Bu kapsamda da AK Partili vekiller, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişimi noktasında yeni düzenlemeler için kanun teklifi hazırladı. 

Çocukların zararlı sitelere girişini önlemek ve daha güvenli internet kullanımı için, 15 yaşından küçük çocuklara özel alınacak önlemlerin detayları ortaya çıktı.

"ÇOCUKLAR DİJİTAL BAĞIMLILIKLARDAN KORUNMALI"

Çocukların dijital dünyada güvenliğini sağlamak için sosyal ağ sağlayıcılarının daha etkin önlemler almasının gerekliliği vurgulanan sunumda, çocukların dijital bağımlılıklardan korunması gerektiği belirtildi.

"15 YAŞINI DOLDURMAMIŞ ÇOCUKLAR ANNE-BABA İZNİ DAHİ OLSA SOSYAL MEDYAYA ERİŞEMEYECEK"

Sosyal medya ve çevrim içi oyun ortamlarında çocukların güvenliğini ve mahremiyetini esas alan, bütüncül bakış açısıyla bir kanuni düzenlemenin yapılmasının zorunlu hale geldiği ifade edilen sunumda, bu konuya ilişkin çeşitli öneriler de yer aldı.

Söz konusu öneriler arasında en önemli başlık, yaş sınırı olarak dikkati çekti.

Sosyal ağ sağlayıcılarına erişim yaşının 15 olması, 15 yaşını doldurmamış çocukların ebeveyn izni olsa dahi bu platformlara erişememesinin önemi vurgulandı.

Oyunlar için ise bir yaş sınırlaması yapılmaması ancak yaşa göre derecelendirme ve çocukların sadece yaşlarına uygun oyunlara erişim sağlayabilmelerinin gerekliliği ifade edildi.

YAŞ DOĞRULAMA İSTENECEK

Yaş sınırının uygulanmasında sosyal ağ sağlayıcılarına, çocukların hesap açmasını önlemek amacıyla etkili yaş doğrulama sistemleri kullanma yükümlülüğü getirilmesi planlanıyor.

Bu konudaki doğrulama sistemlerinin usul ve esaslarının ise yönetmeliklerle belirlenmesi hedefleniyor.

Bir diğer öneri ise çocukların dijital ortamları kullanırken ebeveynin yönlendirme ve gözetim hakkının kullanımı oldu.

Ebeveyn denetim araçlarının, sosyal medya platformlarına yükümlülük olarak getirilmesi hedefleniyor.

Platformların kullanıcıların, yasa dışı veya zararlı içeriklere ilişkin şikayetlerini, elektronik ortamda iletebilecekleri aktif bir başvuru mekanizması sunma yükümlülüğünün kapsamının da genişletilmesi amaçlanıyor.

Çocukların öngörülen yaştan önce sosyal medya platformlarına erişememesi için alınan yaş doğrulama ve diğer tedbirlere dair raporlama yükümlülüğünün getirilmesi de sunumda yer alan diğer başlık olarak dikkati çekiyor.

ALDATICI REKLAMLAR ENGELLENECEK

Bununla birlikte sosyal ağ sağlayıcılarının, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olması da planlanıyor.

ÇALIŞMALARIN SONUNA GELİNDİ

AK Parti milletvekilleri, Grup Başkanı Abdullah Güler ile Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta başkanlığında, çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesinin çalışmalarında sona geldi.

Teklifle, 15 yaşından küçük çocuklar sosyal paylaşım sitelerinde hesap açamayacak, sadece yaşlarına uygun oyunlara erişim sağlayabilecek. Bu konuda kimlik doğrulama uygulamasına geçilecek.

Sosyal medya platformları yaş gruplarını gözeterek filtreleme gerçekleştirecek, çocuklara uygun olmayan içeriklerin gösterilmemesini sağlayacak.

QR Kodlar PDF ve E-postalarda Gizleniyor

Kötü niyetli QR kodlar çoğunlukla e-posta gövdesine yerleştirilse de, en sık PDF eklerinde gizleniyor. Kullanıcılar, bu PDF’leri açıp QR kodunu taradıklarında, kimlik bilgileri, hesap parolaları ve kişisel veriler saldırganların eline geçiyor.

Uzmanlar, mobil cihazların kurumsal bilgisayarlara kıyasla daha zayıf güvenlik önlemleri barındırdığına dikkat çekiyor ve bunun, saldırganlar için ek bir avantaj sağladığını vurguluyor.

Oltalama ve Finansal Dolandırıcılık Riski

Bu QR kodlar, sahte faturalar veya satın alma onayları gibi belgelerle birlikte gönderiliyor. Kullanıcılar, QR kodu taradıklarında Microsoft hesapları veya kurumsal portallara benzer sahte giriş sayfalarına yönlendiriliyor. Bu sayede kimlik bilgileri çalınıyor ve finansal dolandırıcılıklar ortaya çıkıyor.

Kaspersky Anti-Spam Uzmanı Roman Dedenok, “Siber suçlular, düşük maliyetli QR kod saldırılarıyla özellikle mobil kullanıcıları hedef alıyor. Kurumsal e-posta ve PDF tarayıcıları olmadan çalışanlar ciddi risk altında” diyor.

Kurumsal Önlemler Şart

Uzmanlar, işletmelerin ve bireylerin bu saldırılara karşı e-posta güvenlik çözümleri ve gelişmiş tarama yazılımları kullanmasını öneriyor. Kaspersky Security for Mail Server gibi güvenlik sistemleri, zararlı QR kodları ve oltalama girişimlerini önlemeye yardımcı oluyor. 

En Çok Tercih Edilen IoT Cihazı: Akıllı Televizyonlar

AB genelinde en yaygın kullanılan cihazların başında internet bağlantılı televizyonlar geliyor. Katılımcıların %57,9’u bu cihazlara sahip olduğunu belirtti.

• %29,9 ile akıllı saatler ve fitness bileklikleri ikinci sırada.
• %20 ile oyun konsolları üçüncü sırada.
• %16 ile sanal asistan destekli akıllı hoparlörler dördüncü sırada yer aldı.

Akıllı Ev Teknolojileri Hız Kazanamadı

Her ne kadar popülerleşse de akıllı ev otomasyonuAB genelinde henüz yaygınlaşmadı.

• %14,2 ev enerji yönetim sistemi,
• %12,8 akıllı ev cihazları,
• %11,8 güvenlik sistemleri kullanıyor.

Daha az kullanılan diğer IoT cihazları ise:

• İnternet bağlantılı araçlar (%10,5)
• Sağlık takibi için giyilebilir IoT cihazları (%7,9)
• Bağlantılı oyuncaklar (%2,3)

Gençler Eğlence, Yaşlılar İhtiyaç Odaklı Kullanıyor

Yaş gruplarına bakıldığında fark daha da netleşiyor.

• 16–24 yaş grubunun %84’ü en az bir internet bağlantılı cihaz kullanıyor.
• 65–74 yaş grubunda bu oran %45’e kadar düşüyor.

Gençler arasında eğlence odaklı cihazlar öne çıkıyor:

• %67 akıllı televizyon,
• %40 giyilebilir cihaz,
• %40 oyun konsolu,
• %23 sanal asistan,
• %26 akıllı hoparlör kullanım oranına sahip.

Yaşargil, ortaöğrenimini Ankara Atatürk Lisesi'nde o dönemde Latince öğretilen şubede tamamladı ve Mayıs 1943'te mezun oldu. Aynı yıl tıp eğitimi almak üzere İkinci Dünya Savaşı sürerken Almanya'daki Friedrich Schiller Üniversitesi'ne kaydoldu.

Savaş koşulları nedeniyle zaten çok zor şartlarda gidebildiği Almanya'dan 1945'te İsviçre'ye geçen Yaşargil, tıp eğitimine Basel Üniversitesi'nde devam etti ve 1949'da mezun oldu.

Yaşargil kısa bir süre Basel Üniversitesi Anatomi Enstitüsü'nde Dr. Josef Klingler ile beyin anatomisi üzerine çalışırken, 1950-1953 yılları arasında nöroloji-psikiyatri, dahiliye ve genel cerrahi alanlarında asistanlık yaparak farklı alanlarda deneyim kazandı.

Yaşargil asistanlık yıllarının ardından 1953'te Zürih Üniversitesi'nde Prof. Hugo Krayenbühl yönetimindeki beyin cerrahisi kliniğinde uzmanlık eğitimine başladı.

1965 yılında Zürih Üniversitesi'nde yardımcı profesör olan Yaşargil, 1965-1967 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Vermont Üniversitesi'nde mikrovasküler cerrahi alanında önemli çalışmalar yaptı. Yaşargil, 1973 yılında profesörlük ünvanını kazanarak Zürih Üniversitesi Nöroşirürji Bölümü'nün başkanı oldu.

Yaşargil'in keşifleri

Yaşargil cerrahinin çeşitli alanlarında önemli keşiflere imza atmış bir tıp insanı.

Mikroskop kullanarak yapılan beyin cerrahisi operasyonlarına yeni bir boyut kazandıran Yaşargil, 1967'de cerrahi mikroskopla ilk beyin baypas ameliyatını gerçekleştirdi. Bu alanda kullanılan ekipmanları yetersiz bulan Yaşargil, yenilikçi cihazlar tasarladı. İntrakraniyal anevrizma ameliyatlarında damarları klemplemek için geliştirdiği klipsler, hâlâ modern cerrahi uygulamalarda kullanılıyor.

Ayrıca beyin cerrahisinde operasyon alanına ulaşmak için beyin dokusunu daha kolay hareket ettirmek amacıyla adını kızından alan Leyla retraktörünü tasarlayan Yaşargil'in geliştirdiği bir diğer önemli cihaz ise "Kayan Mikroskop"tur. Bu hareketli mikroskop sistemi, beyin cerrahisinde daha geniş bir görüş alanı sağlayarak cerrahların işini kolaylaştırdı.

Yaşargil, 30 Ekim 1967'de Zürih'te cerrahi mikroskop kullanarak dünyanın ilk beyin baypas ameliyatını gerçekleştirdi. Bu başarı nöroşirürji dünyasında çığır açtı ve Yaşargil'i uluslararası alanda tanınan bir isim hâline getirdi.

Beyin için kullandığı "su koridorları" metaforuyla cerrahların bu organı bir nehir gibi keşfedebileceğini söyleyen Yaşargil, mikroskopla ulaşılmaz denilen lezyonların tedavi edilebileceğini kanıtladı.

1953'ten 1993'te emekli oluncaya kadar Zürih Üniversitesi ve Zürih Üniversite Hastanesi'nde başhekim, profesör ve bölüm başkanı olarak görev yapan Yaşargil, Zürih'teki mikrocerrahi laboratuvarında 3 binden fazla cerrahı eğitti.

Yaşargil 1994'ten itibaren ise ABD'de Arkansas Üniversitesi Tıp Bilimleri Fakültesi'nde çalışmaya devam etti.

ABD'de iken dünyanın çok farklı yerlerine giderek ders veren ve ameliyatlar yapan Yaşargil'in hayatı boyunca toplam 15 binden fazla ameliyat yaptığı tahmin ediliyor.

Yaşargil hangi ödülleri aldı?

Yaşargil hayatı boyunca dünya çapında sayısız ödülle onurlandırıldı.

1999'da Amerikan Nörolojik Cerrahlar Kongresi tarafından "1950-2000 Yüzyılın Beyin Cerrahı" ünvanı verilen Yaşargil, aynı yıl Avrupa Nörolojik Cerrahlar Birliği'nden Onur Madalyası alan ilk Türk vatandaşı oldu.

Türkiye Cumhuriyeti Üstün Hizmet Madalyası ve Türk Bilimler Akademisi Ödülü'ne 2000 yılında layık görülen Yaşargil, Alman Nöroşirürji Derneği Fedor Krause Madalyası'nı 2000'de, İtalya'dan Uluslararası Francesco Durante Ödülü'nü 2002'de, Dünya Beyin Cerrahları Akademisi İlk Altın Onur Ödülü'nü ise 2005'te kazandı.

Yaşargil ayrıca Oxford (2001), Hacettepe (2000), Lima (1999) ve Jena (2003) gibi üniversitelerden fahri doktora ünvanları aldı.

Ünlü profesörün adı; Oxford, Little Rock ve Pekin'de mikrocerrahi laboratuvarlarına ve Arkansas Üniversitesi'nde bir kürsüye verildi.

Can Yücel ile dostluk

Yaşargil'in hayatı, sadece bilimsel başarılarla ve dünya çapındaki ödüllerle değil, duygusal ve insani yönleriyle de kamuoyunun ilgisini topladı.

Ankara Atatürk Lisesi'nde sınıf arkadaşı olan şair Can Yücel ile derin bir dostluğu olan Yaşargil, oğlunun ismini bu nedenle Can koydu. Yaşargil'in, 1960'larda Can Yücel'in oğlu Hasan Yücel'e tıp eğitimi alması için de destek verdiği bilinir.

Yaşargil, 1973 yılından itibaren ameliyatlara birlikte girdiği hemşiresi Dianne Bader-Gibson ile 1975 yılında evlendi. Leyla, Ceylan ve Can adında üç çocuğu oldu.

Türkiye'ye dönüş ve mirası

Yaşargil, 27 Mayıs 1960 darbesi sırasında yurt dışında bulunması sebebiyle askerlik yapamadığı için vatandaşlıktan çıkarıldı ve 18 yaşında ayrıldığı Türkiye'ye ancak 1988'de Turgut Özal'ın verdiği pasaportla dönebildi.

Mesleki kongrelere katılabilmek için çok da istemeden İsviçre vatandaşlığına geçen Yaşargil, Prof. Dr. Yasin Bulduklu'yla 2022'de Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) için gerçekleştirdiği kapsamlı söyleşide "Benim memleketime, milletime içten bir bağlılığım var. Biz de varız, bizden de bir şey çıkabilir olduğunu ispat etmek için hayatımı verip çalıştım. Bizim milletimizi korumamız lazım" diye konuştu.

63 yaşında Ankara'ya döndüğünde 1943'te 150 bin nüfuslu bir kent olarak bıraktığı şehri üç saat boyunca arabayla gezen ve duygusal anlar yaşayan Yaşargil'in Türkiye'de çeşitli hastanelerle klinik kurma girişimleri olsa da bunlar gerçekleşmedi.

2013'te Türkiye'ye kesin dönüş yapan Yaşargil, "Benim içimde çocukluğumdan beri sonsuz bir merak var ve hâlen devam ediyor" demişti.

Çevresel Sürdürülebilirlik mi, Yoksa Ticari Bir Strateji mi?

Şirketler, bu uygulamanın e-atıkları azaltmak ve çevreyi korumak için olduğunu savunuyor. Ancak bu durum, kullanıcılar ve çevre aktivistleri tarafından sorgulanıyor. Şarj aletlerinin kutulardan çıkarılması, e-atıkları azaltma hedefi taşısa da, kullanıcıların ayrıca şarj cihazı satın almak zorunda kalması yeni bir üretim ve lojistik sürecini başlatıyor. Bu da çevresel etkileri tam olarak ortadan kaldırmıyor.

Kullanıcılar Nasıl Etkileniyor?

Bu değişiklik, kullanıcılar açısından da olumsuz sonuçlar doğuruyor. Özellikle ilk kez akıllı telefon satın alanlar veya farklı bir markaya geçiş yapanlar, temel bir aksesuar olan şarj aletini ayrıca satın almak zorunda kalıyor. Bu durum, kullanıcıların ekstra maliyetlerle karşılaşmasına neden oluyor.

Tüketici Memnuniyeti Dengesi

Şirketler, çevresel sürdürülebilirlik adına attıkları bu adımların tüketici memnuniyetini de göz önünde bulundurması gerekiyor. Kullanıcılar, çevreye duyarlı ürünler talep ederken, temel ihtiyaçlarının da karşılanmasını bekliyor. Bu nedenle, şarj aleti ve kulaklıkların kutulardan çıkarılması gibi kararların, hem çevresel hem de tüketici odaklı bir denge içinde alınması büyük önem taşıyor.

Çevre mi, Kar Marjı mı?

Yeni telefon kutularından şarj aleti ve kulaklıkların çıkarılması, çevresel sürdürülebilirlik adına atılmış bir adım gibi görünse de, bu durumun ticari stratejilerle de ilişkili olduğu düşünülüyor. Kullanıcılar, bu değişikliklerin çevreye gerçekten katkı sağlayıp sağlamadığını merak ederken, şirketlerin bu konuda daha şeffaf olması bekleniyor.

FETÖ propagandası yapan 42 sosyal medya hesabı, erişime kapatıldı.

"42 SOSYAL MEDYA HESABINA ERİŞİM ENGELİ GETİRİLDİ"

Konuya ilişkin İletişim Başkanlığından yapılan açıklamada, "FETÖ iltisaklı ve direk örgüt tarafından kullanıldığı tespit edilen, psikolojik harekat yürüten, terör örgütü propagandası yapan ve dezenformasyon üreten 42 sosyal medya hesabına erişim engeli getirildi." denildi.

Engel getirilenler arasında "Turhan Bozkurt, Emre Uslu, Ahval, Dahi Oğlan" gibi hesaplar yer alıyor.

Engel getirilen hesaplar ise şunlar:

DahiOglan, AtiiSubeTR, boldborsa, BOLDnews, DailyNews_TR, derfokus, DeutscheBold, drgokhangunes, EgurbasTRO3, EmreUsluEng, bayiyimser, avomerturanli, ahval_tr, 30ARTITV, TurhanBozkurTV, gaffarmudur34, 15temmuzgercegi, abdbozkurt, ATAISIK_, e_eroglul111, 4PeacefulAction, BarbarossaKaya, BasriDogan68, bedrettinugur, BOOMERANG2468, Boyle_Viya, BRHMC, bugungzt, DagliEmin, DenizinFeryadi, EEbrar7, EnsarNur74, erkam3Odakika, ezelbahar1, eyupensaruur, EskiMktplil

Yüksek Riskli ve Kritik Riskli Sistemler: Neler Değişecek?

Meta’nın çerçevesinde, yapay zekâ sistemleri iki kategoriye ayrılıyor:

• Yüksek Riskli Sistemler: Belirli güvenlik önlemleriyle kontrollü hale getirilebilen yapay zekâ uygulamaları.

• Kritik Riskli Sistemler: Felaketle sonuçlanabilecek tehlikeler barındırdığı gerekçesiyle, özellikle ileri düzey siber saldırılar ve biyolojik silahların yayılmasına neden olabilecek uygulamalar. Bu tür sistemlerin geliştirilmesi durdurulacak ve ek güvenlik önlemleri uygulanacak.

  Meta, sistemlerin tehlike düzeyini belirlerken iç ve dış uzman görüşlerine başvuruyor; ancak, yapay zekâ güvenliğine dair kesin bir ölçüm standardının henüz mevcut olmadığını da kabul ediyor.

  Yapay Zekâ Açık Kaynaklı mı Olacak?

  Meta CEO’su Mark Zuckerberg, Facebook üzerinden 2025 yılına yönelik yapay zekâ gelişim beklentilerini paylaşırken, yapay zekâ sistemlerinin açık kaynaklı olması gerektiğini savundu. Ancak, şirketin benimsediği strateji tamamen açık kaynaklı bir sistemle ilerleyecekleri anlamına gelmiyor. Daha önce, Meta’nın Llama adlı yapay zekâ modellerinin en az bir ABD karşıtı aktör tarafından savunma amaçlı sohbet botu geliştirmek için kullanıldığı belirlenmişti.

  Güvenlik Önlemleri ve Geleceğe Yönelik Strateji

  Meta’nın bu adımı, siber güvenlik, kimyasal ve biyolojik tehditlere karşı geliştirilen yapay zekâ sistemlerinin denetim altında tutulmasını hedefliyor. Şirket, yapay zekâ teknolojisinin geniş kitlelere ulaşmasını desteklerken, aynı zamanda yüksek ve kritik risk taşıyan uygulamaların oluşturulması durumunda gelişimini sınırlayarak, küresel güvenliği ön planda tutmayı amaçlıyor.

Engram Kavramının Tarihçesi

Engram terimi, ilk kez 20. yüzyılın başlarında psikolog Richard Semon tarafından tanıtıldı. Semon, engramı, belirli bir deneyimin beyinde bıraktığı kalıcı iz olarak tanımlamıştı. Ancak, bu kavramın gerçek anlamda anlaşılması ve kabul görmesi, nörobilim alanındaki ilerlemelerle mümkün oldu.

Engramların Fizyolojik Temelleri

Engramlar, sinaptik bağlantılar ve nöronlar arasındaki iletişim değişiklikleri aracılığıyla oluşur. Bu süreç, sinaptik plastisite adı verilen bir mekanizma ile ilişkilidir. Sinaptik plastisite, sinir hücreleri arasındaki bağlantıların güçlenmesi veya zayıflaması olarak tanımlanır. Özellikle uzun süreli potansiyasyon (LTP) ve uzun süreli depresyon (LTD), hafıza oluşumunda kritik rol oynar.

LTP, belirli sinapsların sürekli olarak uyarılması sonucu güçlenmesini ifade eder. Bu mekanizma, hafıza izlerinin oluşturulmasında önemli bir rol oynar. LTD ise, sinapsların belirli bir süre boyunca uyarılmaması sonucu zayıflamasını ifade eder ve gereksiz bilgilerin silinmesine yardımcı olur.

Engramların Deneysel Olarak Araştırılması

Nörobilimciler, engramları tanımlamak ve haritalamak için çeşitli teknikler geliştirmişlerdir. Optogenetik, bu alanda devrim niteliğinde bir yöntemdir. Optogenetik, belirli nöron gruplarının ışık kullanılarak kontrol edilmesine olanak tanır. Bu teknik sayesinde araştırmacılar, belirli hafıza izlerini aktive edebilir veya baskılayabilirler. Örneğin, fareler üzerinde yapılan deneylerde, belirli nöronların optogenetik olarak aktive edilmesi, hayvanın belirli bir hafızayı hatırlamasına veya unutmasına neden olabilmektedir.

Engramların Beyindeki Yeri

Engramların beyindeki spesifik yerleri, hafızanın türüne bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Örneğin, hipokampus, özellikle episodik hafıza ve uzamsal hafıza için kritik öneme sahiptir. Amigdalada ise duygusal hafızalar kodlanır ve depolanır. Prefrontal korteks, çalışma hafızası ve yürütücü işlevlerle ilişkilidir. Bu bölgelerin her biri, belirli türde hafıza izlerinin depolanması ve geri çağrılmasında kritik rol oynar.

Patolojik Durumlar ve Engramlar

Hafıza ile ilgili birçok nörolojik ve psikiyatrik bozukluk, engramların oluşumu, korunması veya hatırlanması süreçlerinde aksaklıklarla ilişkilidir. Alzheimer hastalığı, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve depresyon gibi durumlar, engramların normal işleyişini bozabilir. Örneğin, Alzheimer hastalığında, hipokampal nöronların dejenerasyonu, yeni engramların oluşumunu ve mevcut hafızaların geri çağrılmasını ciddi şekilde etkiler.

Gelecekteki Araştırmalar ve Uygulamalar

Engram araştırmaları, hafıza ve öğrenme süreçlerini anlamada büyük ilerlemeler kaydetmiştir. Gelecekteki araştırmalar, hafıza bozukluklarının tedavisinde yeni stratejiler geliştirilmesine yardımcı olabilir. Optogenetik ve genetik mühendislik tekniklerinin daha da geliştirilmesi, engramların daha kesin bir şekilde haritalanmasını ve manipüle edilmesini sağlayabilir. Bu da, hafıza kaybı veya travmatik hafızaların silinmesi gibi alanlarda devrim niteliğinde terapötik uygulamalara yol açabilir.

Sonuç

Engramlar, hafızanın biyolojik temellerini anlamada anahtar bir kavramdır. Nörobilimdeki ilerlemeler, engramların nasıl oluştuğunu, korunduğunu ve geri çağrıldığını daha iyi anlamamıza olanak tanımıştır. Bu bilgi, hafıza ile ilgili hastalıkların tedavisinde yeni umutlar vaat etmektedir. Engram araştırmaları, beyin ve zihnin derinliklerine yaptığımız bu yolculukta, hafızanın gizemlerimi çözmek için önemli bir adımdır.

Ferman Salmış