İPHONE 17 SERİSİNDE YENİ FİYATLAR

Güncellemeyle birlikte iPhone 17 serisinin tüm modellerinde dikkat çeken artışlar yaşandı. Yeni fiyatlar şu şekilde oldu:

iPhone 17e: 54.999 TL’den 59.999 TL’ye yükseldi

iPhone 17: 77.999 TL’den 84.999 TL’ye çıktı

iPhone Air: 97.999 TL’den 119.999 TL’ye ulaştı

iPhone 17 Pro: 107.999 TL’den 119.999 TL’ye yükseldi

iPhone 17 Pro Max: 119.999 TL’den 132.999 TL’ye çıktı

AİRPODS MODELLERİ DE ZAMLANDI

Zam sadece telefonlarla sınırlı kalmadı. AirPods 4 modelinin fiyatı 7.999 TL’den 8.999 TL’ye yükselirken, AirPods Pro 3 modeli 13.999 TL’den 15.499 TL’ye çıktı.

KUR ARTIŞI FİYATLARA YANSIDI

Fiyat artışının, döviz kurundaki yükselişle paralel olduğu görülüyor. Dolar kurunun 41 TL seviyelerinden 45 TL bandına çıkmasıyla Türk Lirası’nda yaklaşık yüzde 10’luk değer kaybı yaşandı. Zam oranlarının da bu değişimle örtüştüğü dikkat çekti.

Teknoloji dünyasında yeni dönem

Akıllı telefon sektöründe uzun süredir kulislerde konuşulan "yeniden yapılanma" senaryosu, 2026 yılının en büyük hamlelerinden biriyle sonuçlandı. Küresel pazar payını artırmak ve operasyonel maliyetleri optimize etmek isteyen teknoloji devleri, Realme markasını yeniden ana şirket OPPO’nun doğrudan yönetimine dahil etti. Bu hamleyle birlikte, grubun teknoloji birikimi ve pazar gücü tek bir merkezden yönetilecek.

Marka isimleri korunacak: Karmaşa yaşanmayacak

Kullanıcıların en çok merak ettiği konulardan biri olan "Markalar silinecek mi?" sorusu da yanıt buldu. Edinilen bilgilere göre; Realme ve OnePlus markaları piyasadaki varlıklarını ve isimlerini korumaya devam edecek. Ancak;

• Ürün planlama süreçleri,
• Ar-Ge çalışmaları,
• Pazarlama stratejileri,
• Yönetim kademeleri tamamen OPPO çatısı altında birleştirilecek.

Üç marka, üç farklı hedef kitle

Birleşme sonrası markaların pazardaki konumlandırması daha keskin hatlarla ayrılacak:

1. OPPO: Grubun vizyoner yüzü ve premium "amiral gemisi" temsilcisi olmaya devam edecek.
2. OnePlus: Yüksek performans, hız ve teknoloji meraklılarına hitap eden üst segment cihazlara odaklanacak.
3. Realme: Genç kullanıcı kitlesini hedefleyen, "fiyat-performans" odaklı ve dinamik tasarımlı modelleriyle rekabeti sürdürecek.

Türkiye pazarı ve satış sonrası hizmetler

Türkiye, her üç markanın da en çok satış yaptığı ülkelerin başında geliyor. Bu dev birleşmenin Türkiye operasyonlarına yansıması merak konusu. Özellikle garanti süreçleri, teknik servis ağının birleştirilmesive mağazalaşma konularında atılacak adımların önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor. Sektör temsilcileri, bu birleşmenin lojistik ve servis maliyetlerini düşürerek son kullanıcıya daha rekabetçi fiyatlar olarak yansıyabileceğini öngörüyor.

Yazılımda ortaklık sinyali

Donanım tarafındaki ortaklığın yanı sıra, yazılım tarafında da daha entegre bir yapının sinyalleri veriliyor. Kullanıcılar, ilerleyen dönemlerde her üç marka arasında daha akıcı bir ekosistem deneyimi ve hızlandırılmış güncelleme takvimleri ile karşılaşabilir.

Sosyal medyaya yönelik düzenlemeleri de içeren Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yasalaştı.

SOSYAL MEDYAYA 15 YAŞ SINIRI

Kanuna göre sosyal medya platformları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak, bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.

EBEVEYN KONTROL ARAÇLARI

Açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlanacak.

Ebeveyn kontrol araçları hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olacak.

SOSYAL MEDYA PLATFORMLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak, kanun uyarınca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararlarına konu yayının kendi internet sitesinde yayınlanmaması hususunda gerekli her türlü tedbiri alacak.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından Türkiye'de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak.

Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Hakim, ikinci başvuru üzerine vereceği kararında yüzde 50'den düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından itiraz yoluna gidilebilecek.

Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gönderilecek.

Kararların gereği bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde reklam yasağı kaldırılacak ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak.

İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

OYUN PLATFORMLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Teklife AK Parti tarafından verilen önergeyle oyun platformlarına ilişkin düzenlemeler yapıldı.

Buna göre oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek.

Oyun platformu içerik veya yer sağlayıcı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Türkiye'den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformu; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereği ile düzenleme kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için Türkiye'de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirlemekle ve bu temsilciye dair bilgileri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na bildirmekle yükümlü olacak.

Oyun platformu, temsilcinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek şekilde internet sitesinde yer verecek.

Açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlanacak.

Ebeveyn kontrol araçları hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, oyun platformunun bu düzenlemeye uyumuna ilişkin olarak oyun platformundan kurumsal yapı, bilişim sistemleri, veri işleme mekanizmaları dahil olmak üzere bu düzenlemenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili açıklamaları talep edebilecek.

Oyun platformu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri derhal ve 15 günü geçmemek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından belirlenecek süre içinde vermekle yükümlü olacak.

Bu düzenlemenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.

Bu kapsamdaki yükümlülükler ile Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun platformuna Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirimde bulunulacak.

30 MİLYON LİRAYA KADAR PARA CEZASI VERİLEBİLECEK

Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde 10 milyon Türk lirasından 30 milyon Türk lirasına kadar bir kez daha idari para cezası verilebilecek.

İdari para cezası miktarı ihlalinin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi veya meydana gelen zarar dikkate alınarak takdir edilecek.

İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Hakim, ikinci başvuru üzerine vereceği kararında yüzde 30'dan düşük olmamak kaydıyla sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilecek.

Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gönderilecek.

Kararların gereği bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde verilen idari para cezalarının 4'te biri tahsil edilecek ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak.

İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirim yapılacak.

Yapay zeka teknolojileri arasında insansı metinler üretebilen ChatGPT, Gemini ve Claude gibi büyük dil modelleri (LLM) günde çok sayıda insan tarafından kullanılıyor.

Bu modellerin eğitilmesindeyse kitaplardan, internet sitelerinden, makalelerden ve diğer yazılı materyallerden elde edilen metinler kullanılıyor.

Eğitim materyali, kamuya açık kaynaklardan toplanabilse de son dönemdeki tartışmalar, bu sürecin internet kullanıcılarının çevrim içi hareketlerinden derlenmesine yoğunlaşıyor.

İnternette bir hizmete erişimden önce kullanıcının robot değil de insan olduğunu teyit etmeye yönelik "CAPTCHA" ve "reCAPTCHA" testleri, teknoloji firmaları için bir güvenlik önleminden daha fazlası olarak görülüyor.

Kullanıcıların, önlerine sunulan görsellerdeki harfleri yazması veya belirli nesneleri ayırt etmesi gibi basit görevler isteyen bu testlerin, yapay zeka araçlarının eğitiminde kullanıldığı yıllardır tartışılıyor.

Google'ın kullandığı testlerde sık sık yaya geçitleri, trafik lambaları ve taşıtlar gibi nesnelerin sorulması, bunlardan elde edilen verilerin yapay zeka destekli insansız araçlar için kullanıldığına yönelik iddiaların ortaya atılmasına neden oldu.

Bir Google Cloud sözcüsü, yaptığı açıklamada, "reCAPTCHA kullanıcı verileri, reCAPTCHA hizmetini iyileştirme dışında hiçbir amaç için kullanılmamaktadır ve bu durum, hizmet şartları sözleşmesinde açıkça belirtilmiştir." ifadesini kullandı.

Cep telefonundaki oyundan gerçekçi dünya haritası

Gündelik kullanımların yapay zeka eğitiminde kullanılması tartışmaları son günlerde oyunlar gibi başka alanlara da sıçradı.

ABD merkezli Niantic firmasının 2016'da piyasaya sürdüğü ve kısa sürede pek çok ülkede büyük kitle kazanan "Pokemon Go" adlı oyun, son dönemde eleştirilerin odağında yer alıyor.

Oyuncuların, "Pokemon" çizgi dizisindeki karakterleri, cep telefonlarındaki GPS ve kameralar aracılığıyla gerçek dünyada aradığı oyun, sokak görüntülerinden oluşan büyük bir veri havuzunun oluşmasını sağladı.

MIT Technology Review dergisinin haberine göre, Niantic'in yapay zeka şirketi Niantic Spatial, oyuncuların biriktirdiği 30 milyar görseli kullanarak gerçek dünyanın gerçekçi sanal modelini üretti.

Niantic, bu sayede kişilerin etrafındaki görüntülerin fotoğraflarını yükleyerek konumlarını haritada görmesini sağlayan bir teknoloji geliştirdiğini açıkladı.

Firma ayrıca bu modellemeyi kullanarak GPS'in güvenilir olmadığı yerlerde robotların hareketini kolaylaştıracak bir teknoloji hedefliyor.

Firmanın internet sitesinden Kasım 2024'te yapılan açıklamada da oyuncuların gerçek dünyayı tarayarak sunduğu verilerin kullanıldığı doğrulanmış ancak bu özelliğin "tamamıyla opsiyonel" olduğu vurgulanmıştı.

Kullanıcılar, LLM'lerin iyileştirilmesine doğrudan katkı sağlıyor

İsviçre'deki Lozan Üniversitesinden Profesör Christian Peukert, AA muhabirine, yapay zekanın eğitiminde kullanılan materyaller ile internet kullanıcılarının güvenliği ve mahremiyeti arasındaki dengeleri değerlendirdi.

Profesör Peukert, CAPTCHA testlerinin eski versiyonlarında kullanıcıların deşifre etmesi istenen kelimelerden birinin sistem tarafından bilindiğini, diğerinin ise bilinmediğini belirtti.

Peukert, sistemin tanıdığı kelimenin, kullanıcının insan olduğunun doğrulanmasında kullanıldığını, bilinmeyen sözcüğe verilen yanıtın ise e-kitap uygulamaları gibi dijitalleşme çabaları kapsamında veri olarak depolandığını anlattı.

Bunun "kullanıcıların, metin tanıma sistemlerinin iyileştirilmesine doğrudan katkıda bulunduğu" anlamına geldiğini vurgulayan Peukert, "Yapay zekanın eğitiminin büyük kısmı, kullanıcıların çoğunlukla fark etmeyerek internette ürettiği pasif verilere dayanıyor." ifadesini kullandı.

Christian Peukert, reCAPTCHA'nın haricinde internetteki verilerin yapay zeka eğitimi için kullanıldığı alanlara örnekler vererek, şunları kaydetti:

"Reddit ve Twitter gibi sosyal medya platformları, dil modellerini eğiten büyük miktarlardaki metinleri sağlıyor. Instagram gibi görüntü platformlarında (paylaşımlara eklenen) açıklamalar ve etiketler, görsel verinin etiketlenmesine katkı sağlıyor. Google'daki aratmalar, dil anlama ve sıralama sistemlerinin geliştirilmesine yardımcı oluyor. Google Haritalar ve Waze gibi navigasyon uygulamaları, tahmin modellerinin eğitildiği hareket verilerini topluyor. Sohbet robotları ve sesli asistanlarla görüşmeler genelde kayıt altına alınıyor ve sistemleri iyileştirmede kullanılıyor."

Gizlilik ve güvenlik açısından endişeler

Bu süreçlerin gizlilik ve güvenlik açısından sorunları olduğunu vurgulayan Christian Peukert, büyük ölçekli veri birikiminin "fişlemeye", "sahte içeriklerin üretilmesine" ve "kullanıcıların kendileriyle rekabet eden sistemleri beslemesine" yol açabileceğini ifade etti.

Profesör Peukert, bireysel tedbirlerin veri kullanımını azaltma konusunda tek başına yetmeyeceğinin altını çizerek "Eğitim için kullanılan verilerin çoğu çoktan toplanmış halde, kamuya açık şekilde veya sistemler arasında çoğaltılmış durumda bulunuyor. Veriler büyük veri kümelerine bir kere dahil edildiğinde kontrolü geri kazanmak zordur." değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, Peukert, bu veri katkısının bazı faydaları da olduğuna işaret ederek insan kaynaklı verilerin dil teknolojileri, çeviri, erişilebilirlik araçları, bilimsel çalışmalar ve arama motorları gibi gündelik hizmetlerdeki kullanımını örnek gösterdi.

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da "oyun", "oyun dağıtıcı", "oyun geliştirici" ve "oyun platformu" tanımları hüküm altına alınıyor.

SOSYAL AĞLARA YAŞ SINIRI VE DENETİM

Kanunun, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen, "içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi" başlıklı hükümde düzenlemeye gidildi. Buna göre, sosyal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak. Bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Ebeveyn kontrol araçları ise hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olacak.

KARARLARA HIZLI UYUM ZORUNLULUĞU

Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak, Kanun uyarınca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararlarına konu yayının kendi internet sitesinde yayınlanmaması hususunda gerekli her türlü tedbiri alacak.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı tarafından Türkiye'de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak. Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hakim ikinci başvuru üzerine vereceği kararında, yüzde 50'den düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı BTK Başkanı tarafından itiraz yoluna gidilebilecek. Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK'ye gönderilecek. Kararların gereği, bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek. Yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde, reklam yasağı kaldırılacak ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak. İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara BTK tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

OYUN PLATFORMLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Kanunla, oyun platformlarına ilişkin düzenlemeler de yapıldı.

Buna göre, oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek. Oyun platformu içerik veya yer sağlayıcı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Türkiye'den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformu, BTK, Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereği ile düzenleme kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için Türkiye'de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirlemekle ve bu temsilciye dair bilgileri BTK'ye bildirmekle yükümlü olacak. Oyun platformu, temsilcinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek şekilde internet sitesinde yer verecek.

Oyun platformu, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak.

Ebeveyn kontrol araçları, hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

BTK, oyun platformunun bu düzenlemeye uyumuna ilişkin olarak oyun platformundan kurumsal yapı, bilişim sistemleri, veri işleme mekanizmaları dahil olmak üzere bu düzenlemenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili açıklamaları talep edebilecek. Oyun platformu, BTK tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri derhal ve 15 günü geçmemek üzere BTK tarafından belirlenecek süre içinde vermekle yükümlü olacak.

Bu düzenlemenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar, BTK tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.

Bu kapsamdaki yükümlülükler ile Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun platformuna BTK tarafından bildirimde bulunulacak. Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna BTK Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek. Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde 10 milyon Türk lirasından 30 milyon Türk lirasına kadar bir kez daha idari para cezası verilebilecek. İdari para cezası miktarı ihlalinin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi veya meydana gelen zarar dikkate alınarak takdir edilecek.

OYUN PLATFORMLARINA KADEMELİ YAPTIRIM

İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hakim ikinci başvuru üzerine vereceği kararında, yüzde 30'dan düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı BTK Başkanı tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilecek. Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK'ye gönderilecek. Kararların gereği, bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek. Bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde, verilen idari para cezalarının 4'te biri tahsil edilecek ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak. İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara BTK tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da 'oyun, oyun dağıtıcı, oyun geliştirici, oyun sağlayıcı ve oyun platformu' tanımları hüküm altına alınıyor.

SOSYAL MEDYAYA 15 YAŞ SINIRI

Buna göre sosyal medya platformları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak, bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.

EBEVEYN KONTROL ARAÇLARI

Açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlanacak.

Ebeveyn kontrol araçları hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olacak.

SOSYAL MEDYA PLATFORMLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak, kanun uyarınca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararlarına konu yayının kendi internet sitesinde yayınlanmaması hususunda gerekli her türlü tedbiri alacak.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından Türkiye'de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak.

Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Hakim, ikinci başvuru üzerine vereceği kararında yüzde 50'den düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından itiraz yoluna gidilebilecek.

Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gönderilecek.

Kararların gereği bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde reklam yasağı kaldırılacak ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak.

İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

OYUN PLATFORMLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Teklife AK Parti tarafından verilen önergeyle oyun platformlarına ilişkin düzenlemeler yapıldı.

Buna göre oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek.

Oyun platformu içerik veya yer sağlayıcı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Türkiye'den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformu; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereği ile düzenleme kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için Türkiye'de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirlemekle ve bu temsilciye dair bilgileri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na bildirmekle yükümlü olacak.

Oyun platformu, temsilcinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek şekilde internet sitesinde yer verecek.

Açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlanacak.

Ebeveyn kontrol araçları hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, oyun platformunun bu düzenlemeye uyumuna ilişkin olarak oyun platformundan kurumsal yapı, bilişim sistemleri, veri işleme mekanizmaları dahil olmak üzere bu düzenlemenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili açıklamaları talep edebilecek.

Oyun platformu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri derhal ve 15 günü geçmemek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından belirlenecek süre içinde vermekle yükümlü olacak.

Bu düzenlemenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.

Bu kapsamdaki yükümlülükler ile Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun platformuna Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirimde bulunulacak.

30 MİLYON LİRAYA KADAR PARA CEZASI VERİLEBİLECEK

Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde 10 milyon Türk lirasından 30 milyon Türk lirasına kadar bir kez daha idari para cezası verilebilecek.

İdari para cezası miktarı ihlalinin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi veya meydana gelen zarar dikkate alınarak takdir edilecek.

İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Hakim, ikinci başvuru üzerine vereceği kararında yüzde 30'dan düşük olmamak kaydıyla sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilecek.

Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gönderilecek.

Kararların gereği bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde verilen idari para cezalarının 4'te biri tahsil edilecek ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak.

İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bakan Gürlek, sosyal medyaya yönelik bir yasa çalışması içerisinde olduklarını söyledi. 

Bakan Gürlek, detayları ise şöyle açıkladı; 

"YORUM YAPACAKSA KİMLİĞİ BELLİ OLACAK"

Sosyal medyayla ilgili bildiğim kadarıyla bir yasa çalışması var. Yani sosyal medyada bir şahıs yorum yapacaksa bir yazı yayınlayacaksa kesinlikle kimliği belli olacak.

"İTİBAR SUİKASTLARI OLUYOR"

Bu kimliği doğrulanmadan sahte hesapla ya da yurt dışından bir fake hesapla bunu yapmayacak. Yani biliyoruz itibar suikastları oluyor.

"O KİŞİNİN KİMLİĞİ BELLİ OLACAK"

Yargılamayı etkilemeye çalışıyorlar. Bunlar yanlış.

Eğer sosyal medyada şahıs bir açıklama yapıyorsa bir hedef gösteriyorsa o kişinin kimliği belli olduğu için artık onun da cezai sorumluluğu başlayacak. 

Bu konuda sosyal medyayla ilgili yasa çalışmasına önem veriyorum.” 

Yüzde 100 Şarj Neden Bataryaya Zarar Veriyor?

Günümüzde kullanılan akıllı telefonların büyük çoğunluğunda lityum iyon batarya bulunuyor. Bu bataryalar, tam dolu seviyede uzun süre kaldığında yüksek voltaj stresine maruz kalıyor. Uzmanlara göre yüzde 100 doluluk oranı, pil hücreleri üzerinde kimyasal baskıyı artırıyor.

Bu durum kısa vadede fark edilmese de zamanla bataryanın maksimum kapasitesinde düşüş yaşanabiliyor. Sonuç olarak telefon daha hızlı şarj tüketmeye başlıyor ve gün içinde daha sık şarja ihtiyaç duyuyor.

“Yüzde 80 Kuralı” Nedir?

Son yıllarda teknoloji çevrelerinde sıkça dile getirilen “yüzde 80 kuralı”, batarya sağlığını korumayı amaçlayan bir kullanım önerisi olarak öne çıkıyor. Bu kurala göre telefonun şarj seviyesi yüzde 20 ile yüzde 80 arasında tutulmalı.

Uzmanlar, cihazın yüzde 80 seviyesinde şarjdan çıkarılmasının bataryayı yüksek voltaj baskısından koruduğunu belirtiyor. Aynı şekilde pilin tamamen bitirilerek yüzde 0’a düşürülmesi de önerilmiyor. Bu aralıkta kullanım, pil ömrünü uzatmaya yardımcı oluyor.

Gece Boyunca Şarjda Bırakmak Riskli mi?

Birçok kullanıcı telefonunu gece boyunca prizde bırakıyor. Yeni nesil cihazlarda aşırı şarjı önleyen sistemler bulunsa da bataryanın saatlerce yüzde 100 seviyesinde kalması yine de uzun vadede yıpranmaya neden olabiliyor.

Bu nedenle mümkünse cihazın gece boyunca tam dolu şekilde prizde bırakılmaması tavsiye ediliyor.

Telefon Bataryasını Uzun Ömürlü Kullanmak İçin Öneriler

Uzmanların batarya sağlığını korumak için sıraladığı temel öneriler şöyle:

• Telefonu sürekli yüzde 100’e kadar şarj etmemek
• Bataryayı tamamen bitirmemek
• Cihazı aşırı sıcak ortamlarda şarj etmemek
• Orijinal veya sertifikalı şarj aleti kullanmak
• Uzun süre tam dolu ya da tamamen boş halde bırakmamak

Batarya Performansı Nasıl Korunur?

Akıllı telefon bataryalarının zamanla kapasite kaybetmesi doğal bir süreç olsa da doğru kullanım alışkanlıkları bu süreci yavaşlatabiliyor. Özellikle yüzde 20–80 aralığında kullanım ve aşırı ısınmadan kaçınmak, pil sağlığını korumada kritik rol oynuyor.

Telefonu yüzde 100 şarj etmek zararsız bir alışkanlık gibi görünse de uzmanlara göre uzun vadede performans kaybına yol açabiliyor. Basit ama etkili şarj alışkanlıkları sayesinde cihazınızı daha uzun süre yüksek performansla kullanmak mümkün.

Facebook ve Instagram’da Engelleme Rekoru

Dezenformasyonla Mücadele Yasası’nın yürürlüğe girmesinin ardından sosyal medya platformlarına gelen içerik engelleme talepleri hızla arttı. Özellikle Facebook ve Instagram, devletin taleplerini yerine getirmede ön plana çıktı. Meta platformlarında engelleme oranı, yasadan önce yüzde 53 iken, yasadan sonra yüzde 82’ye yükseldi.

Linkedin ve TikTok Talepleri Uygulamada Önde

Rapora göre engelleme taleplerine en çok uyan platform Linkedin oldu. Linkedin taleplerin tamamını (%100) yerine getirirken, TikTok’ta bu oran yüzde 90, Meta’da ise yüzde 82 olarak kayıtlara geçti.

Twitter Değişti, Raporlar Kesildi

Elon Musk’ın X platformunu devralmasının ardından Twitter, artık engelleme raporlarını paylaşmıyor. Öte yandan YouTube’a gelen talepler de artış gösterdi. 2022’nin ilk yarısında platforma 262 engelleme talebi gelirken, 2025’in ilk yarısında 688 talep ile 5 bin 24 içerik engellendi.

19 Mart Sonrası Muhalifler Hedefte

Prof. Dr. Yaman Akdeniz raporu değerlendirirken, Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’na yönelik operasyonlar ve protestolara müdahalelerin ardından sosyal medya engellemelerinin hızlandığını vurguladı. Akdeniz, “Cezalar sebebiyle platformlar adeta bir itaat rejiminin parçası haline geldi. Sosyal medya, kolluk kuvvetlerinin işlevine dönüştü. Muhalif hesaplar her an tehlike altında” ifadelerini kullandı.

Engellenen İçerik ve Hesap Sayıları Şaşırtıyor

İFÖD’ün Engelliweb verilerine göre, 2007’den 2024 sonuna kadar:

• 1.264.506 web sitesi

• 17 bin Twitter hesabı

• 75 bin tweet

• 25 bin YouTube videosu

• 16.700 Facebook içeriği

• 16 bin Instagram gönderisi

engellendi. Bu rakamlar Türkiye’de sosyal medya sansürünün boyutunu net şekilde gözler önüne seriyor.

İnsan, düşünen, duygulanan ve vicdan taşıyan bir varlıktır. Vicdan, toplumsal ilişkilerimizde başvurduğumuz en temel referansların başında gelir ve bu özelliği ile bir mihenk taşı işlevini görür. Vicdandan yoksunluk, insani kriterleri aşağı çeker ve erozyona uğratır. Sanırım, tarihin ve çağımızın en temel meselesi “vicdanlı olabilme” meselesidir. Vicdanı bütün değerlerin önüne koyduğumuz zaman bütün değerlendirme yaklaşımlarımızı restler. Böylece bizleri doğru ve etkili bir birey haline getirir.

Adem’den bu yana insanın kadim bir vicdan arayışı hep sürmüştür. Egosuna ve çıkarlarına yenik düşmeyen insan, kendi vicdan arayışında önemli aşamalar kat etmiştir. Dolayısıyla insanın vicdanlı olması hem bilgelik, hem de arınma gerektirir. Kaldı ki bu duyguyu yalnızca insan için değil doğadaki bütün canlılara karşı hissetmelidir.

Vicdan, insanın kendi içindeki sessiz muhakemesidir. Yasa koyucu değildir ama yasadan önce gelir; cezalandırmaz ama utandırır; bağırmaz ama sustuğunda insanın içi daha çok gürültüyle dolar. Vicdan, yalnızca iyi ile kötüyü ayırt eden bir pusula değil, aynı zamanda insanın kendisiyle kurduğu en sahici ilişkidir. O, bireyin iç dünyasında yankılanan toplumsal hafızadır; başkasının acısını kendi kalbinde duyabilme yetisidir.

Dijitalleşme ise insanın dünyayla kurduğu ilişkinin hızlanmasıdır. Hız, çoğu zaman düşünmenin düşmanıdır. Parmak uçlarımızla kaydırdığımız ekranlarda, hayatlar üst üste yığılır; acılar küçülür, yüzler silinir, hikâyeler başlıksız kalır. Dijital mekân, vicdanın sınandığı yeni bir eşiğe dönüşür: Görmekle bakmak, bilmekle hissetmek arasındaki mesafe giderek açılır.

Dijital dünya hız ister, vicdan durmayı gerektirir çoğu kez. Düşünmek ve adım atmak zaman ve süreç ister. Bazen yaptığımız bir davranış, söylediğimiz bir söz yaralayıcı olabilir. Tavır da son derece önemlidir. Haksızlığa karşı haklının yanında olabilmek bir erdem meselesidir.

Dijital vicdan, tam da bu mesafede ortaya çıkar. Artık vicdan, yalnızca yüz yüze ilişkilerde değil; bir paylaşımı görmezden gelirken, bir linçe sessiz kalırken, bir yanlış bilginin yayılmasına katkı sunarken de sınanır. Dijital alanda yapılan eylemler “gerçek değilmiş” gibi algılansa da, etkileri son derece gerçektir. Bir cümle, bir etiket, bir sessizlik; bir insanın hayatında kalıcı izler bırakabilir.

Buradaki temel sorun şudur: Dijitalleşme, sorumluluğu görünmez kılar. Kalabalık içinde birey erir; “herkes yapıyor” cümlesi, vicdanı susturmanın en pratik yoluna dönüşür. Oysa vicdan, tam da kalabalığın içindeyken birey olabilme cesaretidir. Dijital vicdan, ekrana rağmen insan kalabilme çabasıdır.

Dijital vicdanın önemi, yalnızca etik bir tartışma değildir; bu, insanlığın geleceğine dair bir sorudur. Eğer vicdan, algoritmalara teslim edilirse; neyin görünür, neyin değersiz olduğuna makineler karar verirse; insan, ahlaki sorumluluğunu devretmiş olur. Ve insanın devrettiği her sorumluluk, sonunda insanı eksiltir.

Bu nedenle dijital vicdan, yeni bir bilinç hâli olarak düşünülmelidir. Paylaşmadan önce durabilmek, hüküm vermeden önce anlamaya çalışmak, hızın karşısına merhameti koyabilmek… Dijital vicdan, teknolojiyi reddetmek değil; teknolojiye insan kalbini ekleyebilmektir.Çünkü teknolojinin teknik boyutu tek başına soğuktur, oysa resim müzik şarkılar insan kalbinden hayata akar ve insanın içini ısıtır.

Kaldı ki vicdan, zamana ve mekâna bağlı değildir. O, ekranın arkasında da insandır, insanidir. Yeter ki insan, kendi iç sesine kulak vermekten vazgeçmesin. Empatinin gücünden ve yapıcı ontolojisinden yararlanabilsin, şarkılarını söylemeye devam etsin.
Ferman Salmış

Araştırmalara göre, telefonun masada, cepte ya da çantada bulunması bile beynin sürekli olarak uyarılmasına neden oluyor. Beyin, cihaza yönelme dürtüsünü bastırmak için ekstra çaba harcıyor ve bu durum odaklanma, hafıza ve problem çözme becerilerinde belirgin bir düşüşe yol açıyor. Bilim dünyasında bu etki “beyin boşalması” olarak tanımlanıyor.

Uzmanlar tarafından paylaşılan veriler, telefonun konumuna göre zihinsel performansın değiştiğini gösteriyor. Telefon masanın üzerinde olduğunda bilişsel performans en düşük seviyeye inerken, cepte veya çantada bulunması orta düzeyde bir etki yaratıyor. En yüksek odaklanma ve zihinsel verimlilik ise telefonun tamamen başka bir odada tutulduğu durumlarda gözlemleniyor.

Bu çerçevede dikkat çeken bir öneri de kamuoyuyla paylaşıldı. Uzman bir profesör, özellikle sosyal medya ve dikkat dağıtıcı uygulamaların bulunduğu telefonların günün büyük bölümünde erişim dışı tutulmasını önerdi. Buna göre, sosyal medya uygulamaları ayrı bir cihaza taşınmalı ve bu telefon günde yaklaşık 22 saat boyunca kilitli bir kutuda saklanmalı. Günlük hayatta kullanılan ana telefonun ise yalnızca arama ve temel ihtiyaçlar için kullanılması tavsiye ediliyor.

Uzmanlara göre bu yöntem, ilk bakışta zorlayıcı gibi görünse de uzun vadede zihinsel berraklığı artırıyor, üretkenliği yükseltiyor ve dikkat dağınıklığını önemli ölçüde azaltıyor. Özellikle çocuklar ve gençler için akıllı telefonların yaşam alanlarından fiziksel olarak uzaklaştırılmasının, zihinsel sağlık açısından büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.

Bilim insanları, dijital cihazların kontrolsüz kullanımının bilişsel kapasite üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceği uyarısında bulunurken, telefonla geçirilen sürenin bilinçli şekilde sınırlandırılmasının artık bir tercih değil, zihinsel sağlık için gerekli bir önlem olduğunun altını çiziyor.

“Öldün mü?” Uygulaması Nasıl Çalışıyor?

Uygulama, dijital teknolojilerden yararlanarak çok katmanlı bir yaşam kontrol sistemi sunuyor:

• Düzenli bildirimler: Günün belirli saatlerinde kullanıcının telefonuna “Burada mısın?” benzeri uyarılar gönderiliyor. Yanıt alınamazsa, sistem otomatik olarak acil durum kişilerini ya da yerel güvenlik birimlerini bilgilendiriyor.
• Akıllı cihaz entegrasyonu: Akıllı saatler ve telefon sensörleri üzerinden kalp atış hızı ve hareket verileri analiz ediliyor. Olağan dışı bir durum, bayılma ya da sağlık krizi ihtimalinde alarm mekanizması devreye giriyor.

ABD’de de Popüler Oldu

Uygulama, Çin dışında “Demumu” adıyla biliniyor ve ABD App Store’da en popüler ücretli uygulamalararasında yer alıyor. Mayıs 2025’te piyasaya sürülen uygulama, kısa sürede Çin App Store’da da zirveye yerleşti.

Geliştiriciler, uygulamanın temel amacının yalnız yaşayan bireyler için bir güvenlik ve huzur aracıoluşturmak olduğunu belirtiyor. Özellikle tek çocuk politikası, hızlı kentleşme ve aile bağlarının zayıflaması gibi nedenlerin Çin’de ciddi bir “yalnızlık salgını” yarattığına dikkat çekiliyor.

2030 Uyarısı: 200 Milyon Tek Kişilik Hane

Global Times’ın aktardığı projeksiyonlara göre, 2030 yılına kadar Çin’de 200 milyon tek kişilik haneoluşması bekleniyor. Uzmanlar, bu tablo karşısında “Öldün mü?” gibi uygulamaların yalnızca teknolojik bir yenilik değil, aynı zamanda sosyal bir ihtiyaçhaline geldiğini vurguluyor.

Dijital güvenlik ile sosyal sorumluluğu bir araya getiren uygulama, yalnız yaşayan milyonlarca insan için sessiz ama hayati bir kontrol mekanizması sunuyor.

Taslak kapsamında, çocuklara özel bir “çocuk hattı” kurulması öngörülüyor. Bu hattın amacı, 18 yaş altındaki kullanıcıların yalnızca yaşlarına uygun içeriklere erişimini sağlamak ve dijital ortamda karşılaşabilecekleri riskleri azaltmak.

Raporda ayrıca sosyal medya ve oyun platformlarında yaşa uygun içerik denetimi öneriliyor. Çocukların bağımlılık riski taşıyan oyun ve paylaşımlara maruz kalmaması için özel filtreleme sistemleri kurulması hedefleniyor.

En dikkat çekici düzenleme ise gece saatlerinde uygulanacak internet kısıtlaması. Taslağa göre, 18 yaş altı kullanıcıların internet erişimi 22.00 ile 06.00 saatleri arasında sınırlandırılabilecek. Sistem, yaş doğrulama altyapısı ile entegre çalışacak ve çocukların uyku ve sosyal yaşam dengelerini korumayı amaçlayacak.

Komisyon, taslağın üst komisyona sunulmasının ardından yasal sürecin hızlandırılması için çalışmalarına devam edecek. Düzenlemenin hayata geçmesiyle birlikte, Türkiye’de çocukların dijital güvenliği konusunda önemli bir adım atılmış olacak.

Saniyeler İçinde Kanamayı Durduran Yenilik

Güney Kore’de geliştirilen “AGCL tozu”, sprey formunda uygulanabiliyor ve şiddetli kanamaları saniyeler içinde durdurabiliyor. Alginat, gellan zamkı ve kitosan gibi doğal ve biyouyumlu bileşenlerden oluşan toz, yaraya püskürtüldüğünde kalsiyum iyonlarıyla etkileşime girerek jel benzeri bir hidrojel oluşturuyor. Bu yapı, yaranın üzerine adeta bir mühür gibi oturuyor ve kan akışını durduruyor.

Laboratuvar ve hayvan deneyleri, AGCL tozunun mevcut kanama durduruculara kıyasla hem daha yüksek emilim kapasitesine hem de daha güçlü yapışma gücüne sahip olduğunu ortaya koydu. Kendi ağırlığının yedi katına kadar kan emebilen bu toz, yoğun kanamalarda bile etkili. Araştırmacılar, ürünün ayrıca doku iyileşmesini hızlandırdığını ve antibakteriyel özellik gösterdiğini de vurguluyor. Dayanıklılığıyla dikkat çeken AGCL tozu, oda sıcaklığında ve yüksek nem koşullarında iki yıla kadar bozulmadan saklanabiliyor. Uzmanlar, bu teknolojinin savaş alanları, afet bölgeleri ve acil müdahalelerde hayat kurtarıcı rol oynayacağını belirtiyor.

Diyabet ve Obeziteye Çözüm: Tagatoz

ABD’de Tufts Üniversitesi’nde geliştirilen tagatoz, klasik şekere çok yakın bir tat sunarken kalori değerini ciddi ölçüde düşürüyor. Genetik olarak tasarlanmış bakteriler aracılığıyla üretilebilen bu şeker, glikozdan yüzde 95 verimle elde edilebiliyor. Tat açısından sofra şekeriyle yüzde 92 oranında benzerlik gösteren tagatoz, kalori değerini yaklaşık yüzde 60 azaltıyor.

Araştırmacılar, tagatozun kan şekeri ve insülin seviyelerini daha kontrollü artırması nedeniyle diyabet ve obeziteyle mücadelede güçlü bir alternatif olabileceğine dikkat çekiyor. Bu buluş, beslenme alışkanlıklarını değiştirecek ve toplum sağlığında önemli bir fark yaratacak potansiyele sahip

Pazardaki bu büyümede, gelişmekte olan ülkelerdeki güçlü talep ve ekonomik ivme belirleyici rol oynadı.

iPHONE 17 SERİSİ ETKİSİ

Yüzde 20 pazar payına ulaşan Apple, özellikle orta ölçekli ve gelişmekte olan pazarlardaki yüksek performansı sayesinde rakiplerini geride bırakmayı başardı.

Markanın liderliğe yükselmesinde, iPhone 17 serisine gösterilen yoğun ilginin ve yüksek satış rakamlarının büyük etkisi olduğu belirtildi.

SAMSUNG VE XIAOMI TAKİPTE

Pazarın en büyük ikinci oyuncusu olan Samsung, yüzde 19'luk pazar payı ile Apple'ı yakından takip etti.

Xiaomi ise gelişmekte olan pazarlardaki istikrarlı talebin desteğiyle yüzde 13'lük bir pay elde ederek listenin üçüncü sırasında yer aldı.

Raporda, üreticilerin yılın başlarında olası gümrük vergilerinden etkilenmemek adına sevkiyatları öne çektikleri vurgulandı.

Ancak yılın ilerleyen dönemlerinde bu etkinin azaldığı ve ikinci yarıdaki hacimlerin büyük ölçüde bu durumdan etkilenmediği kaydedildi.

2026 YILI İÇİN DARALMA UYARISI

Sektörün geleceğine dair değerlendirmelerde bulunan uzmanlar, 2026 yılında küresel pazarın daralabileceği konusunda uyarılarda bulundu.

Bu beklentinin temel nedenleri arasında, çip üreticilerinin yapay zeka veri merkezlerine öncelik vermesi ve artan bileşen maliyetleri gösterildi.

BBC'nin haberine göre, arkeologlar, Güney Afrika Cumhuriyeti'nin KwaZulu-Natal eyaletindeki Umhlatuzana Kaya Sığınağı'nda en az 60 bin yıl öncesine ait olduğu düşünülen ok uçlarına rastladı.

İncelemeler sonucu kuvars ok uçlarında zehirli "gifbol" bitkisine ait kimyasal kalıntılar olduğunu belirleyen arkeologlar, bulguların, insanların "zehirli silahları" ilk kez bu dönemde kullandığına işaret ettiğini vurguladı.

Söz konusu bitki, bugün de bölgede geleneksel avcılıkta kullanılıyor.

Bilim insanları, bu bulgunun şimdiye kadar bilinen en eski ok zehri kanıtı olduğunu ve zehirli silahların kullanımının sanılandan daha erken bir döneme uzandığına işaret etti.

Johannesburg Üniversitesinden arkeolog Marlize Lombard, konuya ilişkin açıklamasında, "Bu, insanların ok zehri kullandığına dair en eski doğrudan kanıt. Güney Afrika'daki atalarımızın yayı ve oku düşündüğümüzden çok daha önce icat ettiğini ve doğadaki kimyasal maddeleri avcılıkta nasıl kullanacaklarını bildiklerini gösteriyor." ifadelerini kullandı.

Araştırmanın sonuçları, bilim dergisi "Science Advances"ta yayımlandı.

Şirketin Türkiye ofisi tarafından yapılan açıklamada, yerli üretim için teknik çalışmaların sürdüğü ve kısa süre içinde üretim kararının netleşeceği bildirildi. Açıklamada, “Türkiye’de üretilecek modelimizle menzil konusunda çıtayı yükselteceğiz. Türkiye pazarında kalıcı olmayı hedefliyoruz” ifadelerine yer verildi.

Voyah Free REV 318’in Özellikleri

• Motor ve Batarya: 1,5 litrelik benzinli jeneratör motor, elektrik motoruna 268 beygir güç ve 410 Nm tork sağlıyor
• Elektrikli Menzil: 318 kilometre
• Toplam Menzil: 1.428 kilometre (tek depo ile)
• Teknoloji: Menzil uzatıcı hibrit (EREV) sistemi

Modelin Çin’deki satış fiyatı yaklaşık 31.550 dolar seviyesinde bulunuyor. Türkiye’de yerli üretimin hayata geçmesi durumunda fiyatlandırmanın vergi avantajlarıyla birlikte daha rekabetçi bir seviyeye inmesi bekleniyor.

Otomobil sektörü uzmanları, Voyah’ın Türkiye üretim hamlesinin, hibrit ve elektrikli araç pazarında önemli bir rekabet avantajı sağlayacağını belirtiyor. Türkiye, hem üretim hem de satış açısından bölgesel bir üs haline gelebilecek.

Kablosuz ve Kablolu Şarjda Aynı Problem

Testler, sorunun sadece belirli bir kablodan kaynaklanmadığını gösteriyor. Orijinal Apple kablosu veya MagSafe kablosuz şarj ünitesi kullanılsa da cızırtı devam ediyor. Bazı kullanıcılar sesin hafif olduğunu ve yalnızca sessiz ortamda fark edildiğini söylese de, yüksek fiyatlı bir cihazda böyle bir sorun “kabul edilemez” olarak nitelendiriliyor.

Apple’dan Beklenen Adım: Yazılım Güncellemesi mı Geliyor?

Şikâyetlerin artmasıyla Apple mühendislerinin çözüm üzerinde çalıştığı öğrenildi. Henüz resmi bir geri çağırma açıklaması gelmese de, sorunun yazılım güncellemesiyle giderilmesi bekleniyor. Ancak cızırtının donanımsal mı yoksa yazılımsal mı olduğu, yapılacak güncelleme sonrası netleşecek.

Böylece, yeniden değerleme oranının 2025 için yüzde 25,49 olarak uygulanacağı açıklanmıştı.

ZAM ORANI DEĞİŞTİ

Yeni yılda uygulanacak vergi ve harçların yeniden değerleme oranı olan yüzde 25,49 yerine yüzde 18,95 artırılması kararlaştırıldı. Bu nedenle IMEI kayıt ücreti de 18,95 oranında artırılacak.

2026 IMEI KAYIT HARCI NE KADAR

2025 yılında 45 bin 614 TL olarak ödenen IMEI kayıt ücreti, 2026 yılında yüzde 18,95 zamlanacak ve 54 bin 257 TL'ye yükselecek.

YURT DIŞINDAN TELEFON ALMAK MANTIKLI MI

Ülkemizdeki vatandaşlar, genellikle Gürcistan üzerinden iPhone satın alarak ülkemizde kayıt altına alıyordu.

Peki yeni IMEI ücreti ile birlikte yurt dışından telefon almak ne kadar mantıklı? Gelin bu soruya birlikte yanıt verelim.

Şunu da belirtelim: Gürcistan’da gerçekleştirdiğiniz alışverişi “Tax Free” tabelalı mağazalardan yaptığınızda, mağazadan almış olduğunuz Tax Free faturası ile sınır kapılarından iPhone için ödediğiniz ücretin yüzde 12’sini geri alabiliyorsunuz.

Gelin şimdi hep birlikte, iPhone 17 modelinin Gürcistan'dan almanın maliyetini hesaplayalım.(1 Gürcistan larisi = 16 TL)

iPhone 17

Türkiye fiyatı: 77 bin 999 TL

Gürcistan fiyatı: 49 bin 584 TL (3 bin 099 Lari)

Vergi iadesi: 5 bin 950 TL

IMEI ücreti: 54 bin 257 TL

Toplam maliyet: 97 bin 891 TL

Kısacası, Türkiye'de 77 bin 999 TL'ye satılan iPhone 17 modelini Gürcistan'dan almaya kalkarsanız, toplam ödemeniz gereken tutar 97 bin 891 TL'ye kadar çıkabiliyor.

YILLARA GÖRE IMEI KAYIT ÜCRETLERİ

IMEI kayıt ücretinin 2012 yılından günümüze değişimi şu şekilde;

2012 - 100 TL

2013 - 115 TL

2014 - 119 TL

2015 - 131 TL

2016 - 138 TL

2017 - 149 TL

2018 - 500 TL

2019 - 1500 TL

2020 - 1838 TL

2021 - 2 bin 6 TL

2022 - 2 bin 732 TL

2023 - 6 bin 91 TL > 20 bin TL

2024 - 31 bin 692 TL

2025 - 45 bin 614 TL

2026 - 54 bin 257 TL

Buz altı veri toplama süreci

Robot, yüzeye çıkamasa da görevinin gereği olarak buz tabanının altından veri toplamaya devam etti. Buz rafına çarpan robot, su kolonunun sıcaklık ve tuzluluk değerlerini ölçmenin yanı sıra, buz tabanının derinlik bilgilerini de kaydetti.

9 ay sonra beklenmedik dönüş

Yaklaşık 9 ay süren kayboluşun ardından robot tekrar sinyal gönderdi. Topladığı 195 farklı veri profili, bilim insanlarına daha önce ölçüm yapılamayan bölgeler hakkında değerli bilgiler sağladı. Bu veriler, uydu ve buz rafı ölçümleriyle birleştirilerek Antarktika’daki buzulların durumu daha net görüldü.

Kritik bulgular ve iklim uyarısı

Veriler, Shackleton buz sahasının şu anda erime tehdidi altında olmadığını gösterse de, Denman Buzulu’nun altında sıcak su akımlarının bulunduğu ortaya çıktı. Bilim insanları, buzulun tamamen erimesinin küresel deniz seviyelerini 1,5 metre artırabileceğini belirtiyor.

Bilimsel fırsat ve geleceğe katkısı

Robotun kaybolması bir “bilimsel tesadüf” olarak değerlendirildi. Çünkü cihazın beklenmedik rotası, Doğu Antarktika buz sahanlığının altını ilk kez doğrudan ölçme fırsatı sağladı. Araştırmacılar, bu tür otonom robotların buzulların erime süreçlerini ve deniz seviyesini anlamada büyük katkı sunacağını vurguladı.