Venezuela Ulusal Meclis Başkanı (AN) Jorge Rodriguez, başkent Caracas'ta düzenlediği basın toplantısında deprem felaketine ilişkin son rakamları paylaştı.

Rodriguez, depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 126 artarak 3 bin 811'e yükseldiğini, yaralı sayısının ise 16 bin 740 olduğunu açıkladı.

Çifte deprem nedeniyle 17 bin 907 kişinin evsiz kaldığını ifade eden Rodriguez, Venezuela'da şu anda 4 bin 388 uluslararası arama kurtarma görevlisinin bulunduğunu, silahlı kuvvetler, polis, belediye, itfaiye ve sivil savunma ekipleriyle birlikte toplam 30 bin 76 personelin sahada görev yaptığını söyledi.

Eğitim Bakanı Hector Rodriguez de yaptığı açıklamada, en az 16 bin 686 kişinin Venezuela hükümeti tarafından kurulan 87 geçici barınma merkezinde kaldığını duyurdu.

TÜRKİYE'NİN VENEZUELA'YA DESTEĞİ

Türk Kızılay, depremden en çok etkilenen La Guaira'nın Playa Grande bölgesinde kurulan çadır kampta, Venezuela Kızılhaçı ile işbirliğinde 500 hijyen paketini ihtiyaç sahiplerine dağıtmıştı.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) da deprem felaketinden etkilenen Venezuela'ya çok sayıda ekipman ve insani yardım desteğinde bulunmuştu.

VENEZUELA'DA 2 BÜYÜK DEPREM MEYDANA GELMİŞTİ

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), 24 Haziran'da Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde 2 deprem meydana geldiğini bildirmişti.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), 26 Haziran'daki açıklamasında, depremlerin doğrudan yol açtığı fiziksel hasarın maliyetini 6,7 milyar dolar olarak hesaplamıştı.

Arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü ülkede, ölü ve yaralı sayısının artmasından endişe ediliyor.

Venezuela’da resmi tatile denk gelen 24 Haziran’daki peş peşe depremler, Karayip kıyısındaki tatil bölgelerini yerle bir etti.

39 saniye arayla meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki depremler ülkede adeta şok etkisi yarattı.

ÖLÜ SAYISI 3 BİNE YAKLAŞTI

Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez, ülkeyi vuran iki büyük depremin ardından son duruma ilişkin televizyondan açıklama yaptı.

Rodriguez, depremlerde yaşamını yitirenlerin sayısının 2 bin 954'e, yaralı sayısının ise 16 bin 592'ye yükseldiğini belirtti.

TÜRKİYE DAHİL BİRÇOK ÜLKEDEN YARDIM ELİ

Yakınları enkaz altında kalan ailelerin umutlu bekleyişi sürerken, dünyanın farklı ülkelerinden gelen arama kurtarma ekipleri çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.

Depremlerin ardından Venezuela'ya Türkiye'nin de aralarında olduğu birçok ülkeden yardım eli uzandı.

Arama kurtarma çalışmalarına ilişkin Venezuelalı yetkililerden yapılan açıklamada, kamu güvenliğini sağlamak ve devam eden iyileştirme ve yeniden inşa çalışmalarına destek olmak amacıyla, en ağır hasar gören bölgelerde kurtarma ekiplerinin görev yapıldığının devam ettiği belirtildi.

942 ARTÇI SARSINTI KAYDEDİLDİ

Öte yandan bölgede şu ana kadar 942 artçı sarsıntı meydana geldiğini bildirdi.

Muhalif güçlerin Aralık 2024'ta başkent Şam'ı ele geçirmesiyle Suriye'de 61 yıl hüküm süren Baas rejimi son buldu.

Bu tarihi devrim ardından kurulan geçiş hükümetinde Cumhurbaşkanlığına Ahmed Şara getirildi.

Yıllarca süren iç savaşın da getirdiği yıkımlarla yerle bir olan Suriye'de ülkenin kalkınması ve normalleşmesi için birçok yeni reforma gidildi.

Bu kapsamda geçtiğimiz günlerde, Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından 210 sandalyeli Halk Meclisi'nde görev alacak 70 milletvekilin ataması yapıldı.

PARLAMENTOYA ATANDI

Bu atama listesinde ise sürpriz bir isim dikkat çekti.

36 yaşındaki oyuncu Rozina Lazkani'nin de milletvekili olarak atanması kamuoyunda çok konuşuldu.

Daha önce herhangi bir siyasi ya da kamu yönetimi deneyimi bulunmayan Lazkani, yeni görevine ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı.

ŞARA'YA TEŞEKKÜR

Görevlendirme nedeniyle Cumhurbaşkanı Şara’ya teşekkür eden Lazkani, meclis çalışmalarında kendisine duyulan güvene layık olmak için gayret göstereceğini ve bu adımın profesyonel kariyerinin en önemli dönüm noktası olduğunu belirtti.

SURİYE'NİN SHAKİRA'SI

Uluslararası dijital yayın platformlarında da yer alan "Al-Hayba" dizisindeki rolüyle tanınan Lazkani, Suriye'nin Shakira'sı olarak biliniyor.

PAYLAŞIMLARI DİKKAT ÇEKTİ

Ünlü oyuncu, televizyonda ilk kez 2014 yılında boy gösterdi.

Instagram'da yaklaşık 693 bin takipçisi bulunan Lazkani, kendiyle ilgili paylaşımların yanı sıra Suriye siyasetiyle ilgili görüşlerini de yayımlıyor.

Başta Fransa olmak üzere İspanya, İngiltere ve Belçika’da rekor seviyelere ulaşan sıcaklıklar eğitimden ulaşıma, sağlıktan altyapı hizmetlerine kadar hayatı olumsuz etkilerken çok sayıda kişi de sıcaklığa bağlı olaylarda hayatını kaybetti.

Fransa'da 23 Haziran'da 29,9 ile 1947’den bu yana kaydedilen en sıcak gün rekoru kırıldı.

24 Haziran, İngiltere'de en sıcak haziran günü olarak kayıtlara geçerken Belçika'da ise 33 dereceyi aşan rekor sıcaklıklar kaydedildi.

İspanya'da bazı şehirlerde sıcaklıklar 43-44 dereceyi bulurken 1950'lerden bu yana en yüksek ortalama sıcaklıklar görüldü.

HASTANEYE YATIŞ VE ÖLÜM ORANLARINDA ARTIŞ

Avrupa genelinde artan sıcaklıklar sağlık sistemi üzerinde baskı oluşturmaya devam ederken bazı hükümetler tarafından 'kriz durumu' olarak tanımlanan yüksek sıcaklıklara karşı tedbirler alınıyor.

Ancak aşırı sıcaklar hastanelerin acil servislerinde yoğunluk yaratıyor, sıcaklığa bağlı ölümlerde de artış yaşanıyor.

İspanya Sağlık Bakanlığı, 21-24 Haziran tarihlerinde 212 kişinin rekor seviyelere ulaşan sıcaklıklar nedeniyle öldüğünü açıkladı.

Fransa'da 18 Haziran'dan bu yana serinlemek için suya giren 40'ı aşkın kişi hayatını kaybederken yaklaşık 20 kişi de sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirdi.

YÜKSEK SICAKLIKLARA ISI KUBBESİ NEDEN OLUYOR

Uzmanlara göre kıtayı etkisi altına alan 'ısı kubbesi' (heat dome) olarak adlandırılan yüksek basınç sistemi sıcak havayı Avrupa kıtasının üzerine hapsettiği için rekor seviyede sıcaklıkların görülmesine yol açıyor.

Atmosferin üst katmanlarından oluşan büyük ve yüksek basınç alanı oluşturan ısı kubbesi sıcaklıkların etkili olduğu alanda birikmesine neden oluyor.

Biriken ve hapsolan havanın giderek daha sıcak hale gelmesi de rekor sıcaklıklara kapı aralıyor.

Ayrıca sera gazı etkisi ve iklim değişikliğinin de bu sıcaklıkların arkasındaki temel faktör olduğu belirtiliyor.

Uzmanlara göre sera gazı emisyonundan kaynaklanan küresel ısınma dolayısıyla ısı kubbelerinin başlangıç noktaları geçmişe kıyasla daha yüksek derecelerden oluşuyor.

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7.5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7.2 büyüklüğünde ardışık depremler meydana geldiğini açıkladı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'deki ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşıldı.

Depremlerin 39 saniye arayla gerçekleştiği bildirildi.

DEPREMLERDE 32 KİŞİ ÖLDÜ, 700'DEN FAZLA KİŞİ YARALANDI

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, depremde 32 kişinin yaşamını yitirdiğini, 700'den fazla kişinin yaralandığını belirterek arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü ve ölü sayısının artmasından endişe edildiğini söyledi.

La Guaria'nın depremden en çok etkilenen eyalet olduğunu kaydeden Rodriguez, "Onlarca bina yıkıldı, Tanrı’nın kurtarmamıza izin verdiği canları kurtarma yönündeki o zorlu görevi yürütüyoruz. La Guaria gerçek bir trajedi ile karşı karşıya ve afet bölgesi oldu."ifadelerini kullandı.

YIKIMIN BOYUTU MEDYADA YER ALDI

Karakas başta olmak üzere La Guaira, Carabobo, Aragua, Miranda ve Trujillo gibi eyaletlerde binaların yıkıldığı, ağır hasar gördüğü görüntüler sosyal medyada ve haberlerde yer aldı.

Yetkililer bölgede arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğünü, hasarın boyutunun henüz tam olarak belirlenmediğini ancak özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde ciddi yıkım yaşandığını açıkladı.

TÜRK VATANDAŞI YIKIMI GÖRÜNTÜLEDİ

Ailesiyle birlikte Venezuela'nın La Guaira kentinde 16 yıldır yaşayan Türk vatandaşı İbrahim Eser, depremin hemen ardından bölgedeki yıkımı görüntüledi.

Eser, yaşadığı çevreyi "Her yer cehennem gibi. Hiçbir yer sağlam kalmadı, her yer yıkıldı." sözleriyle tarif etti.

Görüntülerde, sarsıntının ardından alev alan bir bina da yer aldı.

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, ülkeyi vuran iki büyük depremin ardından düzenlediği basın toplantısında son duruma ilişkin bilgi verdi.

32 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Depremde 32 kişinin yaşamını yitirdiğini, 700'den fazla kişinin yaralandığını belirten Rodriguez, arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü ve ölü sayısının artmasından endişe edildiğini söyledi.

"ZORLU GÖREV YÜRÜTÜYORUZ"

La Guaria'nın depremden en çok etkilenen eyalet olduğunu kaydeden Rodriguez, "Onlarca bina yıkıldı, Tanrı’nın kurtarmamıza izin verdiği canları kurtarma yönündeki o zorlu görevi yürütüyoruz. La Guaria gerçek bir trajedi ile karşı karşıya ve afet bölgesi oldu." ifadelerini kullandı.

İKİ BÜYÜK DEPREM MEYDANA GELDİ

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Venezuela'da 39 saniye arayla 7.2 ve 7.5 büyüklüğünde iki deprem olduğunu bildirdi.

USGS, Venezuela'da, Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7.5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7.2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini açıkladı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'deki ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşıldı.

Avrupa genelinde etkili olan Omega Block kaynaklı sıcak hava dalgası nedeniyle Fransa, İngiltere, Hollanda, İspanya ve İtalya'nın da aralarında bulunduğu birçok ülke, son günlerde rekor sıcaklıklarla mücadele ediyor.

İtalya genelinde etkisini göstermeye başlayan Afrika kaynaklı aşırı sıcak hava dalgası nedeniyle 8 kentte kırmızı alarm verildi.

Yılın ilk sıcak hava dalgasının etkili olduğu İspanya'da özellikle Granada kentinde yüksek sıcaklıklar hayatı olumsuz etkiliyor.

FRANSA'DA 49 VİLAYETTE KIRMIZI ALARM

Fransız meteoroloji ajansı Meteo-France'dan yapılan açıklamada 21-23 Haziran'da ülkede rekor seviyede sıcaklıkların görülebileceği bildirildi.

Ülkede etkisi gösteren yüksek sıcaklıklarla birlikte 49 vilayette alarm seviyesi kırmızıya yükseltilirken aşırı sıcakların gelecek hafta da devam etmesi öngörülüyor.

Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da ise yükselen sıcaklıkların ilerleyen günlerde tropikal seviyelere ulaşması beklenirken meteoroloji yetkilileri bazı bölgelerde sıcaklıkların 30 santigrat derecenin üzerine çıkacağı uyarısında bulunuyor.

İngiltere Meteoroloji Ofisi'nden yapılan açıklamada da bazı bölgelerde yüksek sıcaklıkların perşembe gününe kadar etkisini sürdüreceği bildirildi.

Sıcaklıkların gün içinde 30 santigrat derecenin üzerine çıkacağı ve en sıcak bölgelerde ise 38 santigrat derece civarına ulaşmasının beklendiği belirtildi.

"YÜKSEK SICAK BASINCI AVRUPA'YI SICAĞA HAPSETTİ"

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, Avrupa'yı etkisi altına alan sıcak hava dalgasını değerlendirdi.

Avrupa'nın üzerinde Yunan harfi 'Omega' şeklinde dev bir yüksek basınç sırtı kurulduğunu ve bu desene meteorolojide 'Omega Block' (Omega Blokajı) dendiğini belirten Kadıoğlu, bunun ortada güçlü bir sıcak sırtı, iki yanında ise alçak basınç merkezlerini tanımladığını anlattı.

Kadıoğlu, bu yapının hava sistemlerinin batıdan doğuya ilerlemesini kilitlediğini ve Avrupa'nın bu nedenle sıcak olduğuna dikkati çekerek Türkiye'nin de içinde olduğu doğu kanatta ise serin ve yağışlı havanın günlerce yerinde kaldığını aktardı.

Avrupa'daki sıcak hava dalgasının anormal tarafta olduğunun altını çizen Kadıoğlu, şunları kaydetti:

“'Klasik yaz sıcağı' ile 'blokaj kaynaklı sıcak hava dalgası' birbirinden farklı şeyler. Omega blokajında dev bir yüksek basınç sırtı Avrupa'ya kilitlenir, sırtın altında hava alçalır, gökyüzü açılır ve güneş yüzeyi aralıksız ısıtır. Sistemler ilerleyemediği için sıcak boşalmadan günlerce aynı yerde birikir. Bu kadar erken bir tarihte yani henüz hazirandayken ve bu kadar kuzeye, İskandinavya-Norveç hattına kadar sıcak havanın taşınması, mevsim normallerinin belirgin biçimde üzerinde bir durumdur. Yani sıradan bir yaz günü değil, blokajla pekişmiş anormal bir sıcak hava dalgası.”

"EN YÜKSEK RİSK BATI VE ORTA AVRUPA'DA"

Kadıoğlu, sıcak hava dalgalarının yaz mevsiminin doğal bir parçası olduğuna ve her yıl bölgelerde tekrarlanması nedeniyle dönemsel özellik taşıdığına işaret ederek Avrupa'da etkili olan ısınmanın sadece mevsimsel değil, atmosferdeki blokaj ile beslendiğini bildirdi.

Blokajın havayı yerinde tutması sonucu sıcağın normalden daha uzun sürdüğüne ve daha şiddetli hissedildiğine değinen Kadıoğlu, son yıllarda bu tür dalgaların sıklığı ve şiddetinin yükseliş eğiliminde olduğunu hatırlattı.

Kadıoğlu, risk altındaki bölgeleri şöyle sıraladı:

“En yüksek risk, Omega sırtının tam altında kalan Batı ve Orta Avrupa'daki Fransa, İspanya, Almanya, Benelüks ülkeleri, İngiltere ve ayrıca sıcak akışın kuzeye uzandığı İskandinavya ile Norveç. Bunun nedeni ise yüksek basınç sırtının altında hava alçalır, bulut oluşamaz ve güneş ışınımı engellenmeden yüzeyi ısıtır. Aynı zamanda güneyden bu bölgelere sıcak ve kuru hava pompalanır. Sistem hareketsiz olduğu için sıcaklık gün geçtikçe üst üste binerek kavurucu seviyelere ulaşır, kuraklık ve orman yangını riski de buna eşlik eder.”

"TÜRKİYE SERİN VE YAĞIŞLI BÖLÜMDE YER ALIYOR"

Türkiye'nin sıcak hava dalgasının değil, blokajın doğu kanadındaki serin ve yağışlı oluğun içinde bulunduğuna ve 21-26 Haziran tarihlerinde Avrupa'daki sıcaktan paradoksal biçimde korunduğuna dikkati çeken Kadıoğlu, kuzeyli akımların sıcaklığı yer yer mevsim normallerinin altına çektiğini söyledi.

Kadıoğlu, iç, kuzey ve doğu kesimlerde öğleden sonra gelişen yerel gök gürültülü sağanaklar, dolu, ani rüzgar ve özellikle Karadeniz'de sel ve su baskını riskinin öne çıktığı uyarısında bulundu.

Kadıoğlu, oluğun zaman zaman 'kopuk alçağa' dönüşüp Karadeniz çevresinde takılı kalması durumunda aynı bölgelere üst üste yağış bırakarak taşkın riskini artırabileceğini belirterek buna karşılık Ege-Akdeniz kıyıları ile Güneydoğu'da daha sıcak ve kuru koşullar olduğunu hatırlattı.

Kadıoğlu, 25-26 Haziran'dan sonra oluk zayıfladıkça sırtın sıcak tarafının batı ve güneyde ağır basacağını ve sıcaklıkların yeniden yükseleceğini söyledi.

Sıcaklıkların yüksek ve erken seyretmesinin atmosferdeki blokaj desenlerinin daha sık ve daha kalıcı hale geldiğinin bir göstergesi olduğuna dikkati çeken Kadıoğlu, "Sıcak havanın normalde pek ulaşamadığı İskandinavya gibi yüksek enlemlere ulaşması sistemin genel sıcaklık zemininin yukarı kaydığını anlatıyor. Tek bir olay tek başına iklimi anlatmaz ama son yıllarda rekor kıran uzun süreli sıcak dalgalarının art arda gelmesi açık bir eğilimdir" diye konuştu.

"HAZİRAN SONUNDA AVRUPA'DA SICAKLIK KIRILABİLİR"

Haziran sonunda blokaj kırıldıkça Avrupa'daki sıcağın bir miktar yumuşayabileceği öngörüsünde bulunan Kadıoğlu, "Türkiye'de ise oluk zayıflayıp hava yeniden ısınır. Temmuz ve ağustos zaten Türkiye'nin en sıcak aylarıdır. Mevsim normalleri üzerinde seyreden, zaman zaman sıcak hava dalgalarının görülebileceği, kuraklık ve orman yangını riskinin yükseldiği bir tablo beklenir. Blokaj desenleri yaz boyunca tekrarlayabilir. Her yeni blokaj kimi zaman Avrupa'yı, kimi zaman Türkiye'yi sıcağın altına alabilir. Kesin günleri uzun vadeden söylemek güçtür bu nedenle Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 5-10 günlük güncel tahminleri takip edilmelidir"değerlendirmesinde bulundu.

Kadıoğlu, iklim değişikliğinin tek bir sıcak hava dalgasının doğrudan sebebi olmadığını ancak olayın olasılığını, şiddetini ve süresini artırdığının altını çizerek küresel ısınmanın atmosferin temel sıcaklık zeminini yükselttiğini bu yüzden aynı blokajın 10-20 yıl öncesine göre daha yüksek tepe sıcaklıkları ürettiğini kaydetti.

"ORMAN YANGINLARINA KARŞI DİKKATLİ OLUN"

Kadıoğlu, yüksek sıcaklıklara karşı alınabilecek önlemleri şöyle anlattı:

“En sıcak saatlerde yaklaşık 11.00-16.00 dışarıda kalmayı ve ağır işleri en aza indirin, gölgede ve serinde kalın. Bol su için, susamayı beklemeyin. Alkol ve aşırı kafeini sınırlayın. Açık renkli, hafif ve bol giysiler tercih edin. Şapka, güneş gözlüğü ve güneş kremi kullanın. Yaşlıları, bebekleri, kronik hastaları ve açık havada çalışanları özellikle gözetin. Kapalı araç veya ortamda hiçbir canlıyı bırakmayın. Evi serin tutun. Orman yangınına karşı dikkatli olun, anız ve ateş yakmayın, izmarit atmayın. Türkiye tarafı için oluğun yağışlı olduğu günlerde dere yatakları, alt geçit ve sel riskine dikkat edin, ani sağanak ve dolu uyarılarını ciddiye alın. Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve AFAD uyarılarını düzenli takip edin.”

Kimileri yapay zeka uygulamalarına işiyle ilgili konular danışıyor, kimileri ise yapay zeka uygulamalarından duygusal yaşantısına dair tavsiyeler alıyor.

Yapay zeka yeri geliyor profesyonel bir danışmana, yeri geliyor bir “Güzin Abla”ya dönüşüyor.

Peki ya bize mesleki tavsiyeler veren, üzerine çalışacağımız konuya dair bilgiler veren, yeri geldiğinde duygusal destek veren yapay zeka uygulamaları bu ilişkide hep “veren” taraf mı? Yapay zeka uygulamalarının biz kullanıcılardan aldığı bir şeyler yok mu?

Bu sorunun yanıtı ise yine son yıllarda giderek daha fazla duymaya başladığımız “veri güvenliği” kavramı ile ilgili.

Yapay zeka uygulamalarının veri biriktirdiği ve bunu çeşitli ticari içerikli faaliyetlerde kullanıma sokabildiği hatta istihbarat servislerine veri sağladığına dair şüpheler giderek artıyor.

CLEARVİEW SKANDALI: ÇALINAN YÜZLER

Yapay zeka destekli uygulamalar ile veri güvenliği ilişkisine dair en önemli skandal, ABD’de yapay zeka destekli olarak yüz tanıma teknolojisi sunan Clearview AI hakkında ortaya çıktı.

Clearview AI şirketi; Facebook, Instagram, LinkedIn, YouTube ve milyarlarca web sitesinden insanların haberi olmadan 30 milyardan fazla biyometrik yüz fotoğrafını yapay zeka algoritmalarıyla kazıdı ve bilinen en büyük yüz tanıma veri tabanını oluşturdu.

ÜLKELERİN EMNİYET BİRİMLERİNE SATILMIŞ

Şirketin bu verileri gizlice güvenlik ve istihbarat kurumlarıyla paylaştığı ortaya çıktı. ABD’de FBI ve İç Güvenlik Bakanlığı’nın yanı sıra Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Arjantin, Kolombiya gibi 30’a yakın ülkeden kurumlara sattığı tespit edildi.

HACKERLAR ‘MÜŞTERİ LİSTESİ’Nİ ELE GEÇİRDİ

Şirketin bu “yüz havuzu”nu oluşturmasına dair detaylar ise şirketin “müşteri listesi”nin hackerlar tarafından patlatılmasıyla kamuoyu tarafından öğrenildi. “Müşteri listesi”nde güvenlik birimlerinin yanı sıra bankalar da yer alıyordu.

Daha sonraki yıllarda Clearview aleyhinde birçok farklı ülkede davalar açıldı.

İSLAMİ UYGULAMALARDAN KONUM TESPİTİ

Daha tedirgin edici bir skandal ise yalnızca Müslümanları ilgilendiren X-Mode adlı yapay zeka şirketiyle ilgili yaşandı.

Şirketin, kişilerin kullandığı bazı uygulamaların arka planına yerleştirdiği kodlarla kişilerin konum verilerini elde ettiği ve kişilerin farklı zamanlardaki konum bilgilerini elde ederek, bu verileri yapay zeka algoritmalarıyla işleyip anlamlı rotalar haline getirdiği ortaya çıktı.

İşin daha ilginç yanı ise bilgilerin toplandığı uygulamaların namaz vakitleri gösterme veya Kur’an okuma uygulamaları gibi Müslümanlar tarafından kullanılan aplikasyonlar olmasıydı. Bu uygulamalardan biri de dünya üzerinde 100 milyondan fazla insanın kullandığı Muslim Pro uygulamasıydı.

OPERASYON AMAÇLI ALINDI

Şirket tarafından Ortadoğu ülkelerinde, Pakistan’da, Yemen’de, Endonezya’da, ABD’de ve Avrupa ülkelerinde binlerce Müslüman’ın konum ve rota bilgilerinin şirket tarafından ABD askeri birimlerine satıldığı ortaya çıktı.

ABD Özel Operasyonlar Komutanlığı’nın denizaşırı "terörle mücadele" operasyonlarında hedef tespiti ve konum takibi yapmak amacıyla bu verileri almak üzere X-Mode şirketiyle sözleşme yaptığı tespit edildi.

ABD MEDYASI ORTAYA ÇIKARDI

Olay, şirket içi yazışmaların Kasım 2020’de ABD medyasında yayınlanmasıyla kamuoyu gündemine geldi.

ABD’li senatör Ron Wyden, konuyu Kongre gündemine taşıyarak mahkeme kararı olmaksızın insanların konum verilerinin satın alınmasını eleştirdi.

Şirketin faaliyetleri soruşturma konusu oldu. ABD Federal Ticaret Komisyonu tarafından şirkete ceza kesildi.

GROK İRAN SALDIRISINDA KULLANILDI

Yapay zeka şirketleri ve istihbarat birimleri arasındaki ilişkiye dair en çarpıcı bilgi ise bu hafta ortaya çıktı.

Dünyanın en zengin kişisi olarak kabul edilen teknoloji yatırımcısı Elon Musk’ın xAI şirketi aleyhine açılan bir çevre davasında ortaya çıkan bilgiye göre Grok, ABD’nin İran’a 28 Şubat’ta başlayan saldırısında kullanıldı.

ÖVGÜYLE SÖZ ETTİ

ABD Savunma Bakanlığı’nın yapay zeka biriminin başında bulunan Cameron Stanley ifadesinde, Grok’un 96 saat içinde 2 bin hedefe 2 binin üzerinde mühimmat yollanmasında kullanıldığını söyledi.

Stanley, "Grok'un sağladığı operasyonel etkinlikten" övgüyle söz etti.

OPENAI’IN POLİTİKA DEĞİŞİMİ

Bir başka ünlü yapay zeka şirketi olan, ChatGPT’nin yaratıcısı OpenAI ise 2024 Ocak ayında ilkeler metninden “askeri ve siber savaş amaçlı kullanım yasağı” maddesini kaldırdı.

İSTİHBARAT DİREKTÖRÜ, YÖNETİME GİRDİ

Bu değişikliğin ardından Haziran 2024’te ise ABD’nin özellikle siber güvenlik alanında çalışan en önemli istihbarat birimlerinden NSA’in (Ulusal Güvenlik Ajansı) eski direktörü emekli general Paul Nakasone, OpenAI’ın yönetim kuruluna girdi. Nakasone, NSA’in başından Şubat 2024’te ayrılmıştı.

OpenAI, bu değişikliklerin ardından gelen yoğun tepkilere rağmen geri adım atmadı.

CIA FONUYLA KURULDU

ABD’nin istihbarat ve askeri alanlarda iş birliği yaptığı şirketlerin başında ise şüphesiz Palantir geliyor.

2003’te ABD’nin önde gelen teknoloji yatırımcılarından olan Peter Thiel tarafından ve CIA’in fon desteğiyle kurulan şirketin geliştirdiği Palantir Gotham platformu, ABD’deki adli soruşturmalarda; Palantir AIP platformu ise ordu tarafından kullanılıyor.

ABD ULUSAL GÜVENLİĞİNİN BEL KEMİĞİ

Şirket, ABD Kara Kuvvetleri’nin TITAN adlı yapay zeka destekli taktik istihbarat ve hedefleme sisteminin de ana yüklenicisi.

CIA, NSA, FBI, Pentagon ve ABD Deniz Piyadeleri gibi ABD güvenlik sisteminin tüm kritik kurumlarıyla çalışan Palantir, bu kurumlarda veri entegrasyonunu sağlayan ana dijital omurga konumunda bulunuyor.

USAME BİN LADİN İDDİASI

El Kaide lideri Usame bin Ladin’in 2011 yılında öldürülmesi öncesinde yerinin tespitin de şirketin geliştirdiği veri analitiği yazılımıyla tespit edildiği iddia edilmişti.

Şirketin kurucusu Peter Thiel, ABD Başkanı Donald Trump’a ve ABD’de sağ akımlara verdiği destekle biliniyor.

UKRAYNA’DA KULLANILDI

Palantir CEO’su Alex Karp, şirketin Ukrayna’ya da Rusya’nın saldırısına karşı savunmasında hedef tespiti, sinyal istihbaratı analizi ve askeri lojistik operasyonlarında kullanıldığını açıklamıştı.

ABD istihbarat ve ulusal güvenlik birimleri aynı zamanda Scale AI ve Primer AI adlı şirketlerle de askeri ve istihbarat verilerine dair platformlarını kullanıyor.

Lecornu, X hesabından yaptığı açıklamada, yapay zekayı anlamaları için gerekli bilgi ve araçlar sağlanmadan gençlerin bu teknolojiyi kullanmalarına izin veremeyeceklerini belirtti.

Fransa Milli Eğitim Bakanı Edouard Geffray'nin teşvikiyle, 2027 eğitim öğretim yılından itibaren lise birinci sınıf öğrencilerinin haftada 1 saat yapay zeka hakkında eğitim alacağını kaydeden Lecornu, bu eğitimin dijital ve teknoloji bilimleri dersi kapsamında verileceğini aktardı.

Lecornu, eğitim kapsamında öğrencilerin dijital egemenlik, dezenformasyona karşı eleştirel düşünme, yapay zeka modellerinin işleyişi ve kullanımı konularını ele alacağını belirterek, okulun gençleri geleceğin dünyasına hazırlaması gerektiğini vurguladı.Başbakan Lecornu, yapay zeka konusunda eğitim vererek ve ekran süresini azaltarak, öğrencilerin özgür ve bağımsız vatandaşlar olmasını sağlamayı hedeflediklerini kaydetti.

Araştırmacılar, 2025 yılında ortaya atılan ve evrenin hızlanan genişlemesini açıklayan “karanlık enerji”nin zayıfladığı yönündeki iddiaları yeniden inceleyerek, bu sonucun hatalı veri yorumlarından kaynaklandığını belirledi.

Karanlık enerji

Araştırmanın başyazarı Dr. Phil Wiseman, önceki ölçümlerin güvenilir olduğunu ve evrenin mevcut teorilerin öngördüğü şekilde davranmaya devam ettiğini söyledi. Bilim insanları, evrenin neden giderek daha hızlı genişlediği sorusunun hâlâ yanıtlanamadığını ancak yeni çalışmanın karanlık enerjinin varlığına ilişkin güçlü kanıtları desteklediğini vurguladı.

Süpernovalar yeniden incelendi

Çalışmada, astronomların evrendeki uzaklıkları ölçmek için kullandığı Tip a süpernovalar yeniden analiz edildi. 2025’teki tartışmalı araştırma, bu yıldız patlamalarının zaman içinde farklı parlaklıklara sahip olduğu ve bunun evrenin genişleme hızına ilişkin hesaplamaları etkileyebileceği öne sürülmüştü. Ancak yeni araştırma, söz konusu çalışmanın bazı temel varsayımlarında hata bulunduğunu ortaya koydu. Özellikle galaksilerin yaşı ile süpernovaları oluşturan yıldızların yaşının aynı kabul edilmesinin sonuçları yanıltıcı hale getirdiği belirtildi.

Evrenin hızlanarak genişlediği keşfi, 1998 yılında Adam Riess, Brian Schmidt ve Saul Perlmutter tarafından yapılmış, bu çalışma bilim insanlarına 2011 yılında Nobel Fizik Ödülü kazandırmıştı.